Kwaśniewski, Andrzej

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

18Śpiewajmy i grajmy Bogu             2 (9) 2018dzenie	się	dźwięku	we	wnętrzu	kościoła.		 Organy	posiadają	trakturę	pneuma-tyczną	(gry	 i	rejestracji).	Wiatrownica	ma-nuału	posiada	8	głosów	i	54	tony.	Wiatrow-nica	 pedału	 umieszczona	 w	 tylnej	 części	szafy	organowej	posiada	3	głosy	i	27	tonów.	Podobnie	 jak	w	 innych	organach	tego	bu-downiczego,	 również	w	 tym	 instrumencie	brak	głosów	pobocznych.		 Organy	 te	 posiadają	 jeden	 miech	pływakowy	usytuowany	 tuż	za	 szafą	orga-nową.	 Nie	 zostało	 zdemontowane	 urzą-dzenie	do	kalikowania.	W	ostatnim	czasie	-	 w	 roku	 2014	 -	 wymieniony	 został	 silnik	dmuchawy.	 Stan	 instrumentu	 można	 ocenić	jako	dobry,	choć	widoczna	już	jest	destruk-cyjna	działalność	drewnojadów.	Zakres klawiatur stołu gry:	 Man.:		 	 C	-	f3	 Ped.:		 	 C	-	d1Połączenia:	 Połącz.	I	-	ped.Urządzenia dodatkowe:	 Połącz.	oktawy	 Tremolo	(niesprawne)**Rejestry zbiorowe: 	 Piano	 Forte		 TuttiŹródło:		Oględziny	własne	 P.	Rosiński,	Zabytkowe	organy	w	wojewódz-		 twie	kieleckim,	Warszawa	-	Kraków	1992.Manuał Pedał1.	Pryncypał	8’ 1.	Subbas	16’2.	Burdon	16’	* 2.	Oktawbass	8’3	Gamba	8’ 3.	Cello	8’4.	Aeolina	8’5.	Holflet	8’6.	Flet	4’7.	Oktawa	4’8.	Mikstura	3	-	4	chDyspozycja instrumentuFragment	sekcji	manuału	-	fot.	ks.	P.	RejElementy	pneumatyki	-	fot.	ks.	P.	Rej*		 Głos	 włączany	 manubrium	 	 „Koncert	flet	8’”**		 Urządzenie	 włączane	 manubrium	 	 „Super	m.	II	-	I”ŚLADY KS. GRZEGORZA GERWAZEGO GORCZYCKIEGO  W DIECEZJI KIELECKIEJKs. Andrzej Kwaśniewski	 Klasztor	 imbramowski	 został	 zało-żony	w	XIII	wieku.	W	roku	1710	w	wyni-ku	pożaru	zniszczone	zostały	zabudowania	klasztorne	 i	 kościół.	 Dzięki	 niezwykłym	uzdolnieniom	 organizacyjnym	 ksieni	 Zofii	Grothówny	odbudowany	został	kościół	we-19Śpiewajmy i grajmy Bogu             2 (9) 2018dług	projektu	wybitnego	architekta	Kacpra	Bażanki.	W	dniu	29	sierpnia	1717	r.	biskup	krakowski	 Kazimierz	 Łubieński	 konsekro-wał	 kościół.	 Poprzez	 zaangażowanie	 licz-nych	 przedstawicieli	 wyższego	 i	 niższego	duchowieństwa	oraz	zakonów	wydarzenie	to	 stało	 się	 manifestacją	 wiary	 katolickiej	–	swoistym	barokowym	theatrum	consecra-tionis.	W	trakcie	obchodów	jubileuszu	trzy-stulecia	konsekracji	odkryty	został	związek	ks.	 Grzegorza	 Gerwazego	 Gorczyckiego	 z	konwentem	imbramowskim.            	 Ks.	Gorczycki	 (1665-1734)	pocho-dził	 z	 rejonu	 Bytomia,	 był	 synem	 kmiecia	Adama	 Gorczycy,	 kształcił	 się	 w	Wiedniu	 i	w	Pradze.	Jako	doktor	filozofii	i	sztuk	wy-zwolonych	wstąpił	do	seminarium	duchow-nego	w	Krakowie	i	przyjął	święcenia	kapłań-skie.	W	1694	r.	został	wikariuszem	katedry	krakowskiej	 i	 pierwszym	 penitencjarzem	katedralnym.	 Od	 1698	 roku	 do	 śmierci	(przez	40	lat)	był	kapelmistrzem	Kolegium	Muzyków	 czyli	 kapeli	 katedralnej.	 Kapela	założona	przez	bp.	