Iwona Janowska

LingVaria

Directory of Open Access Journals

LingVariaRok XIX (2024) | 2 (38) | s. 9–14https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.38.01Licencja: CC BY-NC-ND 4.0Iwona JanowskaUniwersytet Jagielloński, Krakówiwona.janowska@uj.edu.plPROFESOR WŁADYSŁAW T. MIODUNKA (1945–2024).  WSPOMNIENIE24 kwietnia 2024 r  odszedł od nas na zawsze Pro-fesor Władysław Miodunka, uczony światowego formatu, polonista, językoznawca, jeden z  naj-wybitniejszych polskich glottodydaktyków dru-giej połowy XX i początku XXI w  Dla szerokiej społeczności polskich i  zagranicznych poloni-stów pozostanie niekwestionowanym autoryte-tem, autorem fundamentalnych prac naukowych z zakresu językoznawstwa oraz nauczania języka polskiego jako obcego, drugiego i  odziedziczo-nego  Pożegnaliśmy Go 30  kwietnia 2024 r  na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Władysław Tadeusz Miodunka urodził się 1 stycznia 1945 r  w Wojsławiu niedaleko Mielca  W  Mielcu ukończył Liceum Ogólnokształcące im  Stanisława Konarskiego i  w  1962 r  związał się z Krakowem, z Uniwersytetem Jagiellońskim, któremu pozostał wierny do końca życia W latach 1962–1967 odbył studia w zakresie filologii polskiej w Uniwersytecie Ja-giellońskim i uzyskał stopień zawodowy magistra  Sześć lat później, w 1973 r , obro-nił rozprawę doktorską pt  Funkcje zaimków w grupach nominalnych współczesnej Fot  z archiwum prof  W  Miodunki^ LV 38 indb   9 15 11 2024   14:49:3010 IwONA JANOwSKApolszczyzny mówionej, przygotowaną pod kierunkiem prof  dr  hab  Mieczysława Karasia  Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1979 r  na podstawie pracy za-tytułowanej Teoria pól językowych: społeczne i  indywidualne ich uwarunkowania  Językoznawczy dorobek naukowy Profesora Władysława Miodunki uzupełnia mo-nografia z 1989 r  pt  Podstawy leksykologii i leksykografii, na podstawie której uzy-skał tytuł profesora (1991 r ) Karierę zawodową w Uniwersytecie Jagiellońskim – naukową i dydaktyczną – Profesor rozpoczął w 1968 r  na Wydziale Filologicznym, w Zakładzie Języka Pol-skiego, gdzie realizował badania z  zakresu współczesnej polszczyzny, zwłaszcza składni i semantyki  Decydujący wpływ na zmianę jego zainteresowań naukowych miał pobyt we Francji, w Université de Toulouse – Le Mirail w latach 1973–1977  Pro-wadził tam zajęcia z  francuskimi studentami polonistyki i slawistyki, zdobywając doświadczenia w pracy z cudzoziemcami uczącymi się polszczyzny  Równocześnie podjął studia z zakresu językoznawstwa stosowanego do nauczania języka francu-skiego jako obcego  Zdobyte doświadczenie i wykształcenie oraz kontakty z wybit-nymi dydaktykami francuskimi wywarły duży wpływ na dalszą karierę zawodową i naukową Profesora, stały się inspiracją do unowocześnienia nauczania języka pol-skiego jako obcego, a następnie bodźcem do rozwoju glottodydaktyki polonistycz-nej jako dyscypliny naukowej W roku 1979 Profesor Miodunka zmienił miejsce zatrudnienia – przeszedł z Wy-działu Filologicznego do międzywydziałowego Instytutu Badań Polonijnych UJ  Zamiana ta oznaczała stopniowe odchodzenie od językoznawstwa polonistyczne-go w kierunku językoznawstwa stosowanego, a później – glottodydaktyki poloni-stycznej  W IBP UJ Profesor założył Zakład Językoznawstwa Stosowanego do Na-uczania Języka Polskiego jako Obcego 1 – ośrodek badawczo-dydaktyczny, którego działalność inspirowana europejską myślą glottodydaktyczną przyczyniła się do stworzenia podstaw naukowych nowej subdyscypliny, wówczas nazywanej jeszcze językoznawstwem stosowanym  To tu pod czujnym okiem Profesora Władysława Miodunki powstały pierwsze inwentarze programowe do nauczania języka pol-skiego jako obcego 2, tworzone na wzór opracowań Rady Europy i inspirowane ję-zykoznawczymi badaniami frekwencyjnymi (zob  Miodunka 1992)  Tu rozpoczęły się prace nad tworzeniem systemu certyfikacji znajomości języka polskiego jako obcego, którym Profesor kierował w latach 