Andrzej Kwaśniewski ks.

Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne

Directory of Open Access Journals

https://doi.org/10.31743/abmk.12699A R C H I WA ,  B I B L I O T E K I I MUZEA KOŚCIELNE 119 (2022)4576KS. ANDRZEJ KWAŚNIEWSKI* – LUBLINSPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ ARCHIWUM DIECEZJALNEGO  IM. BŁ. WINCENTEGO KADŁUBKA W KIELCACH  ZA ROK 2021Towarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Ka-dłubka w Kielcach jest stowarzyszeniem katolickim, działającym od 2012 roku. W czasopismach „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” oraz „Świętokrzyskie Studia Archiwalno-Historyczne” corocznie zamieszczane są sprawozdania z prac podejmowanych zgodnie z misją towarzystwa, określoną w statucie. Ostatnie opublikowane sprawozdania dotyczyły roku 2020 (tam informacje bibliograficzne o wcześniejszej literaturze)1. Prezentowane tu sprawozdanie dotyczy roku 2021, opiera się na literaturze i dokumentacji kancelaryjnej stowarzyszenia2. Obok bie-żącej dokumentacji istnieje obszerny zbiór protokołów, który stanowi corocznie zamkniętą jednostkę kancelaryjną w postaci pliku pdf3. Źródłem do działalności towarzystwa są też informacje zamieszczane na jego Facebooku4.* Ks. Andrzej Kwaśniewski – dr nauk humanistycznych w zakresie historii, adiunkt, Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, prezes Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcache-mail: andrzej.kwasniewski@kul.plhtps://orcid.org/0000-0001-7174-21221 A. Kwaśniewski, Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2020, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” (dalej: ABMK), 117 (2021) s. 197-213; L. Frączek, Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2020, „Świętokrzyskie Studia Archiwalno-Historyczne” (dalej: ŚSAH), (2021) s. 317-321.2 Towarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach (dalej: TPADWKK), Dokumentacja kancelaryjna.3 TPADWKK, [Protokoły]. Wideokonferencje od numeru I do XX odbyte w 2021 r., oprac. M. Obara, ss. 471.4 https://www.facebook.com/towarzystwoprzyjaciolarchiwumdiecezjalnego (dostęp: 1.10.2022); https://www.facebook.com/groups/1655306088077804 (dostęp: 1.10.2022); https://www.facebook.com/oratoriumswietychdiecezjikieleckiej (dostęp: 1.10.2022); https://www.facebook.com/584 INFORMACJE I SPRAWOZDANIA Prace naukowe towarzystwa podjęto w ramach programu „Rola Kościoła jako wychowawcy i stróża kultury narodowej”, zainicjowanego w 2013 roku, mającego na celu badania nad kościelnymi dobrami kultury, głównie archiwaliami i zbiora-mi bibliotek historycznych. Formą prezentowania wyników badań były referaty wygłoszone w siedzibie stowarzyszenia, znajdującej się w Kurii Diecezjalnej w Kielcach na ul. Jana Pawła II nr 3. Partnerami merytorycznymi programu było Archiwum Diecezjalne w Kielcach, Wyższe Seminarium Duchowne w Kielcach i Wydawnictwo Jedność. Patronat medialny należał do gazety „Niedziela Kielecka”, Tygodnika eM oraz Radia eM Kielce. Każdy referat był zapowiadany ogłoszeniem w postaci cyfrowego plakatu upowszechnianego w internecie oraz drukowanego w wersji papierowej. Kolportaż ponad 30 plakatów do instytucji Kielc i okolic należał do prac wykonywanych przez Marię Spławę-Neyman.W ramach programu w dniu 11 maja 2021 roku ks. dr Andrzej Kwaśniewski (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie) przedstawił referat pt. Ks. Adam Tomasz Paszkowicz (1784-1834). Organizator Archiwum Konsy-storza Generalnego w Kielcach. Spotkanie poprowadziła dyrektor Archiwum Państwowego w Kielcach Wiesława Rutkowska. Wystąpienie było podstawą do opublikowania biogramu postaci, która wniosła wkład w kielecką archiwistykę kościelną5. Wartość spotkania i przeprowadzonych badań polega na uzyskaniu wiedzy na temat administratora części diecezji krakowskiej na terenie dawnego Królestwa Polskiego. Działalność tego światłego urzędnika kancelarii konsystor-skiej, posiadającego duże doświadczenie zdobyte w konsystorzach krakowskim i warszawskim, stanowi ważny etap w kształtowaniu się zespołu archiwalnego o nazwie Konsystorz Generalny w Kielcach.W dniu 9 czerwca 2021 roku (Międzynarodowy Dzień Archiwów) referat pt. Księgozbiór krakowskiego mieszczanina Wawrzyńca Korcza (zm. 1568) zapre-zentował prof. dr hab. Waldemar Kowalski (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach). Spotkanie poprowadził prof. dr hab. Krzysztof Bracha (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach). Wystąpienie prof. W. Kowalskiego związane było z jego pracami nad zawartością bibliotek prywatnych, oparte zostało na zapi-sie archiwalnym – spisie księgozbioru. Omawianie poszczególnych dzieł i profilu biblioteki prowadzi do lepszego rozpoznania kultury intelektualnej nowożytnej Polski. Zbiory biblioteczne obok zasobów archiwalnych to dwa podstawowe przedmioty zainteresowań stowarzyszenia.Zainicjowany w 2020 roku (w warunkach covidowych) nurt działalności pole-gający na organizowaniu wideokonferencji twórczo rozwijał się również w 2021 ro- ku. Obszerny zbiór protokołów obejmuje 20 spotkań6. Liczba wideokonferencji w 2021 roku była identyczna jak w roku 2020. Odbywały się dwa spotkania w miesiącu. Każde złożone jest zwykle z trzech referatów, trwa około trzech godzin i gromadzi kilkanaście osób. Referaty przygotowują członkowie i sympatycy groups/194700014201450 (dostęp: 1.10.2022); https://www.facebook.com/events/306145083723848/ (dostęp: 1.10.2022).5 A. Kwaśniewski, Ks. Adam Tomasz Paszkowicz (1784-1834) – organizator Archiwum Konsystorza Generalnego w Kielcach, ŚSAH, 10 (2021) s. 291-297.6 TPADWKK, [Protokoły]. INFORMACJE I SPRAWOZDANIA 585towarzystwa. Godziny wieczorne we wtorki (od godz. 19.30) sprzyjają frekwencji osób pracujących i studiujących. Za sprawy techniczne odpowiada Maciej Terek, dokumentację w postaci protokołów sporządza Marian Obara. Obszerna tematyka była prezentowana na spotkaniach, podczas których m.in. przybliżono życiorysy postaci historycznych – Jana Łaskiego Młodszego i Pawła Popiela, omówiono wkład w dzieje regionu rodzin Dembińskich i Pusłowskich. Sporo miejsca poświęcono tematyce dziejów rodziny Wielopolskich, wykorzy-stując opublikowane Wspomnienia z Chrobrza z lat 1938-1948 autorstwa Janusza Kucharskiego. Problemowo potraktowano tematy: Tadeusz Kościuszko w Winia-rach, powstanie styczniowe na Ziemi Miechowskiej, bitwa korczyńska i cmentarz w Czarkowach oraz Pomnik Legionowy. Omówiono działalność księży: Józefa Zdanowskiego, Grzegorza Augustynika, Edwarda Gielniewskiego oraz Wincentego Bogackiego, twórcy czasopisma „Maryawita” (następnie „Jutrzenka”). W ramach tematyki biograficznej szczególne miejsce poświecono prześledzeniu i omówieniu itinerariów króla Władysława Łokietka oraz królowej Jadwigi. Cyklicznie (zgodnie z datami wspomnień w kalendarzu) przybliżane były życiorysy świętych, bło-gosławionych i sług Bożych działających na terenie obecnej diecezji kieleckiej: św. Andrzeja Świerada, św. Alberta Chmielowskiego, św. Jacka, św. Kingi, św. Kró-lowej Jadwigi Andegaweńskiej, św. Jana Pawła II, bł. Wincentego Kadłubka, bł. Bronisławy, bł. Ludwika Rocha Gietyngiera, bł. Józefa Pawłowskiego, bł. Zofii z Maciejowskich Czeskiej, bł. Iwo Odrowąża, bł. Stefana Wyszyńskiego, ks. Piotra Skargi, ks. Mariana Łuczyka. Omówiono dzieje parafii: Mieronice, Stary Korczyn, Miechów, Pilica i Rokitno oraz dzieje klasztoru benedyktynów na Świętym Krzyżu. Podjęto tematykę polskiej kultury religijnej i przybliżono m.in. genezę i znaczenie nabożeństwa gorzkich żali. Z dziedziny historii sztuki omówiono gotycką kaplicę św. Marii Magdaleny w Miechowie, Hodegetrie krakowskie występujące na terenie diecezji kieleckiej oraz barokowe malarstwo Andrzeja Radwańskiego i Macieja Reichana (Rejchana) zachowane w Jędrzejowie, Nowym Korczynie i na Świętym Krzyżu. Z tematyki archiwów i bibliotek udało się przybliżyć kwestię inkunabułów i starodruków biblioteki benedyktynów świętokrzyskich. Największe zaintereso-wanie słuchaczy widoczne było przy omawianiu kwestii źródłowych związanych z księgami prestacyjnymi zachowanymi w Archiwum Państwowym w