Karasu, Gönül

Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

Turkish

eArsiv@Anadolu (Anadolu Univ.)

sbd.anadolu.edu.tr 167Seyyare Duman, (2010). Kooperatives und Kreatives Schreiben am Computer. Untersuchung zur Textpro-duktion in der Fremdsprache. Eskişehir: T.C. Anado-lu Üniversitesi Yayınları; No. 2041. (ISBN 978-975-06-0725-7). 140 Sayfa.Yazma Becerileri konusunda yükseköğretimde yer alan yabancı dil derslerinden yola çıkılarak hazırc-lanan „Kooperatives und Kreatives Schreiben am Computer“ (Bilgisayarda Katılımcı ve Yaratıcı Yaz-ma) adlı eser, işlevsel edimbilim üzerine uzmanlaş-mış ve Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yaban-cı Diller Bölümü Alman Dili Eğitimi öğretim üyesi olan Doç. Dr. Seyyare Duman tarafından yazılmıştır. Bu eser Anadolu Üniversitesi yayınları arasında yer almaktadır. Eser, yükseköğretim kurumlarında ya-bancı dil öğretiminde yazma becerilerine yönelik ders veren öğretim elemanlarına, öğretmenlere ve öğretmen adaylarına bilgisayar destekli çalışmalarda yön gösterici bir nitelik taşımaktadır. Eserin amacı, öğretim elemanlarının ve öğretmenlerin, öğrencilere belirli metin biçimlerini dayatmadan onların yaratıcı yönlerini nasıl ortaya çıkarabileceklerine yöneliktir. Yine bu eser; yükseköğretim kurumlarında dil öğre-timine yönelik araştırma yapmayı planlayan araştır-macılar için de ayrıntılı bilgi ve örneklemler içermek-tedir. Eser, Almanca dilinde yazılmış olup, dili son derece yalındır. Her bir bölüm kendi içinde bir konu bütünlüğü oluşturmaktadır.Eser, 140 sayfa ve 5 bölümden oluşmakta ve özet-le tamamlanmaktadır. Ekler bölümünde bilgisayar ortamında yazmaya yönelik araç niteliği oluşturan bir resim yer almaktadır. Aşağıda ayrıntılı olarak ele alacağımız bu kaynakta Duman, yükseköğretim ku-rumunda öğrencilerin yazma becerilerini bilgisayar desteğiyle geliştirme konusunu, örnek sınıf içi etkin-liklerle ve kendi deneyimleriyle açıklamaya çalışmış-tır. Bu eserin, Türk öğrencilerin bilgisayar ortamında yaptıkları çalışmaya yönelik araştırmalarda da yararlı olacağı düşünülmektedir.Birinci Bölüm: Konunun Gerekçelendirilmesi ve Yöntemin Tanıtılması Birinci bölümde yazar, konusunun gerekçesini kuramu-sal altyapıya oturtmaya çalışmış, araştırmanın amacını ve örneklemini ayrıntılı bir şekilde sunmuştur. İkinci Bölüm: Dil Öğretimi Araştırmaları (Sprachlehrforschung)İkinci bölümde, araştırmanın alanına yönelik kayn-naklar tanıtıldıktan sonra yabancı dilin doğal or-tamda değil de yapay ortamda öğrenilmesinin zor-lukları konusuna değinilmiştir. Öğrenilen yabancı dili ana dil olarak kullanan kişilerin günlük yaşamda çok fazla yer almamalarının, hatta yokluğunun dilin kullanımına yönelik uygulama ortamlarını daralttığı dile getirilmektedir. Ders içinde ve dışında yer alan bu boşluk, elde var olan kaynaklarla tamamlanmaya çalışılmaktadır. Eserde, bunların ister dil öğretimine yönelik ders kitapları olsun ister görsel ve iletişimsel malzeme olarak televizyon yayınları ve internet olv-sun, hepsinin öğrencinin kendi kendine öğrenmesine yönelik araçlar olduğunun altı çizilmektedir. Yazara göre bu araçlar, öğrenciye sınıf içi ortamlarda oluşan iletişimden farklı olarak daha özgürce kullanabileceği dilsel davranış alanları ve çeşitleri sağlayan iletişim