In the contemporary Church, the question of the independence of theological research and the extent of freedom enjoyed by theologians is widely discussed. In antiquity both the clergy (bishops, presbyters and monks) and the laity fulfilled the mission of teaching in the Church and many bishops were eminent theologians. Later, until the thirteenth century, monasteries and cathedral schools were the centres of the academic theology. The golden age of theology and the independence of theologians are linked with the creation of universities and their privileges. The theological schools earned a notable reputation and constituted a “parallel Magisterium” in relation to the bishops and the pope. It was not until the nineteenth century that the doctrine of the Magisterium of the Church, comprising the pope and the episcopate, was clarified. This meant a limitation of the theologians’ competencies and their subordinate role in relation to the Magisterium Ecclesiae.W Kościele współczesnym żywo dyskutowana jest kwestia wolności badań teologicznych oraz zakresu swobody, jaką winni cieszyć się teolodzy. W starożytności misję nauczania w Kościele pełnili duchowni (biskupi, prezbiterzy, mnisi), jak i świeccy. Wielu biskupów było wybitnymi teologami. Potem – aż do XIII wieku – ośrodkami naukowej teologii były klasztory i szkoły katedralne. Złoty wiek teologii i wolności teologów wiąże się z powstaniem instytucji uniwersytetu oraz przywilejami, jakimi one dysponowały. Autorytet szkół teologicznych był tak wielki, że stanowiły one swego rodzaju „paralelne magisterium” w relacji do biskupów i papieża. Dopiero w XIX wieku wyklarowała się doktryna o Urzędzie Nauczycielskim Kościoła, który stanowią papież i episkopat. Oznaczało to ograniczenie kompetencji teologów oraz przypisanie im służebnej funkcji względem Magisterium Ecclesiae