2003–2016  Tutaj też tworzono pomoce dydaktyczne i podręczniki zgodne z duchem podejścia audiowizualnego i podejścia komunikacyjnego (zob  Miodunka 1993; 1996)  Profesor był twórcą i  redaktorem znanych na całym świecie serii wydawniczych do nauki polszczyzny  Najpierw tzw  zielonej serii („Biblioteka Pomocy Dydaktycznych”)  – wydawanej w  latach 1980–1 Przekształcony w 2001 r  w Katedrę Języka Polskiego jako Obcego 2 Zostały one przygotowane wysiłkiem ośrodka krakowskiego we współpracy ze specjalistami z in-nych ośrodków krajowych, skupionych w Komisji Ekspertów Ministerstwa Edukacji Narodowej ^ LV 38 indb   10 15 11 2024   14:49:3011PROFESOR wŁADYSŁAw T. MIODUNKA (1945–2024). wSPOMNIENIE1996 w Uniwersytecie Jagiellońskim – a następnie serii „Język Polski dla Cudzoziem-ców”, promowanej przez krakowskie wydawnictwo Universitas w latach 1996–2011  Wyniki badań naukowych – przeglądowych i eksperymentalnych – w zakresie ję-zykoznawstwa stosowanego i dydaktyki języka polskiego jako obcego publikowano (w latach 2004–2011) w serii „Metodyka Nauczania Języka Polskiego jako Obcego” (Universitas)  Dziś prace naukowe z zakresu glottodydaktyki polonistycznej ukazują się w kolejnej serii zainicjowanej w 2011 r  przez Profesora Władysława Miodunkę – „Biblioteka LingVariów  Glottodydaktyka” 3, wydawanej w wydawnictwie Księgar-nia Akademicka Jako kierownik Zakładu Językoznawstwa Stosowanego, a potem Katedry Języ-ka Polskiego jako Obcego Profesor Miodunka zwracał szczególną uwagę na roz-wój naukowy kadry  Pod koniec lat 80  oraz w latach 90  minionego stulecia pierwsi uczniowie Profesora obronili swoje dysertacje i uzyskali stopnie naukowe doktora, stworzyli tym samym nową generację specjalistów w zakresie nauczania polszczy-zny  Do 2022 r  pod kierunkiem Profesora Miodunki powstało 25 rozpraw doktor-skich, większość wpisuje się w obszar nauczania i uczenia się języka polskiego jako obcego  Profesor troszczył się także i wspierał rozwój glottodydaktyki polonistycz-nej w innych ośrodkach kształcenia cudzoziemców w Polsce i na świecie, recenzując monografie naukowe i materiały dydaktyczne, opiniując rozprawy doktorskie, mo-nografie habilitacyjne i profesorskie specjalistów zajmujących się językoznawstwem oraz glottodydaktyką  Chętnie doradzał, kierunkował, wspierał i pomagał każdemu, kto się do Niego zwrócił o pomoc Zainteresowania naukowe Profesora Miodunki obejmowały nie tylko języko-znawstwo i  glottodydaktykę polonistyczną  W  bogatym dorobku naukowym, liczącym ponad 300 pozycji, widoczna jest wielokierunkowość badań  Pasjonowały Go także badania etniczne, bilingwizm oraz studia latynoamerykańskie  W roku 2001 Profesor założył Katedrę Ameryki Łacińskiej na Wydziale Studiów Między-narodowych i Politycznych UJ, którą kierował do 2003 r  Jego zainteresowania lu-zytanistyczne były powiązane z pobytem i badaniami naukowymi prowadzonymi w Brazylii w latach 1995–1996  Ich wyniki zostały opublikowane w monografii za-tytułowanej Bilingwizm polsko-portugalski w Brazylii. W stronę lingwistyki humani-stycznej (2003), dzięki której nazwisko Profesora wpisało się na stałe do grona bada-czy dwujęzyczności polsko-obcej Praca dydaktyczna oraz promocja języka polskiego w świecie stanowiły bardzo ważne aspekty działalności Profesora Miodunki  Uczył nie tylko w  macierzystej uczelni, był też ambasadorem polskości i polszczyzny poza granicami naszego kraju  Pracował jako lektor języka polskiego jako obcego w Université Le Mirail w Tuluzie (Francja, 1973–1977), w latach 1980–1981 był wykładowcą języka polskiego w Slavic 3 Profesor Miodunka od 2006 r  był członkiem Rady Naukowej czasopisma „LingVaria”, a od 2010 r  przewodniczącym Rady Naukowej „LingVariów” ^ LV 38 indb   11 15 11 2024   14:49:3012 IwONA JANOwSKADepartment Wayne State University (Detroit, USA), a następnie profesorem wizy-tującym w Department of Education w Canberze (Australia, 1986) i w Department of Slavic