Marcina	Szyszkowskiego	stała	 się	miejscem	 rozwoju	 talentu	wybit-nego	 muzyka,	 nazywanego	 polskim	 Hän-dlem.	Jego	spuścizna	kompozytorska	obej-muje	 ponad	 40	 rozpoznanych	 utworów.	 Ks.	Gorczycki	zmarł	w	opinii	świątobliwości	 i	w	tradycji	dawnej	diecezji	krakowskiej	na-zywany	był	gemma	sacerdotum	(klejnot	du-chowieństwa).	 Ks.	 Gorczycki	 został	 około	 1708	r.	 kanonikiem	 skalbmierskim.	 Godność	 tę	uzyskał	 pomimo	 braku	 pochodzenia	 szla-checkiego.	 Instytucje	 kościelne	 w	 sytuacji	uprzywilejowania	 szlachty	 dawały	 jedną	 z	 nielicznych	 możliwości	 awansu	 społecz-nego.	 Jednostki	uzdolnione	i	wybitne	znaj-dowały	w	Kościele	 azyl	 rozwoju.	 Kapituła	skalbmierska	była	w	owym	czasie	silnie	po-wiązana	z	katedrą	krakowską.	Kolegium	wi-kariuszy	katedry	krakowskiej	dysponowało	prawem	 prezenty	 w	 stosunku	 do	 kanonii	skalbmierskich.	W	praktyce	wikariusze	kra-kowscy	decydowali	o	obsadzie	kapituły.	Je-śli	dysponowali	kandydatem	ze	swego	gro-na,	to	prezentowali	go	biskupowi	na	urząd.	Należy	 przyjmować,	 że	 w	 taki	 sposób	 ks.	 Gorczycki	 (dawniej	 Gorczyca)	 został	kanonikiem	 skalbmierskim.	 Będąc	 jedno-cześnie	wikariuszem	 i	 kapelmistrzem	kra-kowskim	swoje	najważniejsze	funkcje	pełnił	na	Wawelu.	Jeśli	jednak	chodzi	o	status	spo-łeczny	funkcjonował	przede	wszystkim	jako	kanonik	 skalbmierski.	W	 tym	 samym	 cza-sie	 kanonikiem	 skalbmierskim	 i	 probosz-czem	w	Działoszycach	był	ks.	Jan	Żmudzki	(†1739).	 W	 kronice	 klasztornej	 ksieni	 Z.	Grotówna	zanotowała	informacje	o	kil-ku	 przypadkach	 pobytu	 obu	 kanoników	skalbmierskich	 w	 Imbramowicach.	 Po	 raz	pierwszy	 odnotowani	 zostali	 jako	 goście	konwentu	 w	 dniu	 konsekracji	 kościoła	 Klasztor	w	Imbramowicach	-	fot.	www.imbramowice.plTablica	 pamiątkowa	 ks.	 Jana	 Żmudzkiego	 w	 kościele	 w	Działoszycach	-	fot.	ks.	A.	Kwaśniewski20Śpiewajmy i grajmy Bogu             2 (9) 2018(29	sierpnia	1717	r.).	Drugi	raz	kanonicy	ci	przybyli	do	Imbramowic	w	dniu	7	sierpnia	1718	 r.	 na	 odpust	 św.	 Kajetana.	 Ponadto	 w	latach	1719-1721	ks.	Gorczycki	przebywał	 w	klasztorze	spełniając	odpowiedzialne	za-dania	 spowiednika	 i	 kierownika	 duchow-nego	zakonnic.	Posługa	ta	polegała	na	pro-wadzeniu	 rekolekcji,	 słuchaniu	 spowiedzi	i	 uczestnictwie	 w	 ceremoniach	 profesji	zakonnic.	Odkryte	działania	znanego	kom-pozytora	muzyki	 barokowej	 rzucają	 nieco	światła	 na	 duchowość	 kanoniczek	 imbra-mowskich.	          	 Zaangażowanie	 ks.	 Gorczyckiego	 w	życie	wewnętrzne	wspólnoty	norberta-nek	egzystowało	obok	troski	o	ubogacanie	liturgii	 klasztoru.	 Jako	 kapelmistrz	 wpły-wał	na	udział	kapeli	katedralnej	z	Krakowa	 w	uroczystościach	 imbramowskich.	Wyda-je	się,	że	dwa	koncerty	w	uroczystym	dniu	konsekracji	 kościoła	 (29	 sierpnia	 1717	 r.)	były	 związane	 z	 pobytem	 kapeli	 krakow-skiej.	Jednak	w	kronice	klasztornej	zanoto-wana	 został	 jedynie	 informacja	 o	 ks.	