Dimitrieski, Miroslav

Kočoska, Karolina

Miceska, Gordana

Risteski, Ilija

UKLO Repository  (University St. Kliment Ohridski)

85DIHAPLOIDI OD ANTERI NA ORIENTALSKI TUTUN I NIVNITEMORFOLO[KI SVOJSTVAGordana Miceska, Miroslav DimitrieskiInstitut za tutun - Prilep1. VOVEDUDC 633.71Tutun/Tobacco, Vol.56, No 5-6, 85-91, 2006Institut za tutun - Prilep, R. MakedonijaISSN 0494-3244UDK: 633.71-152.82Izvoren nau~en trud2. MATERIJAL I METOD NA RABOTAEden od denes ~esto upotrbuvanitebiotehni~ki metodi kaj rastenijata e meto-dot na dvojnite haploidi, ~ija glavna cel eskratuvawe na selekcioniot proces vopolski uslovi pri dobivawe na homozigotnilinii vo prvite generaci, a vrz osnova narazli~nite kombinacii koi nastanuvaat nanivo na gameti, konsolidirawe na liniitei sozdavawe na novi sorti (Robert A. Morison,David A. Evens 1988).Pri redukcionoto delewe na polo-vite kletki se dobivaat kletki so ednakvinasledni informacii, t.e. u{te vo prvitegeneracii ima raspa|awe na hibridot nahomozigotni linii, no so udvojuvawe  na geno-mot na sekoj haploiden regenrant se dobi-vaat dihaploidi koi se razlikuvaat od rodi-telskite formi po nekoi morfolo{ki svoj-stva (Oinuma,Tetal1974); sepak, sekoe diha-ploidno potomstvo e homozigotno. Homozi-gotnite linii poka`uvaat visoko nivo nauniformnost (Devereux, Lameri, 1974) vosporedba so standardnite sorti, a vo drugislu~ai (Legg, Collins, 1968) se zabele`uvaatoderdeni varirawa vo morfolo{kite svoj-stva pome|u linite dobieni od edno raste-nie. Raymond (1987) vo svoite ispituvawaotkriva zna~ajni razliki vo site pokaza-teli, osven po brojot na listovi me|u diha-ploidnite regeneranti na visokohibridnatasorta NC 95.Postojat nekoi sporni momenti okoluprednostite i nedoststocite na haploidnitemetodi, odnosno metodot na inducirana an-drogeneza pri dobivaweto na dihaploidnihomozigotni  rastitelni linii. So cel dase nadminat ili razjasnat nekoi od ovie som-nevawa, vo ovoj trud si postavivme za zada~ada gi ispitame morfolo{kite svojstva nanekoi  dihaploidni linii tutun vo sporedbaso nivnite analozi, kako i da ja potvrdimeprimenata  na induciranata androgeneza, vozavisnost od celite na selkcijata  vo dobi-vaweto na homozigotni dihaploidni liniitutun.Dihaploidizacijata e sprovedena sodirektna organogeneza na haploidniterastenija koristej}i ja metodata kultura natkiva (meristemi, delovi od list so golemi-na od 0,5 cm), na hranliva sredina poMurashige i Skoog (1962), modificirana  zadirektna organogeneza i optimizirana sorazli~ni hemiski supstancii vo mg/l: kazeinhidroliozat - 1; L- glutamin - 250; glicin 200;IOK - 0,2; BAP - 0,5;  adenin- 20; kinetin - 3;mioinozit- 100. Prvite dobieni potomstvabea odgleduvani vo Biolo{kata laborato-rija vo vegetaciska ka{a  3:1 (perlit, po~va)do dobivawe na semenski materijal.Ocenkata na dihaploidnite potom-stva be{e izvr{ena vo polski uslovi voperiodot 2005-2006 godina na opitnoto polevo Institutot za tutun - Prilep. Opitot be{epostaven po standardnite  selekcioni meto-di (Slu~aen blok sistem vo 4 povtoruvawa),vo koj bea vklu~eni tri dihaploidni liniitutun P 146-7/1 DH, Jk. 301/23 DH, Hib. 301/NDH( Sliki br.2,4,6)  i nivnite analozi (Slikibr.1,3,5). Vo tekot na vegatacioniot periodna tutunot bea nabquduvani osnovnite bio-metriski pokazateli: visina na rastenijata,broj na listovi, dimenzii na najgolemiot ina vrvnite listovi. Izvr{ena e statisti~kaobrabotka na dobienite rezultati.86Haploidnite