türlerini oluşturmaktadır.Ders içinde bilgisayarın kullanımının da bu çeşitliliğe katkısının olacağı ve böylelikle öğrencinin grup çalış-malarının yanında kendi kendine de öğrenme bece-risinin geliştirilebileceği vurgulanmıştır. Dolayısıyla, ders içi yazma becerilerinin geliştirilmesinde bilgi-Kitap Tanıtımı / Book ReviewKooperatives und Kreatives Schreiben am Computer: Untersuchung zur Textproduktion in der FremdspracheYrd. Doç. Dr. Gönül KarasuYrd. Doç. Dr. Gönül Karasu,  Anadolu Üniversitesi  Eğitim Fakültesi,  gkarasu@anadolu.edu.trAnadolu UniversityJournal of Social SciencesAnadolu ÜniversitesiSosyal Bilimler Dergisi168Kitap Tanıtımı: Kooperatives und Kreatives Schreiben am Computer: Untersuchung zur Textproduktion in der Fremdsprachesayarın kullanımı çok yönlülük getirmektedir. Eser-de öğrencinin bilgisayarlı öğrenme ortamında belli becerilerini geliştirirken yanındaki arkadaşlarından da yararlanabildiği, yaratıcı gücünü geliştirebildiği ve belli programları doğru kullanmayı da öğrenebildiği dile getirilmektedir. Bununla birlikte, öğrencinin yae-bancı dili öğrenme sürecinde kendisine daha özgür bir hareket alanı oluşturabildiği düşünülmektedir. Yaş-zar bu bölümde, ayrıca dillerin kendine özgü yazma ve konuşma sistemlerinin olduğunu vurgulamakta ve öğrencilerin bu tür çalışmalarla bilinçlendirilebilece-ği görüşünü savunmaktadır.Üçüncü Bölüm: Yazım Araştırmaları (Schreibforschung)Üçüncü bölümde ise dil edinimindeki dört becerik-nin (konuşma, okuma, dinleme, yazma) önemi vur-gulandıktan sonra, yazma eylemi üç ana bölümde incelenmektedir. Bunlar eserde kişisel, akademik ve edebi olarak yerlerini alır. Yazara göre, okul ortamın.-da yer alan yazma eylemleri belli bir yönteme dayalı yapılmakta ve giderek akademik çalışmalara doğru yönelmektedir. Yabancı dil derslerinde yazma eylemi aynı zamanda öğrenilen dilin kültürünün tanınmasıd-nı sağlamaktadır. Yazar, yazı yazma eylemini sorun çözme davranışı olarak tanımlayarak, yazma eyleminin başarısını ey-lemin gerçekleştirilmesinde görevin iyi tanımlanma-sına ve amacın iyi belirlenmesine bağlamaktadır. Ay-rıca görevin verildiği öğrenci gurubunun yabancı dil birikimi, dünya görüşü, konu bilgisi, yöntem bilgisi gibi bireysel faktörlerin göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamaktadır. Eserde ayrıca, öğrenci tarafından yabancı dilde bir metnin yazılmasının iş-levleri ve bu işlevlerin arttırılma yoluna nasıl gidilebi-leceği üzerinde durulmaktadır. Yabancı dilde yazma eyleminin sonunda yapılan düzeltmelerin yerine de bilgisayar ortamında yapılan çalışmalar esnasında ge-rek öğretim elemanı tarafından gerekse öğrencilerin kendi arasında yapabilecekleri düzeltmelerin öğrenmeye katkısının altı çizilmektedir. Öğrencilere ayrıca yazma etkinliğinde hata yapmanın doğal olduğu, asıl bu hatalarla doğruların bulunabileceği ve böylelikle de öğrencileri daha çok yazmaya teşvik etmek gerektiği üzerinde durulmaktadır.Eserde öğrencilerin metin üretirken birbirlerine yarb-dımcı olabilmeleri ve daha katılımcı yer alabilmeleri için, belli bir bilgi birikiminin de göz önünde bulunu-durulması gerektiği yer almaktadır. Ayrıca yabancı dil derslerinde bir metin yazabilmek için öğrencinin, belli bir planın yanında dil ve sözcük bilgisinin, me-tin