Ne zna se kada su Jevreji došli u Kranjsku; nijedan istoričar nema pouzdane podatke o tome. Sigurno je samo da su oni bili u zemlji mnogo pre cara Maksimilijana i da su ubrzo po dolasku usvojili sve zanate koji su ovde bili retki. Da su ovde bili naseljeni već u 13. veku, vidi se iz Valvasorovog izveštaja (KSI, 710) da su Jevreji 1213. godine obnovili staru sinagogu u Ljubljani, mnogo lepšu nego što je bila ranije, jer su trgovali sa Mlečanima, Mađarima i Hrvatima. Ljubljanski Jevreji su početkom 13. veka imali svoju sinagogu ili molitveni dom u blizini nekadašnje kapije namesnika u današnjoj Židovskoj ulici ili Židovskoj stazi, što pokazuje da ih je bilo u znatnom broju. Ova sinagoga je postojala još 1516. godine, jer se pominje u jednom tekstu za tu godinu. Ubrzo je, međutim, nestala, jer je car Maksimilijan godinu dana ranije, 1515. godine, zauvek proterao Jevreje iz zemlje. Ipak, sećanje na ovu sinagogu i Jevreje sačuvano je do danas, jer su po njima nazvane dve ulice: Židovska staza i Židovska ulica, iz čega se može zaključiti da su Jevreji nekada bili važan faktor u Ljubljani. Kao sposobni trgovci, ubrzo su dobili gotovo celokupnu trgovinu u svoje ruke. Kako su bili izuzetno štedljivi, preduzimljivi i marljivi to im se imanje vidno uvećavalo, a sa njihovim blagostanjem rasla je i napetost između njih i suseda hrišćana. Ta mržnja je bila najvidljivija u tome što su živeli strogo odvojeno i nisu smeli da se druže sa hrišćanima. Svaki takav prestup bio je strogo kažnjen. Dimic u svom članku „Die Juden in Krain“, koji je objavljen u tri podlistka prvog dana 1. marta 1866. godine u „Laib. Zeitungu“ kaže: „Stroga podeljenost održala se čak i u Ljubljani. Seksualni odnos između hrišćana i Jevreja bio je strogo zabranjen pod kaznom. Jevreji su to kažnjavali odsecanjem nosa ženama, hrišćani smrću". Valvasor u svom čuvenom delu: „Ehre des Herzogtums Krain" o takvom sukobu sa Jevrejima kazuje ovako: „Godine 1290 ... zbog izvesnog izgubljenog deteta pobijeno je mnogo Jevreja.“Kdaj so prišli na Kranjsko, ni znano; noben zgodovinar nima zanesljivih podatkov o tem. Gotovo je le, da so bili davno pred cesarjem Maksimilijanom v deželi, in da so se bili kmalu po svojem prihodu polastili tu malodane vse trgovine. Pri tem pa so skubli in odirali ljudstvo, zlasti Ljubljanske meščane, da je bilo groza. Da so bili vže v 13. stoletju tukaj naseljeni, je razvidno iz Valvasorjevega poročila (XI, 710), da so 1213 judje staro sinagogo v Ljubljani na novo še mnogo krasnejšo, nego je bila prej, posezidali, ker so bili po svojih kupčijah z Benečani, Ogri in Hrvati. Blizu nekdanjih vicedomskih vrat v sedanji Židovski ulici oziroma Židovski stezi so imeli torej ljubljanski judje početkom trinajstega stoletja svojo sinagogo ali molilnico, kar priča, da jih je bilo precejšnje število. Ta sinagoga je stala še leta 1516. Kmalu potem pa je izginila, ker je cesar Maksimilijan že leto prej, 1515, za vselej pognal jude iz dežele. Venđar pa se je' ohranil spomin na to sinagogo in na jude do današnjih dni, ker se zoveta dve ulici po njih: Židovska steza in Židovska ulica, iz česar se da sklepati, da so bili nekdaj judje v Ljubljani važen in pomemben činitelj. Oni so kot rojeni trgovci v kratkem pridobili skoraj vso trgovino v svoje roke. Ker so bili skrajno varčni, štedljivi, podjetni in marljivi, je vidno rastlo njihovo imetje in z blagostanjem je rastla tudi napetost med njimi in krščanskimi sosedi. Ta mržnja se je najbolj opazovala v tem, da so strogo ločeni živeli sami zase in se niso smeli družiti s kristjani. Vsak tak prestopek se je kruto kaznoval. Dimitz pravi v svojem članku „Die Juden in Krain", ki je izšel v treh podlistkih prve dni meseca marca 1. 1866 v „Laib. Zeitung": „Stroga odločenost preganjanega roda vzdrževala se je tudi v Ljubljani. Strogo pod kaznijo prepovedano je bilo spolno občevanje med kristjani in judi. Judje so je kaznovali pri ženah z odrezanjem nosu, kristjani se smrtjo". Valvasor pripoveđuje v svojem znamenitem delu: "Ehre des Herzogtums Krain" o takem spopadu z judi sledeče: „Leta 1290 je nastala med meščani in judi zaradj, nekega izgubljenega otroka velika rabuka in kramola. Pri tem je bilo mnogo judov ubitih.“It is unknown when the Jews came to Kranjska; no historian has reliable information about it. It is certainly known that they were in the country long before Emperor Maximilian and that soon after their arrival they adopted all the rare trades that were here. They were already settled here in the 13th century, it can be seen from Valvasor's report (KSI, 710) that in 1213 the Jews rebuilt the old synagogue in Ljubljana, which was much more beautiful than it was before because they traded with the Venetians, Hungarians and Croats. At the beginning of the 13th century, the Jews of Ljubljana had their synagogue or house of prayer near the former vicar's gate in today's Židovska Street or Židovska staza, which shows that there were a considerable number of them. This synagogue existed as early as 1516, as it was mentioned in a text for that year. Soon, however, it disappeared, because Emperor Maximilian expelled the Jews from the country for good a year earlier, in 1515. Nevertheless, the memory of this synagogue and the Jews has been preserved to this day, because two streets are named after them: Židovska staza and Židovska ulica, from which it can be concluded that Jews were once an important factor in Ljubljana. As able traders, they soon had almost the entire trade in their hands. As they were extremely thrifty, enterprising and hardworking, their property visibly increased, and with their prosperity, the tension between them and their Christian neighbours grew. This hatred was most visible in the fact that they lived strictly apart and were not allowed to associate with Christians. Any such offence was severely punished..