potomstva  dobieni odanterite na  ispituvanite linii tutun poka-`uvaat fenotipska genetska razli~nost ka-ko rezultat na rekombinacijata na genite,no so udvojuvawe na homolognite geni vo hap-loidot se postignuva homozigotnost koja eizrazena vo morfolo{kite svojstva na diha-ploidnite potomstva (Oinuma, Tetal, 1974).Ispituvaj}i go variraweto na visi-nata na rastenijata i brojot na listovite kajnekolku dihaploidni potomstva od orien-talski tip tutun, Dimitrova (1991) istaknuvadeka varijacioniot koeficient e nizok i sedvi`i od 4-4,5% za visinata na rastenijatai 3,7 - 5,5% za brojot na listovi po rastenie,{to zna~i deka ispituvanite dihaploidnilinii poka`uvaat visoka morfolo{ka ized-na~enost vo odnos na ovie svojstva.Fenolo{kite nabquduvawa vo tekotna vegetacioniot period i vo dvete godinina ispituvawa poka`aa visoka izedna~enostna rastenijata, osobeno kaj dihaploidnitepotomstva.Imeno, vo na{ite ispituvawa, vari-raweto na visinata na rastenijata (Tabela1)e nezna~itelno i pomalo kaj dihaploidnitelinii vo sporedba so nivnite analozi, vari-3. REZULTATI I DISKUSIJA*Morfolo{ki svojstva** Visina na rastenijata so socvetiejacioniot koeficient za visinata na raste-nijata se dvi`i od 3,17% (Hibrid 301/Ø) do8,44% (Jk.301/23Ø), za rekoltata 2005 godinai od 0,94% (P146-7/1DH) do 3,66% (P146-7/1Ø), za 2006 godina.Srednoto kvadratno otklonuvawe eod δ =1,96 cm (P 146-7/1 DH) do δ = 9,50 cm(Jk.301/23Ø) za 2005 godina i od  δ = 0,71 cm(P146-7/1DH) do δ = 2,58 cm (Jk.301/23 DH).Na{ite ispituvawa se sovpa|aat soispituvawata na S. Dimitrova (1991) koja,ispituvaj}i gi agrobiolo{kite karakteris-tiki na nekoi dihaploidni linii oriental-ski tutun i nivnite analozi, do{la do zaklu-~ok deka  varijacioniot koeficient za visi-nata na rastenijata e ponizok kaj dihaplo-idnata sorta Ti~a 117(5,66%) i Elenski817(7,34%). Toa poka`uva deka dvete sortise izedna~eni vo odnos na ova svojstvo,En~eva °. i D. Sto¤kova (2000), pak,ispituvaj}i ja geneti~kata stabilnost na di-haploidnite potomstva od nekolku hibridnikombinacii orientalski tutun do{le do zak-lu~ok deka  rastenijata se dosta izedna~enipri {to varijacioniot koeficient za visi-nata na rastenijata se dvi`i od 6,1 do 8,6%.Tabela 1 Visina na rastenijata so socvetie, cmTable 1 Plant height with inflorescence, cm0- Aritmeti~ka sredina - sredna vrednost (cm)δ - Standardna devijacijaSδ- Gre{ka na standardnata devijacijaCV- Varijacionen koeficient %Variraweto na vrednostite za brojotna listovite po edno rastenie (Tabela 2)  epomalo i iznesuva od δ±1,06 (Hib 301/NØ) doδ±4,47(Jk301/23Ø), dodeka CV od 1,75%(Hib.301/N DH) do 8,71% (Jk.301/23Ø). Sitedihaploidni linii imaat pomala vrednostza standardna devijacija kako i varijacionenkoeficient vo sporedba so nivnite analozi.*** Broj na listovi po edno rastenieTutun/Tobacco, Vol.56, No 5-6, 85-91, 200687Tabela 2 Broj na listovi po rastenie Table 2 Number of leaves per plant0- Aritmeti~ka sredina - sredna vrednost (cm)δ - Standardna devijacijaSδ- Gre{ka na standardnata devijacijaCV- Varijacionen koeficient %*** Dimenzii na najgolemiot i na vrvnite listovi[to se odnesuva do variraweto nadimenziite na najgolemiot list kako i navrvnite listovi (Tabela 3, 4,5 i 6), mo`e dase zaklu~i deka i po ova svojstvo ispituva-nite dihaploidni linii imaat pomali vari-rawa vo odnos na nivnite analozi. ImenoCV% se dvi`i od 2,66% (dol`ina na naj-golemiot list) i 3,38%({irina) kaj Hib.301/N DH do 9,8% dol`ina (Jk. 301/23Ø) i13,68% {irina Jk. 301/23 DH (Tabela 3).Varijacioniot koeficient za ovasvojstvo vo 2006 godina e ne{to pomal i sedvi`i od 0,31% dol`ina (P146-7/1 DH) i0,73% {irina (Hib. 301/N Ø) do 2,74%dol`ina (P146-7/1Ø) do3,97% {irina (P146-7/1DH) (Tabela 4).Tabela 3  Dimenzii  na najgolemiot list, cm (2005)Table 3 The largest leaf size, cm, crop 2005Varirawata na dimenziite na vrv-nite listovi kaj ispituvanite dihaploidnilinii se vo potesni granici za 2006 godinavo odnos na 2005 godina vo sporedba so niv-nite analozi (Tabela 5 i 6). Imeno srednotokvadratno otklonuvawe  se dvi`i odδ±0,07cm dol`ina (P146-7/1DH) i δ±0,16cm{irina (Hib. 301/N DH) za 2006 god. doδ±0,93cm dol`ina i δ±0,73cm (P146-7/1Ø)  za2005 god.0- Aritmeti~ka sredina - sredna vrednost (cm)δ - Standardna devijacijaSδ- Gre{ka na standardnata devijacijaCV- Varijacionen koeficient %G.  Miceska,  M.  Dimitrieski: Dihaploidi od anteri na orientalski tutun i nivnite morfolo{ki svojstva88Tabela 4  Dimenzii  na najgolemiot list, cm, (2006)Table 4 The largest leaf size,  cm, crop 2006Tabela 5 Dimenzii  na vrvni listovi, cm, (2005)Table 5 The top leaf size, crop 2005Tabela 6 Dimenzii  na vrvni listovi, cm, (2006)Table 6 The top leaf size, crop 20060- Aritmeti~ka sredina - sredna vrednost (cm)δ - Standardna devijacijaSδ- Gre{ka na standardnata devijacijaCV- Varijacionen koeficient %0- Aritmeti~ka sredina - sredna vrednost (cm)δ - Standardna devijacijaSδ- Gre{ka na standardnata devijacijaCV- Varijacionen koeficient %0- Aritmeti~ka sredina - sredna vrednost (cm)δ - Standardna devijacijaSδ- Gre{ka na standardnata devijacijaCV- Varijacionen koeficient % Fenolo{kite nabquduvawa vo tekotna vegetacioniot period i vo dvete godinina ispituvawa poka`aa visoka izedna~enostna rastenijata  osobeno kaj dihaploidnitepotomstva, {to go potvrduvaat i dobieniterezultati za morfolo{kite svojstva. Imeno,dihaploidite dobieni od anteri na hibridina orientalski tip tutun  imaat visoka mor-folo{ka izedna~enost odnosno se stabilni,imaj}i vo predvid deka variraweto e nezna-~itelno ako CV <  10% ([anin, 1977 cit. poNaj~eska 2002).Tutun/Tobacco, Vol.56, No 5-6, 85-91, 200689 Slika 1 - P146-7/1Photo 1 - P146-7/1Slika 4  - Jk 301/23  DHPhoto 4 - Jk 301/23  DHSika 5 - Hibrid 301/NPhoto 5 - Hibrid 301/NSlika 2 - P146-7/1 DHPhoto 2 - P146-7/1 DHSlika 3 - Jk 301/23Photo 3 - Jk 301/23Slika 6 -  Hibrid 301/N  DHPhoto  6  -  Hibrid 301/N  DHG.  Miceska,  M.  Dimitrieski: Dihaploidi od anteri na orientalski tutun i nivnite morfolo{ki svojstva90Imaj}i gi predvid literaturnite po-datoci kako i podatocite dobieni od na{iteistra`uvawa, mo`eme da dojdeme do sled-nive zaklu~oci:- Primenata na dihaploidnite meto-di vo selekcijata na tutunot pridonesuva zasozdavawe na  morfolo{ki izedna~eni li-nii. Postignat e visok stepen na izedna-~enost vo odnos na visinata na rastenijataso socvetie, brojot na listovite kako i di-menziite na najgolemiot list i vrvnite lis-tovi, ~ij varijacionen koeficient e < 10 %.-  Rasitelnite biotehni~ki metodi(kultura na tkiva i androgeneza) mo`at us-pe{no da se primenat vo selekcionite pro-grami na orientalskite tutuni   za  dobivawena izedna~eni  potomstva.