Typy danych a koherencja semantyczna definicji kognitywnej (przykład polskiej ojczyzny)

Abstract

The central concept of cultural linguistics (ethnolinguistics) – regardless of its dialectological, etymological, onomastic or cognitive orientation – is the linguistic worldview (LWV). In synthesizing ethnolinguistic publications (dictionaries or lexicons), while reconstructing “portions” of LWV (stereotypes, terms, concepts, culturemes, keywords), linguistic data (systemic, text-based, surveys) and co-linguistic data are taken into account. The former are especially used in analyses based on “national” and “comparative” ethnolinguistics (cf. e.g. Axiological Lexicon of Slavs and their Neighbors, LASiS 2015–2019); both the former and the latter are used within the framework of “folk” ethnolinguistics (cf. Dictionary of Folk Stereotypes and Symbols, SSiSL 1996–2022). The type of ethnolinguistically relevant data usually goes hand in hand with the types of descriptions: separative (LASiS) or holistic (SSiSL).This article presents the concept of the Polish homeland, reconstructed on the basis of both linguistic and co-linguistic data (as in SSiSL). Questions are asked concerning the semantic coherence of the cognitive definition of homeland, i.e., which characteristics of homeland are present in which types of data and how coherent are the judgments about homeland contained in those different types.Centralnym pojęciem lingwistyki kulturowej (etnolingwistyki) – bez względu na jej dialektologiczne, etymologiczne, onomastyczne czy kognitywne ukierunkowanie – jest językowy obraz świata (JOS). W opracowaniach etnolingwistycznych o charakterze syntetyzującym (słownikach, leksykonach) w odtwarzaniu „wycinków” JOS (stereotypów, pojęć, konceptów, kulturemów, słów kluczowych) brane są pod uwagę dane językowe (systemowe, ankietowe, tekstowe) oraz „przyjęzykowe. Pierwsze z założenia wykorzystywane są zwłaszcza w analizach na gruncie etnolingwistyki „narodowej” i „porównawczej” (przykładem są studia w Leksykonie aksjologicznym Słowian i ich sąsiadów, LASiS 2015–2019), pierwsze i drugie – w ramach etnolingwistyki „ludowej” (tak w Słowniku stereotypów i symboli ludowych, SSiSL 1996–2022). Z rodzajem danych relewantnych etnolingwistycznie idą zwykle w parze typy opisów – separacyjny (LASiS) i holistyczny (SSiSL).W artykule, który ideowo nawiązuje do powyższych opracowań, prezentowany jest koncept polskiej ojczyzny, rekonstruowany nie tylko na bazie danych językowych (tu: systemowych i ankietowych), ale też i danych „przyjęzykowych” (jak w SSiSL). Autorka stawia pytania o koherencję semantyczną definicji kognitywnej ojczyzny, tj. o to, jakie charakterystyki ojczyzny uobecniają się w poszczególnych typach danych i na ile spójne są względem siebie sądy o ojczyźnie zawarte w różnych typach danych

    Similar works