Kielcach. Inspiracje do podjęcia powyższej tematyki pochodziły często z indywidualnych zainteresowań uczestników forum, wiązały się z ich wyjazdami, zwiedzaniem czy udziałem w kulcie religijnym w sanktuariach diecezji7.W misję towarzystwa wpisują się prace naukowe prowadzone przez inne podmioty i innych autorów. W drugim tomie słownika archiwistów kościelnych ukazały się dwa biogramy osób związanych z kielecką kancelarią konsystorską oraz archiwum8. Tematyka zdjęć w zasobie Archiwum Diecezjalnego w Kielcach 7 Por. K. Dobrowolska, Czułe spojrzenie Matki, „Niedziela”, 63 (2021) nr 18 (wkładka kielecka), s. IV-V.8 T. Gocel, Mazurek Franciszek, w: Słownik biograficzny polskich archiwistów kościelnych (dalej: SBPAK), t. 2, red. J. Marecki, Kraków 2021, s. 136-139; E. Hapak, Storz Wawrzyniec, SBPAK, t. 2, s. 177-179.586 INFORMACJE I SPRAWOZDANIA została zaprezentowana na ogólnopolskiej konferencji naukowej. Wystąpienie zaowocowało artykułem9.Maria Dębowska (emerytowany pracownik Ośrodka Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych) wydała kolejne tomy kronik imbramowskich10. Ich edy-cja krytyczna jest kontynuacją dotychczasowych prac, które dotyczyły okresu staropolskiego. Kolejne tomy dotyczą epoki rozbiorów i niewoli narodowej. Za sprawą systematycznej pracy edytorskiej archiwalia norbertańskie z terenu obecnej diecezji kieleckiej (jednocześnie podległego Archiwum Diecezjalnemu w Kielcach) są udostępniane szerokiemu gronu odbiorców. W związku z misją towarzystwa pozostają dwa artykuły na temat źródeł z epoki staropolskiej. Ksiądz Jan Szczepaniak opublikował tekst na temat osiemnasto-wiecznych rubrycel diecezji krakowskiej i dołączył do niego obszerny katalog11. Praca ta stanowi m.in. omówienie ważnego etapu kształtowania się elenchusa diecezji krakowskiej, który wpłynął na analogiczne wydawnictwo późniejszej diecezji kieleckiej. Artykuł Marcina Janakowskiego rzuca nieco światła na temat kancelarii kościelnych i pierwocin archiwistyki w Kielcach w epoce staropolskiej12. Na szczególną uwagę zasługuje artykuł ks. Michała Olejarczyka13. Dobra analiza muzykologiczna dotyczy źródeł fizycznie nieznanych, które zostały odnalezione przy okazji remontu. Zachowane obiekty są świadectwem poziomu kultury muzycznej kolegiaty kieleckiej w okresie baroku. Obszerny artykuł Piotra Kardysia przynosi wiedzę na temat ważnej jednostki archiwalnej z zespołu kolegiaty kurzelowskiej14. W niniejszym przeglądzie należy zauważyć pracę Waldemara Kowalskiego na temat prepozytury kieleckiej u progu reformy Soboru Trydenckiego15. Źródłowy charakter tego obszernego artykułu stanowi ważne odniesienie dla badań i refleksji na temat archiwaliów dotyczących przeszłości kościelnej Kielc i regionu. 19 A. Kwaśniewski, Fotografie w Archiwum Diecezjalnym w Kielcach, ABMK, 117 (2021) s. 405-412.10 Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1779-1785, oprac. M. Dębowska, Kraków 2021; Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1785-1797, oprac. M. Dębowska, Kraków 2021; Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1797-1804, oprac. M. Dębowska, Kraków 2021; Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1804-1824, oprac. M. Dębowska, Kraków 2021.11 J. Szczepaniak, Zawartość i katalog rubrycel diecezji krakowskiej z lat 1735-1811 znajdujących się w księgozbiorze podręcznym Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, ABMK, 115 (2021) s. 471-502. 12 M. Janakowski, Compendium archivi Kielcensis – kilka uwag nad kieleckim archiwum i kancelarią zadworną biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka, ABMK, 115 (2021) s. 131-147.13 M. Olejarczyk, Analiza muzykologiczno-historyczna XVIII-wiecznych partytur chóralnych i orkiestrowych znalezionych w bazylice katedralnej w Kielcach, w: 850 lat katedry pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach, red. T. Gocel, B. Wojciechowska, S. Konarska-Zimnicka, Kielce 2021, s. 145-164.14 P. Kardyś, Kopiarz kolegiaty kurzelowskiej z zespołu akt kolegiaty kurzelowskiej przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Kielcach, „Kieleckie Studia Teologiczne”, 20 (2021) s. 41-73.15 W. Kowalski, Prepozytura kielecka w XVI stuleciu. Wierni i ich duszpasterze, ABMK, 115 (2021) s. 197-251.  INFORMACJE I SPRAWOZDANIA 587REFERENCES / BIBLIOGRAFIAŹródła archiwalneTowarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im bł. Wincentego Kadłubka w Kiel-cachDokumentacja kancelaryjna.[Protokoły.] Wideokonferencje od numeru I do XX odbyte w 2021 r., oprac. M. Obara, ss. 471.OpracowaniaDobrowolska Katarzyna, Czułe spojrzenie Matki, „Niedziela”, 63 (2021) nr 18, (wkładka kielecka), s. IV-V.Frączek Lech, Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjal-nego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2020, „Świętokrzyskie Studia Archiwalno-Historyczne”, (2021) s. 317-321.Gocel Tomasz, Mazurek Franciszek, w: Słownik biograficzny polskich archiwistów ko-ścielnych, t. 2, red. J. Marecki, Kraków 2021, s. 136-139.Hapak Emil, Storz Wawrzyniec, w: Słownik biograficzny polskich archiwistów kościel-nych, t. 2, red. J. Marecki, Kraków 2021, s. 177-179.Janakowski Marcin, Compendium archivi Kielcensis – kilka uwag nad kieleckim archi-wum i kancelarią zadworną biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka, „Archiwa, Bi-blioteki i Muzea Kościelne”, 115 (2021) s. 131-147.Kardyś Piotr, Kopiarz kolegiaty kurzelowskiej z zespołu akt kolegiaty kurzelowskiej prze-chowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Kielcach, „Kieleckie Studia Teologicz-ne”, 20 (2021) s. 41-73. Kowalski Waldemar, Prepozytura kielecka w XVI stuleciu. Wierni i ich duszpasterze, „Ar-chiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 115 (2021) s. 197-251. Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1779-1785, oprac. M. Dębowska, Kra-ków 2021.Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1785-1797, oprac. M. Dębowska, Kra-ków 2021.Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1797-1804, oprac. M. Dębowska, Kra-ków 2021.Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1804-1824, oprac. M. Dębowska, Kra-ków 2021.Kwaśniewski Andrzej, Fotografie w Archiwum Diecezjalnym w Kielcach, „Archiwa, Bi-blioteki i Muzea Kościelne”, 117 (2021) s. 405-412. Kwaśniewski Andrzej, Ks. Adam Tomasz Paszkowicz (1784-1834) – organizator Archi-wum Konsystorza Generalnego w Kielcach, „Świętokrzyskie Studia Archiwalno-Hi-storyczne”, 10 (2021) s. 291-297.Kwaśniewski Andrzej, Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2020, „Archiwa, Bi-blioteki i Muzea Kościelne”, 117 (2021) s. 197-213. Olejarczyk Michał, Analiza muzykologiczno-historyczna XVIII-wiecznych partytur chó-ralnych i orkiestrowych znalezionych w bazylice katedralnej w Kielcach, w: 850 lat katedry pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach, red. T. Gocel, B. Wojciechowska, S. Konarska-Zimnicka, Kielce 2021, s. 145-164.588 INFORMACJE I SPRAWOZDANIA Szczepaniak Jan, Zawartość i katalog rubrycel diecezji krakowskiej z lat 1735-1811 znaj-dujących się w księgozbiorze podręcznym Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krako-wie, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 115 (2021) s. 471-502. Netografiahttps://www.facebook.com/events/306145083723848/ (dostęp: 1.10.2022).https://www.facebook.com/groups/1655306088077804 (dostęp: 1.10.2022).https://www.facebook.com/groups/194700014201450 (dostęp: 1.10.2022).https://www.facebook.com/oratoriumswietychdiecezjikieleckiej (dostęp: 1.10.2022).https://www.facebook.com/towarzystwoprzyjaciolarchiwumdiecezjalnego (dostęp: 1.10. 2022).Słowa kluczowe: Archiwum Diecezjalne w Kielcach; kościelne dobra kultury; program naukowy „Rola Kościoła jako wychowawcy i stróża kultury narodowej”; środowisko naukowe

Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2021

Kwaśniewski, Andrzej

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

https://repozytorium.kul.pl/bitstreams/31bf46ac-f9d0-469f-b4cb-fa81f7e07dbb/download

Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2021

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)