Model kontroli konstytucyjności ustaw i możliwość zawieszenia postępowania cywilnego z uwagi na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym
This gloss discusses the judgment of the Court of Human Rights issued on 21st July 2022 in the case of Bieliński v. Poland, application no. 48762/191. The ECtHR is competent to judge and declare non-compliance with the Convention for the duration of the proceedings in a given case. Tribunal holds that there has been a violation of Article 6 § 1 of the Convention on account of the excessive length of the proceedings in a situation where the proceedings were suspended according to Article 177 § 1 point 3(1) of the Polish Code of Civil Procedure by the common court (due to the pending proceedings before the Constitutional Tribunal). ECtHR also recognized the right of common courts in civil proceedings to decentralized constitutional review. Taking into account the doctrine of necessity, common courts should withdraw the legal question and make a judicial review of the constitutionality of the law. Otherwise, common courts risk failing to respect the citizen’s right to a fair trial, which may violate Art. 6 sec. 1 of the Convention.Niniejsza glosa stanowi omówienie orzeczenia ETPC wydanego w dniu 21 lipca 2022 r. w sprawie Bieliński przeciwko Polsce, skarga nr 48762/191. Postawiono tezę, że aktualnie wobec braku skutecznego środka odwoławczego służącego zakwestionowaniu długości czasu rozpoznania sprawy, w której postępowanie sądowe zostało zawieszone do czasu rozpoznania pytania prawnego przez TK, ETPC ma kompetencję w zakresie badania i stwierdzenia niezgodności z Konwencją długości czasokresu trwania postępowania w danej sprawie. W ocenie glosatora z analizowanego orzeczenia ETPC wynika stwierdzenie naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji w sytuacji, w której doszło do zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. przez sąd powszechny z uwagi na trwające postępowanie przed TK. Europejski Trybunał Praw Człowieka w glosowanym orzeczeniu uznał również uprawnienie co najmniej sądów powszechnych w postępowaniu cywilnym (a tym bardziej wydaje się, że powinno to mieć miejsce w postępowaniu karnym) do dokonywania rozproszonej kontroli ustaw. W takim wypadku sądy powszechne, przy uwzględnieniu doktryny konieczności, powinny wycofać pytanie prawne i samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienie konstytucyjne, ewentualnie w przypadku zawieszenia postępowania podjąć zawieszone postępowania cywilne i dokonać rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw. W innym wypadku sądy powszechne narażają się na ryzyko niedochowania prawa obywatela do sądu, co może doprowadzić na naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji
