تأثیر همزیستی میکوریزایی و کاربرد کودهای آلی بر رنگیزه‌های فتوسنتزی، عملکرد و محتوای عناصر غذایی آب‌تره Nasturtium officinalis

Abstract

چکیدهسابقه و هدف: سبزیجات اندمیک طیف گسترده‌ای از گیاهان هستند که در مناطق مختلف و با نام‌های متفاوت شناخته و مورد استفاده قرار می‌گیرند و بومی منطقه هستند. اما گروهی از آن‌ها که در بیشتر مناطق وجود دارند در مصارف غذایی بیشتر دیده می‌شوند و بخشی از آنها به عنوان درمان دارویی، آرام بخش و در مصارف بهداشتی و آرایشی کاربرد دارند. این گیاهان به دور از کودهای شیمیایی و زیر نور خورشید رشد می‌کنند و در مقایسه با سبزی‌هایی که به روش مصنوعی پرورش می‌یابند، عطر و طعم متفاوت‌تری داشته و مغذی‌تر و طبیعی‌تر می‌باشد. کاربرد روز افزون کودهای شیمیایی باعث بروز خسارت جبران ناپذیر زیست محیطی و بهداشتی شده است. این معایب کودهای شیمیایی و هزینه بالای تولید آن‌ها باعث شده که تولید کودهای زیستی مورد توجه جدی قرار گیرد. این آزمایش با هدف بررسی اثر کودهای آلی (ورمی‌کمپوست، ورمی‌واش) و همزیستی میکوریزایی بر عملکرد و اجزای عملکرد گیاه آب‌تره مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 8 تیمار و 4 تکرار در شهرستان ساری با موقعیت جغرافیایی53 درجه و 63 دقیقه شرقی، عرض جغرافیایی36 درجه و 82 دقیقه شمالی و ارتفاع 3/43 متر از سطح دریا در سال زراعی 1396-1395 اجرا شد. عوامل آزمایش شامل میکوریزا گونه Glomus moseae در دو سطح (صفر و 200 اسپور در گلدان)، ورمی کمپوست در دو سطح (صفر و 200 گرم در گلدان) و محلول پاشی ورمی‌واش در دو سطح (صفر و 5/1 لیتر در گلدان-های مشخص شده) بود. صفاتی از قبیل شاخص سطح برگ، کلروفیل a، b ، کلروفیل کل، غلظت عناصر نیتروژن، فسفر ، پتاسیم وزن تر برگ و ساقه تعداد و قطر گل و وزن هزار دانه مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که استفاده از کودهای آلی(ورمی کمپوست، محلول پاشی ورمی‌واش) و همزیستی میکوریزایی شاخص سطح برگ، وزن هزار دانه، درصد فسفر، نیتروژن و کلروفیلa ،b را در مقایسه با شاهد افزایش داد. تیمار همزیستی میکوریزایی توام با محلول پاشی برگی ورمی‌واش و کاربرد ورمی کمپوست سبب افزایش 53 درصد وزن هزار دانه، 245 درصد نیتروژن ، 72 درصد فسفر و 65 درصد کلروفیل b نسبت به شاهد گردید. با توجه به نتایج به‌دست آمده، تلفیق تیمار قارچ G. mosseae و محلول‌پاشی با ورمی‌واش و کاربرد ورمی‌کمپوست نتایج بهتری نسبت به سایر تیمارها داشته است.نتیجه گیری: به طور کلی کودهای آلی و زیستی بر عملکرد و اجزای عملکرد آب‌تره اثر مثبت داشته است کاربرد ورمی‌کمپوست، چای کمپوست و همزیستی میکوریزایی از طریق در دسترس قرار دادن عناصر غذایی باعث افزایش خصوصیات کمی و کیفی آب‌تره گردید