بررسی استفاده از ازتوباکتر در کاهش مصرف نیتروژن در تولید ارقام لوبیا در شرایط آب و هوایی شهرستان لنگرود

Abstract

سابقه و هدف: حبوبات، به‌عنوان یکی از مهمترین منابع گیاهی غنی از پروتئین و بعد ‌از غلات دومین منبع غذایی انسان به‌شمار می-رود. در ‌بین حبوبات، لوبیا(Phaseolus vulgaris L.) از نظر ارزش اقتصادی و سطح زیر کشت مقام اول جهان را دارا می‌باشد. نیتروژن یکی از مهمترین عناصرغذایی مورد نیاز گیاه بوده و نقش مهمی در افزایش عملکرد دارد اما مسائل زیست محیطی به‌ویژه افزایش غلظت نیترات در آب‌های زیرزمینی کم‌عمق در شمال ایران موجب شده تا کاربرد کودهای زیستی مورد توجه قرار بگیرد.هدف از اجرای این آزمایش بررسی تاثیر استفاده از ازتوباکتر در کاهش مصرف نیتروژن در تولید لوبیا در شمال ایران بود. مواد و روشها: به منظور بررسی تاثیر استفاده از باکتری ازتوباکتر و کود نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد ارقام لوبیا در شرایط آب و هوایی شهرستان لنگرود آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات (کرت‌های یک بار خرد شده) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعه آزمایشی واقع در شهرستان لنگرود در سال 1396 انجام شد. عامل اصلی شامل دو رقم لوبیا شامل: =V1بومی و =V2 اصلاح شده درود 4803 و عامل فرعی 6 سطح کود نیتروژن و باکتری: = F1 شاهد، F2 = 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار، =F3 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار، F4 = کاربرد ازتوباکتر، F5 = ازتوباکتر+ 25 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و F6 = ازتوباکتر+ 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بود.یافته ها: نتایج نشان‌ داد که اثر رقم بر تعداد غلاف در شاخه اصلی، تعداد غلاف در شاخه فرعی، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، ارتفاع بوته و تعداد برگ در بوته معنی‌دار بود. سطوح مختلف کود بر تعداد غلاف در شاخه اصلی، تعداد غلاف در شاخه فرعی، تعداد دانه در غلاف، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، ارتفاع بوته و تعداد برگ در بوته معنی‌دار بود. اثر متقابل رقم و کود بر تعداد غلاف در شاخه فرعی، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت معنی‌دار بود. تیمار F3 (100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) و تیمار F6 (50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار + تلقیح با باکتری) در صفات مورد بررسی نسبت به سایر تیمارها برتری نشان دادند. عملکرد دانه با کاربرد 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن (F3) و 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار + تلقیح با باکتری (F6) به‌ترتیب 2585 و 2455 کیلوگرم در هکتار در رقم درود بود که موجب افزایش عملکرد دانه به‌میزان 68% و 66% نسبت به تیمار شاهد (F1) گردید.نتیجه گیری: با توجه به نتایج تحقیق بیشترین عملکرد دانه در تیمار 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و رقم اصلاح شده درود با میانگین 55/2585 کیلوگرم در هکتار به‌دست آمد که با تیمار تلقیح با باکتری ازتوباکتر و 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در یک گروه آماری قرار گرفت. در واقع می توان با مصرف 50 درصد کود نیتروژن کمتر و استفاده از تلقیح با باکتری ازتوباکتر آلودگی محیط زیست را کاهش داد. بنابراین تیمار تلقیح با باکتری ازتوباکتر و 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌عنوان مناسب‌ترین تیمار کودی برای لوبیا در منطقه آزمایشی می‌باشد