Zagadnienie transformacji energetycznej w kierunku odnawialnych i niskoemisyjnych źródeł energii staje się coraz częstszym tematem dyskusji na szczeblu zarówno lokalnym, jak i ponadlokalnym. Obejmują one też kwestie budowy elektrowni jądrowej w Polsce. Dlatego istotne wydaje się prześledzenie efektów nieukończonej inwestycji jądrowej, znanej współcześnie pod nazwą elektrownia „Żarnowiec”. Skutki tej nieudanej inwestycji są odczuwane do dzisiaj przez byłych mieszkańców terenów zajętych przez elektrownię. Na przykładzie jej historii oraz nierozerwalnie z nią związanych doświadczeń przesiedleńców rozważana jest kwestia sprawiedliwej transformacji energetycznej. Na podstawie wyników eksploracji historii niedokończonej elektrowni, obecnego stanu badanego obszaru oraz rozbudowanej i uzupełnionej o wywiady analizy społecznej ukazane zostały skutki, jakie inwestycja miała (i ma do dzisiaj) dla przesiedlonych mieszkańców. Zasadniczą część badań oparto na analizie jakościowej w duchu teorii ugruntowanej. Uzyskane wyniki pozwoliły na zwrócenie uwagi na konieczność włączania w decyzje planistyczne lokalnej społeczności oraz ukazanie, jak ogromne znaczenie w procesie sprawiedliwej transformacji energetycznej ma uwzględnianie opinii i oczekiwań aktorów lokalnych, bowiem podjęte inwestycje oraz decyzje o ich zaniechaniu dotykają w sposób bezpośredni i trwały. Zidentyfikowane wyzwania rozwojowe są w pełni spójne z przesłankami sprawiedliwej transformacji energetycznej – koncepcji czytelnej we współczesnej polityce UE.The energy transition process towards renewable and low-emission energy sources is becoming an increasingly prevailing issue discussed at both local and supra-local levels. It also includes the development of a nuclear power plant in Poland. Therefore, it is crucial to trace the consequences of an unfinished nuclear investment, known today as the ‘Żarnowiec’ power plant. The effects of this failed investment are felt by the former residents of the areas occupied by the power plant infrastructure. The spatial and social issues of a just energy transition are considered in the case study of the history of the ‘Żarnowiec’ power plant and experiences of the displaced inhabitants. The main part of the research was based on qualitative analysis in the context of the grounded theory. The effects of the investment on the displaced locals were shown by tracing the unfinished power plant’s history, the researched area’s current state, and an extensive social analysis with interviews. The study draws attention to the need to involve the local community in planning decisions. It also shows that opinions and expectations of local actors are of utmost importance in the just energy transition process because they are the ones who are directly and permanently affected by the investments undertaken or by the decisions to abandon them. The identified development challenges are consistent with the premises of a just energy transition – a concept that is clear in today’s EU policy