Languages Stanford University w Palo Alto (Kalifornia, USA, 1988–1990)  Nauczał także w Universidade Federal do Paraná w Kurytybie (Brazylia, 1995–1996), a w 1998 r  w Uniwersytecie Łomonosowa w Moskwie Kolejny etap działalności naukowo-dydaktycznej Profesora rozpoczyna rok 2005, kiedy to kierowane przez Niego Centrum Języka i Kultury Polskiej w Świecie oraz Katedra Języka Polskiego jako Obcego weszły w skład nowo powstałego Wydziału Polonistyki UJ  W tym samym roku z inicjatywy Profesora w ramach polonistycz-nych studiów magisterskich uruchomiono pierwszą w Polsce specjalność: nauczanie języka polskiego jako obcego 4  Profesor Miodunka z pasją kształcił i inspirował do pracy naukowej młodych dydaktyków, publikował wyniki ich badań (zob  Miodun-ka 2009)  To m in  z myślą o nich przygotował i wydał pierwszą pełną monografię glottodydaktyki polonistycznej – Glottodydaktyka polonistyczna. Pochodzenie – stan obecny  – perspektywy (2016), a  także nowoczesny podręcznik akademicki pt  Dy-daktyka i metodyka nauczania języka polskiego jako obcego i drugiego (we współ-autorstwie z Przemysławem Gębalem, 2020)  Wymienione pozycje ukazują zmiany zachodzące w  refleksji naukowej i  badaniach glottodydaktycznych, inspirowane europejskimi standardami kształcenia językowego  Zwracają uwagę na działanio-we i międzykulturowe podejście do nauczania polszczyzny, akcentują wagę pierw-szej w historii glottodydaktyki polonistycznej propozycji programowej, obejmującej wszystkie poziomy biegłości językowej: od A1 do C2 (Janowska et al  2016)  W 2023 r  ukazała się ostatnia monografia Władysława Miodunki (również we współautor-stwie z P  Gębalem) pt  Didactics of Polish as a Foreign and Second Language against the European Background – pozycja o zasięgu międzynarodowym, promująca glot-todydaktykę polonistyczną w świecie, ukazująca jej europejski wymiar Od roku 2003 ważnym polem działań Profesora Władysława Miodunki była cer-tyfikacja znajomości języka polskiego jako obcego  Do 2016 r  pełnił funkcję pierw-szego przewodniczącego Państwowej Komisji Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego, powołanej przez ministra edukacji  Profesorowi udało się stworzyć zespół badaczy i dydaktyków z  różnych ośrodków akademickich w Pol-sce, który przygotował standardy wymagań egzaminacyjnych do języka polskiego jako obcego, opracował prototypy zadań testowych i  arkuszy egzaminacyjnych, stworzył system oceniania umiejętności językowych  Dzięki osobowości Profesora oraz podejmowanym przez Niego działaniom certyfikacja umożliwiła integrację polonistycznego środowiska glottodydaktycznego  Sam postrzegał ją jako innowa-cję, mającą wpływ na poprawę jakości kształcenia językowego, a  także promocję języka polskiego w świecie (Miodunka 2013)  Dziś możemy mówić o dużym sukcesie certyfikacji, dzieła rozpoczętego przez Profesora Miodunkę, bowiem w 2023 r  do 4 Dziś jest to kierunek studiów o nazwie: nauczanie języka polskiego jako obcego i drugiego ^ LV 38 indb   12 15 11 2024   14:49:3013PROFESOR wŁADYSŁAw T. MIODUNKA (1945–2024). wSPOMNIENIEegzaminu z języka polskiego jako obcego przystąpiło 17 487 cudzoziemców 5  Stale rosnące certyfikatowe dane liczbowe Profesor śledził z radością, cieszył się, że egza-miny stały się ważnym narzędziem polityki językowej naszego kraju Profesor Władysław Miodunka miał niebywałe zdolności łączenia pracy nauko-wej, dydaktycznej i organizacyjnej  Pełnił liczne funkcje w Uniwersytecie Jagielloń-skim  Przez wiele lat był dyrektorem Instytutu Badań Polonijnych UJ, a w  latach 2000–2002 prodziekanem Wydziału Studiów Międzynarodowych i  Politycznych  Przez dwie kadencje (2002–2008) pełnił funkcję prorektora Uniwersytetu Jagielloń-skiego ds  kadrowych i finansowych  Bardzo aktywnie udzielał się poza macierzystą uczelnią  Był członkiem Zespołu ds  Kształcenia i Kwalifikowania Lektorów Języka Polskiego jako Obcego w Zagranicznych Ośrodkach Akademickich  Pełnił