Gor-czyckim,	 bez	 wyraźnych	 danych	 o	 kapeli.	Pewne	 są	 jednak	 informacje,	 że	w	następ-nych	latach	kapela	krakowska	uczestniczyła	w	 uroczystościach	mniejszej	 rangi:	 odpust	św.	 Kajetana	 (7	 sierpnia	 1718	 r.)	 i	 konse-kracja	czterech	ołtarzy	bocznych	(14	wrze-śnia	1718	r.).	Drugi	w	historii	nowokonse-krowanego	 kościoła	 odpust	 św.	 Kajetana	 w	dniu	7	sierpnia	1719	r.	przynosi	wiado-mość	 o	 współpracy	 dwóch	 kapel	 dawnej	diecezji	krakowskiej.	Ksieni	zapisała	w	kro-nice:	 „muzyka	 była	 dwojaka	 -	 krakowska	 i	 działoska”.	 Na	 kolejnym	 odpuście	 św.	Kajetana	 w	 roku	 1721	 ksieni	 odnotowa-ła	obecność	kanoników	 skalbmierskich	G.	Gorczyckiego	 i	 J.	 Żmudzkiego	 oraz	 obec-ność	 kapeli	 działoszyckiej	 „kapelę	 zacią-gnęłam	z	Działoszyc	od	wielmożnego	 imć	księdza	Żmudzkiego.”	 Współpraca	pomiędzy	ks.	J.	Żmudz-kim,	 a	 ks.	 G.	 Gorczyckim	 przekraczała	ramy	 formalnej	 przynależności	 do	 kapi-tuły	 skalbmierskiej.	 Znaczenie	 dla	 kultury	miały	 wspólne	 koncerty	 kapel	 prowadzo-nych	przez	 tych	duchownych.	W	miejskiej	parafii	 w	 Działoszycach	 prowadzona	 była	 w	 tamtym	 czasie	 kapela	 na	 poziomie	 po-zwalającym	 na	 wspólny	 koncert	 z	 kapelą	krakowską.	Fakty	odkryte	w	trakcie	przy-gotowania	 jubileuszu	 imbramowskiego	stanowią	 chlubny	 zapis	 z	 dziejów	 kultury	muzycznej	 kościoła	 krakowskiego,	 które-go	tradycje	(na	interesującym	nas	terenie),	jako	cenne	patrimonium	Ecclesiae	dziedziczy	obecnie	diecezja	kielecka.Katedra	wawelska	-	fot.	archiwum	redakcjiKolegiata	skalbmierska	-	fot.	www.parafiaskalbmierz.plLiteratura:Grothówna	Z.,	Kronika	 klasztorna	 sióstr	 norbertanek	w	 Imbramowicach	 1703–1741,	 2	wyd.,	Kielce	 2016,	 passim.	Kumor	B.,	Dzieje	diecezji	krakowskiej	do	roku	1795,	Kraków	1998,	s.	401-405.	Kotarbiński	S.,	Historyczna	wiadomość	o	kolegiacie	Skalbmierskiej,	„Pamiętnik	Religijno-moralny”	r.	10,	1850,	t.	18,	s.	405-437.	Kwaśniewski	A.,	Konsekracja	kościoła	klasztornego	Świętych	Apostołów	Piotra	i	Pawła	w	Imbramowicach	w	1717	roku,	w:	Trzechsetlecie	konsekracji	kościoła	klasztornego	Świętych	Apostołów	Piotra	i	Pawła	Sióstr	Norbertanek	w	Imbramowicach	1717–2017.	Studia	nad	dziejami,	sztuką	i	duchowością	klasztoru,	red.	B.	Skrzydlewska,	W.	Żurek,	Lublin	2017,	s.	59-75.	Szczepaniak	J.,	Du-chowieństwo	diecezji	krakowskiej	w	wieku	XVIII.	Studium	prozopograficzne,	Kraków	2010,	s.	588.	Tenże,	Spis	prałatów	i	kanoników	kapituły	katedralnej	oraz	kapituł	kolegiackich	diecezji	krakowskiej	(XVIII	w.),	Kraków	2008,	s.	64.

Ślady ks. Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego w diecezji kieleckiej

https://repozytorium.kul.pl/bitstreams/6a7a10c2-bdc0-4798-9731-938c763a453c/download

Ślady ks. Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego w diecezji kieleckiej

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)