yazma bilgisinin belli bir seviyede olması gerektiği dile getirilmektedir. Yabancı bir dilde metin yazma-nın ana dilde yazmaktan farklılıklar gösterdiği, ya-bancı dilde kendini ifade edebilmenin aynı zamanda o dilin yapısını tanıyabilmeyi gerekli kılmaktadır. Ay-rıca yazara göre, edinilen yabancı dilin geliştirilmesi-ne yönelik, yabancı dillerde yer alan yazma etkinliği ana dilde yapılan yazma etkinliklerinden farklılık göstermektedir. Bu süreçte de bilgisayarla yapılan yazma etkinliğinin hem öğrencinin hem de öğretim elemanının kurumsal davranışını etkilediği vurgu-lanmaktadır. Öğrenci yazınsal ürününde daha özgür, metnin üzerinde düzeltme yapılırken de daha rahat hareket edebilmektedir. Öğretim elemanı ise sınıfın merkezi olmaktan çıkıp daha çok destek veren ve da-nışılan konumuna gelebilmektedir.Dördüncü Bölüm: Yabancı Dil Ediniminde Metin ve Metin Çeşitleri (Texte und Textarten im Fremdsprachenerwerb)Yazar öğretim elemanının, ders içinde etkin bir ças-lışmanın sağlanabilmesi için öğrencilerin seviyesine uygun bir metin çeşidini seçmesi gerektiği üzerinde durur. Bu metin, öğrencinin dil bilgisi seviyesine, kültürel birikimine ve metin bilgisine uygun olmae-lıdır. Eserde yabancı dil derslerinin ilk aşamalarında sözlü metinlerin yer aldığı ancak bundan sonra bu sözlü metinlerin yazılı metine dönüştüğü ifade edil-mektedir. Öğrencilerin oluşturduğu bu metinlerin her biri kendine özgün bir yapıdadır. Bu da yazar tarafından: „Bir metin yazılı olarak ele alındığında bu sözün yazıya dönüştürülmesidir.“ (S. 37) şeklinde ifade edilmektedir. Yazar, bu metinlerin oluşumunda işlenen konunun öğrenci tarafından o dilin günlük hayatı içerisinde de kullanılıp kullanılmadığına yöne-lik seçilmesi gerektiğine dikkat çekmektedir. Belli çerçeveler içinde yazı yazmanın öğrenciyi sınır-landırdığı da göz önünde bulundurulmaktadır. Bu durum, öğrenciyi güdümleyebileceği gibi olumsuz etki de yaratabilmektedir. Eserde, bir metnin üretimi sürecinde öğrencilerin sadece öğretim elemanından değil, aynı zamanda arkadaşlarından da yardım aldık-ları gözlenmektedir. Bu, yazar tarafından metin üretia-minde katılımcı davranış olarak nitelendirilmektedir. Yine eserin bu bölümünde, öğretim elemanının öğrencilere metin yazımında yapılan yardımların ve düzeltmelerin metnin üzerinde yapılan birer çalışma 169sbd.anadolu.edu.trCilt/Vol.: 13 - Sayı/No: 2 (167-170)                                                                                                                                            Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi olduğunu, bunun metni değiştirme amacı gütmediğia-ni vurgulaması gerektiği yer almaktadır. Yapılan ya-zınsal hatalar metnin son halinden önce sınıfın içinde görselleştirilmeli ve öğrencilere doğru biçimleri gös-terilmeli ve öğretilmelidir. Eserde bunun için sınıf içi hoşgörünün, anlayışın ve ortak çalışma arzusunun gelişmiş olması gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Bu süreçte de bilgisayarlı ortamda yapılan yazma çalışmaları esnasında metin üzerinde yapılacak olan düzeltmelerin kolaylaştığı vurgulanmaktadır. Dolaa-yısıyla öğretim elemanının sorumlulukları bu tür or-tamlarda yeniden tanımlanabilmektedir. Yazara göre öğretim elemanı sadece hata düzelten bir kişi değil, tersine öğrencilere rehberlik eden, onlara yazarken gereksinim duyduklarında yanlarında olan, onları destekleyen ve güdüleyen bir kişidir (bkz. s. 52).Beşinci Bölüm: Üniversitede İşbirliğine Dayalı Yazma Etkinliğinin Geliştirilmesi (Förderung des kooperativen Schreibens an der Universität)Eserde yazı yazma çalışmasında yardımın sınırsız olduğu vurgulanmaktadır. Bu yardımlardan ya-rarlanabilmesi için öğrencinin eleştiriye açık ve kendisini yenilemeye hazır olması gerektiğinin önek-mine değinilmektedir. Öğretim elemanının öğrenciyi eleştirirken onu olumlu etkileyebileceği gibi olumsuz da etkileyebilmektedir: „Eleştiri, öğrencinin dilsel davranışını, yani yazı yazma davranışını geliştirebilir veya derse karşı olan ilgisini azaltabilir. Bu nedenle öğrenciler hem konuşma etkinliğinde hem de yazma etkinliğinde kültürlerinde alışageldikleri gibi eleşti-rilmelidirler.“ (s. 55). Eserin bu bölümünde hazırlık sınıflarında ve birinci sınıflarda olan öğrencilerin yazma etkinlikleri incelemeye alınmakta, dilbilgisi ve anlatım bozuklukları açısından ayrıntılı bir biçim-de irdelenmektedir. Yazar, bu verilere ulaşabilmek için, araç olarak resim tasviri, şiir yazma, anılar ve anlatımlardan yola çıkmaktadır. Bunun sonucunda, öğrencilerin sınırlı yabancı dil bilgilerine rağmen yaratıcı bir biçimde özgün metinler üretebildikleri tespit edilmiştir. Bu çalışmayla öğretim elemanlarına yazma becerileri dersinde karşılaşabilecekleri hatalar görsel bir biçimde somut olarak sunulmaktadır.  SonuçDuman’ın „Kooperatives und Kreatives Schreiben am Computer“ adlı eseri, öğrencilerin bilgisayar or-tamında yazma becerilerini ve yaratıcı güçlerini ge-liştirmeyi hedefleyen öğretim elemanlarına yönelik faydalı bilgiler içermektedir. Teknolojinin öğrenmeye olan etkisini görmek isteyen öğretim elemanlarına bu eserin ayrıntılı bir biçimde incelenmesi önerilebilir. Eserin konusu her ne kadar belli bir alan bilgisi ge-rektirmekteyse de, yazar Almanca olan eserinin dilini mümkün olduğunca yalın tutmaya çalışmıştır. Bu ne-denle okuyucu hedef kitlesi daha geniş tutulabilmek-tedir. Yazma becerilerinin teknik donanımla gelişti-rilmesinde öğrencilerden de dönüt alınmakta, yazma sürecinde bilgisayar kullanımının olumlu ve olumsuz yönleri üzerine görüş alınmakta ve okuyucuyla payi-laşılmaktadır. Bu sunum yazma becerileri dersinde bilgisayar destekli yabancı dil öğretimi yapmayı plan-layan öğretim elemanlarına, öğretmenlere ve öğret-men adaylarına karşılaşabilecekleri olası sorunlar konusunda ışık tutabilecektir.Ana hatlarıyla Duman’ın bu eseri, yükseköğretim ku-rumlarında yazma becerileri dersini veren öğretim elemanlarına, uygulamayla desteklenmiş yazma be-cerilerinin geliştirilmesinde bilgisayar kullanımının etkileri üzerine bir kaynak niteliğindedir. Aynı zai-manda Duman’ın bu eseri nitel araştırmalara örnek olabilecek bir çalışmadır.

Kooperatives und kreatives schreiben am computer: Untersuchung zur textproduktion in der fremdsprache

https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/bitstream/11421/14602/1/14602.pdf

Kooperatives und kreatives schreiben am computer: Untersuchung zur textproduktion in der fremdsprache

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

eArsiv@Anadolu (Anadolu Univ.)