obowiąz-ki sekretarza naukowego (1984–1988), a następnie przewodniczącego Komitetu Ba-dań nad Migracjami Ludności i Polonią PAN (1991–2002)  Był również współzało-życielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia „Bristol” Polskich i Zagranicznych Nauczycieli Kultury Polskiej i  Języka Polskiego jako Obcego oraz pomysłodawcą i  jednym z  założycieli Międzynarodowego Stowarzyszenia Studiów Polonistycz-nych  W 2011 r  został członkiem Rady Języka Polskiego, a od 2012 r  do ostatnich dni przed śmiercią pełnił funkcję przewodniczącego Zespołu Języka Polskiego poza Granicami Kraju RJP Tak bogata, niewyobrażalna wręcz działalność na polu naukowym, dydaktycz-nym i organizacyjnym nie mogła zostać niezauważona  Profesor Władysław Mio-dunka był laureatem wielu nagród rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego i ministra edukacji narodowej  W 1997 r  otrzymał dyplom Ministra Spraw Zagranicznych RP za popularyzację kultury polskiej za granicą  W 2005 r  Komitet Językoznawstwa Wydziału I PAN przyznał Profesorowi Miodunce i  jego zespołowi dyplom hono-rowy za przygotowanie i  wdrożenie systemu poświadczania znajomości języka polskiego jako obcego  W listopadzie 2023 r  został laureatem Nagrody Polonicum Uniwersytetu Warszawskiego za wybitne osiągnięcia w krzewieniu języka polskiego i kultury polskiej za granicą 6 ***Pan Profesor Władysław Miodunka był, jest i pozostanie na zawsze dla nas, Jego wychowanków, autorytetem i mistrzem  Jak nikt inny motywował nas do pracy, do 5 Do pierwszych egzaminów certyfikatowych z języka polskiego jako obcego w 2004 r  przystąpiło 106 osób  W 2015 r  było już 1970 zdających  Na przestrzeni lat 2016–2023 odnotowano 68 524 kan-dydatów do egzaminu z języka polskiego jako obcego 6 Jest to nagroda przeznaczona dla polonistów zagranicznych  W 2023 r  kapituła zrobiła wyjątek, honorując Profesora tym wyróżnieniem ^ LV 38 indb   13 15 11 2024   14:49:3014 IwONA JANOwSKAciągłego rozwoju, prowadzenia badań naukowych i do podejmowania nowych wy-zwań  Pomagał i wspierał w każdej sytuacji, pozwalał rozwinąć skrzydła, cieszył się z każdego sukcesu swoich podopiecznych – pracowników, doktorantów i studentów Patrzył daleko i mierzył wysoko, bo wierzył w ludzi i w moc języka polskiego LiteraturaGębal P E , Miodunka W T , 2020, Dydaktyka i metodyka nauczania języka polskiego jako obcego i drugiego, Warszawa Gębal P E , Miodunka W T , 2023, Didactics of Polish as a Foreign and Second Language against the European Background, Göttingen Janowska I , Lipińska E , Rabiej A , Seretny A , Turek P  (red ), 2016, Programy naucza-nia języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2, „Biblioteka LingVariów  Glottodydak-tyka”, t  1, Kraków [wyd  1 – 2011] Miodunka W , 1989, Podstawy leksykologii i leksykografii, Warszawa Miodunka W  (red ), 1992, Język polski jako obcy. Programy nauczania na tle badań współ-czesnej polszczyzny. Zbiór materiałów, Kraków Miodunka W , 1993, Cześć, jak się masz? A Polish language textbook for beginners, Kraków Miodunka W , 1996, Uczmy się polskiego, cz  1 i 2, Warszawa Miodunka W T , 2003, Bilingwizm polsko-portugalski w Brazylii. W stronę lingwistyki hu-manistycznej, Kraków Miodunka W T  (red ), 2009, Nowa generacja w glottodydaktyce polonistycznej. Praca zbio-rowa, Kraków Miodunka W T , 2013, Innowacje w glottodydaktyce polonistycznej, [w:] J  Mazur, A  Mały-ska, K  Sobstyl (red ), Glottodydaktyka polonistyczna w obliczu dynamiki zmian języko-wo-kulturowych i potrzeb społecznych, t  1, Lublin, s  23–40 Miodunka W T , 2016, Glottodydaktyka polonistyczna. Pochodzenie – stan obecny – perspek-tywy, „Biblioteka LingVariów  Glottodydaktyka”, t  16, Kraków ^ LV 38 indb   14 15 11 2024   14:49:30

Profesor Władysław T. Miodunka (1945–2024)

https://journals.akademicka.pl/lv/article/download/6021/5593

Profesor Władysław T. Miodunka (1945–2024)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals