Sıra dışı bir şekilde doğduğuna inanılan dinî kişiler, Tanrı tarafından kendilerine
kutsallık atfedilen ve korunan kahramanlardır. İslam peygamberi Hz. Muhammed’in
kızı olan Fâtıma, Tanrı tarafından Cebrail vasıtasıyla gönderilen elma sayesinde
doğumuna vesile kılınmış olağanüstü bir kişidir. Hz. Fâtıma güçlü bir kadın
kahramandır ve inanışa göre Kıyamet gününde Müslüman kadınlara şefaat edecektir.
Çalışmada, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar 05846 numarada kayıtlı,
“Mevlid-i Fâtımatü’z-Zehra” başlıklı ve 6b
-10b
varakları arasında yer alan mevlit
metni konu edilmiştir. Manzum “Mi’râcü’n-Nebi” başlıklı başka bir yazma eserle
birlikte ciltlenmiş bu metin; Hakan Yekbaş tarafından yayınlanan ve mesnevi-hân
Süleyman Memdûh’a ait “Vilâdetnâme-i Hazret-i Fâtıma” başlıklı metne büyük
ölçüde benzemekle birlikte; beyit sayısı ve muhteviyatı bakımından bazı farklılıklar
içermektedir. Çalışmanın sonunda yazmanın çeviriyazılı metni verilmiştir.
Çalışmanın amacı, elma sembolünü kutsal-dinî kişilik özelinde ele alarak Türk
milletinin psikolojisini ve hayâl gücündeki yaratıcılığını göstermeye çalışmaktır. Hz.
Fâtıma’nın doğumu ile ilgili yazılmış yazma eserden yola çıkılarak işlenen konu,
metin inceleme yöntemleri, yorumsamacı bakış açısı ve muhteva, dil-anlatım/yapı,
bağlam/icra, işlev başlıkları altında ele alınıp değerlendirilmiştir. Çalışma konusu
bazı Ehl-i Sünnet, Şiî ve Alevî kaynaklarına dayandırılarak objektif bir biçimde
ele alınmıştır. Sonuç olarak ebelik mesleğinin piri kabul edilen Hz. Fâtıma’nın ve
Fadime Ana kültünün, doğum ile ilgili sağaltma ve sürdürme işlevini yerine getirdiği;
halkbilim açısından eşiksel bir metin olduğu değerlendirilmiştir.Religious persons born in extraordinary ways are heroes who’ve been granted holiness
and protection from God. Fatima, the daughter of the Islamic prophet Muhammad,
was an extraordinary person who was conceived through an apple which God sent
through Gabriel. Fatima is a strong heroine in Islam and is believed will help Muslim
women on the Day of Judgment.
The study takes the mawlid text titled “Mawlid -i Fatimatü’z-Zehra”, registered at the
Süleymaniye Library as Manuscript Donations Number 05846 and located between
pages 6b
-10b
, as its subject. This text is bound together with another manuscript in
verse titled “Mi’râcü’n-Nebi”. Although largely similar to the text titled “Viladetnâme-i
Hazret-i Fatima,” studied by Hakan Yekbaş and belonging to the mathnawi collection
of Süleyman Memdûh, contains some differences in terms of the number and content of
the couplets. The transliterated text of the manuscript is provided at the end of this study.
The study aims to show the psychology of the Turkish nation and the creativity in its
imagination by considering the symbol of the apple as a sacred and religious motif The study discusses and evaluates this subject under the headings of text analysis methods, hermeneutic perspective and content,
language-expression/structure, context/execution, and function based on the work “Mawlid -i Fatimatü’z-Zehra”. The study
objectively addresses the subject based on certain Ahl al-Sunnah, Shiite, and Alevi sources. As a result, Fatima, who is accepted
as the matron of the midwifery profession, and the Mother Fatima cult are seen to fulfill the function of healing and maintaining
birth, with the study evaluating the work as a liminal text in terms of folklor