- Dobienite dihaploidni potomstvaso izedna~eni morfolo{ki belezi pretsta-vuvaat po~eten materijal za ponatamo{niteselekcioni prou~uvawa.1. Dimitrova S., 1991. Dihaploidiod anteri na hibridi v F1 ot orientalski tipt°t°n i tehnite ka~estva s ogled na nu`di-te na selekci®ta. Genetika i selkcija, god.24, No 4. Sofi® 1991 str. 261-266.2. Dimitrova S., Kunev K., 1997.Biologi~na hatakteristika na novoselk-cionirani linii orientalski t°t°n zara¤ona na severna B†gari®. Plant science,vol.XXXIV No5 str. 375-379, Sofia 1998.3. Dimitrova S., 1998. Agrobiolo-gi~na harakteristika na orientalskitet°t°n sort Ti~a 117. Plant science, XXXIVNo 3-4, str. 375-379, Sofia, 1998.4. Deaton W.R., Collins G.B., NielsonM.T., 1986. Vigor and variation expressed byanther-derived doubled haploids of burleytobacco (Nicotiana tabacum). I. Comparasion ofsexual and doubled-haploid populations.Euphytica. Vol. 35 No 1 p. 33-40.5. Devereux M., Lameri U., 1974. Antherculture haploid plantisogenie line and breedingresearch in N. tabaccum L. - In: Poliploidy andinduced mutations in plant breeding. AtomicEnergy Agency, Viena 503,15,101-107.6. En~eva °., Sto¤kova D., Ma{evaV., 2000. Prou~uvawe na dihapllidnitelinii orientalski t°t°ni. Vis{ selskosto-panski institut - Plovdiv, Nau~ni trudove,m, XLV, 2000, str. 91 - 97.7. En~eva °., Sto¤kova D., 2000.S†zdavane na ishoden selekcionen materi-jal ~rez induciran androgenezis in vitro.Vis{ selskostopanski institut - Plovdiv,Nau~ni trudove, m, XLV, 2000, str. 107-1128. Leeg P.D., Collins G. B.1968.Variation in selfed progeny od doubled haploidstoks of N. tabacum L. Crop.Sci. 8, 620- 621.9. Morrison R.A., Evans D.A., 1988.Haploid plants from tissue culture: New plantvarieties in a Shortened time frame.Bio/Tehnology 6, 684-690.10. Naj~eska C., 2002. Eksperimen-talna statistika  primeneta vozemjodel-skite i biolo{kite istra`uvawa. BonaSkopje, 2002.11. Oinuma T., Yoshida T., 1974.Genetic variation among doubled haploid linesof burley tobacco vaieties. Jap.J Breed 24(5)p.211-216.12. Raymond J.S., 1987. Anther cultureinduced changes as a source of variability fortobacco impruvment . Tob. Abstract, 31, 2 March- Apr. 758,408-409.13. [anin ¤., 1977. Metodika napolskiÔ opit. S. BAN.ZAKLU^OCILITERATURATutun/Tobacco, Vol.56, No 5-6, 85-91, 200691DIHAPLOIDS FROM ANTHERS OF ORIENTAL TOBACCOS AND THEIRMORPHOLOGICAL CHARACTERISTICSG. Miceska, M. DimitrieskiTobacco Institute - PrilepSUMMARYUsing the methods of induced androgenesis and culture tissues, uniform plant progenieswere obtained (Collins G.B. et.al., 1975). By application of these methods in in vitro  laboratory ofTobacco Institute-Prilep during 2004, three dihaploid lines were developed from three hybrids of theoriental type of tobacco. In order to study qualitative and quantitative traits of dihaploid lines, theywere also set up in field conditions in 2005 and compared to their analogues. It could be stated that,in relation to morphological charcteristics, the investigated dihaploid lines did not significantly differfrom their analogues.Author‘s address:Miceska GordanaTobacco Institute - PrilepRepublic of MacedoniaG.  Miceska,  M.  Dimitrieski: Dihaploidi od anteri na orientalski tutun i nivnite morfolo{ki svojstva

Varijabilnost na tutunskata surovina od poluorientalskiot tip otja vo zavosnost od sortata i nacinot na odgleduvanje

https://eprints.uklo.edu.mk/id/eprint/5956/1/Tutun%202006%205-6%20%286%29.pdf

Varijabilnost na tutunskata surovina od poluorientalskiot tip otja vo zavosnost od sortata i nacinot na odgleduvanje

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

UKLO Repository (University St. Kliment Ohridski)