Bu makale iki bölümden müteşekkildir. Birinci
bölümde bazı mutasavvıfların Tanrı/ İlâh
anlayışı öz bir şekilde verilmiştir. İkinci Bölümde ise Hâris el-Muhâsibî’nin
meş- hur eseri olan er-Riâye li Hukukillah bağlamında muhasebe eksenli
Allah’ın hakları ele alınmaktadır. Muhâsibî, Allah’ın haklarını anlatarak kulun
sorumluluklarına temas eder. Ona
göre de bu hakların iyi bilinmesi Allah’ın tanınıp, bilinmesini kolaylaştıracaktır.
O, insanın Allah anlayışını, onun kendi nefsini tanımasıyla ilişkilendirmektedir.
Bu yaklaşı- ma göre Allah’ı anlamak, insanın kendi sorumluluklarını ve hatalarını
anlamasıyla başla- maktadır. Allah’ın anlaşılmasında hareket noktasını insanın
Allah’a karşı sorumluluklarını
yerine getirip hakkını gözetmesinde görür
