Artur Paweł Hamryszczak

Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne

Directory of Open Access Journals

A R C H I WA ,  B I B L I O T E K I I MUZEA KOŚCIELNE 120 (2023)https://doi.org/10.31743/abmk.126996368ARTUR HAMRySZCZAK* – LUBLIN1O. ROLAND WOJCIECH PREJS OFMCap. (1956-2023)Roland Wojciech Prejs urodził się 1 lutego 1956 roku w Sierakowie, w po-wiecie międzychodzkim, województwie wielkopolskim. Jego rodzicami byli Ka-rol, pochodzący z Wileńszczyzny i Eu-genia z domu Brok, Wielkopolanka. Był najstarszym z sześciorga dzieci. Dorastał w Skwierzynie, gdzie uczęszczał do szko-ły podstawowej (1963-1971), natomiast młodość spędził w Zielonej Górze. Ojciec był pracownikiem Banku Rolnego, dzięki czemu rodzina zajmowała służbowe miesz-kanie w budynku wspomnianej instytucji. W latach 1971-1975 uczęszczał do II Li-ceum Ogólnokształcącym im. Marii Skło-dowskiej-Curie w Zielonej Górze. Uczył się w klasie o profilu matematyczno-fizycznym. W 1975 roku zdał egzamin dojrzałości i został przyjęty na studia teologiczne dla świeckich (kurs zwyczajny B) na Wydziale Teologii KUL. Po dwóch latach studiów, w 1977 roku wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów, gdzie po odbyciu rocznego nowicjatu w klasztorze w Zakroczymiu złożył swoje pierwsze śluby zakonne. Po ukończeniu formacji, w dniu 13 września 1981 roku, złożył profesję wieczystą na ręce prowincjała o. Pacyfika Antoniego Dydycza OFMCap. Jako kleryk kapucyński kontynuował studia filozoficzno-teologiczne (kurs zwy-czajny A) od 1978 roku na Wydziale Teologii KUL. * Artur Hamryszczak – dr historii, adiunkt, Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła IIe-mail: artur.hamryszczak@kul.plhttps://orcid.org/0000-0002-2578-9971Źródło: www.kapucyni.pl600 RECENZJE I OMóWIENIAW dniu 22 czerwca 1982 roku uzyskał magisterium z teologii na podstawie pracy Wkład kapucynów w życie Kościoła na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945-1951 na przykładzie Administracji Apostolskiej w Gorzowie Wielkopolskim1, napisanej pod kierunkiem ks. prof. Zygmunta Zielińskiego. Dysertacja uzyskała ocenę bardzo dobrą z wyróżnieniem. W dniu 17 kwietnia 1982 roku przyjął w Lublinie święcenia kapłańskie. Przez rok pracował jako katecheta oraz duszpasterz harcerzy i ministrantów w kapu-cyńskiej parafii Świętego Krzyża w Gorzowie Wielkopolskim. Jednocześnie pro-wadził wykłady z historii Kościoła na kursie katechetycznym orgaznizowanym przez Wydział Nauki Katolickiej Kurii Diecezjalnej w Gorzowie Wielkopolskim. W 1983 roku został skierowany przez władze zakonne na specjalistyczne studia w Instytucie Historii Kościoła na Wydziale Teologii KUL. Zamieszkał wówczas w lubelskim klasztorze kapucynów przy ul. Krakowskie Przedmieście, gdzie prze-bywał do śmierci. W trakcie studiów ukończył Międzywydziałowy Kurs Edytorski.Doktorat z teologii (historia Kościoła) uzyskał 21 lutego 1989 roku na pod-stawie pracy Apostolstwo słowa drukowanego u kapucynów Prowincji Polskiej (Komisariatu Warszawskiego) w latach 1864-19392, napisanej na seminarium ks. prof. Zygmunta Zielińskiego. Recenzentami dysertacji byli o. prof. Hiero-nim E. Wyczawski OFM (ATK) oraz ks. prof. Anzelm Weiss (KUL). Już w cza-sie studiów w 1987 roku został wykładowcą historii zakonu franciszkańskiego w Wyższym Seminarium Duchownym Braci Mniejszych Kapucynów Prowincji Warszawskiej w Lublinie oraz Junioracie Braci Mniejszych Kapucynów Prowincji Warszawskiej. Od 1999 roku prowadził dodatkowo wykłady w drugim polskim seminarium kapucyńskim w Krakowie. Wygłaszał również prelekcje w Studium Duchowości Franciszkańskiej w Zakroczymiu i w Instytucie Studiów Francisz-kańskich w Krakowie. Był często zapraszany na konferencje naukowe i odczyty, ponieważ posiadając wybitny talent dydaktyczny, potrafił zainteresować nawet niewyrobionych słuchaczy przedstawianą przez siebie problematyką badawczą.W 2004 roku uzyskał habitację w zakresie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia na Wydziale Teologii KUL na podstawie dorobku naukowego i książki Zakonnicy franciszkańscy Królestwa Polskiego po kasacie 1864 roku. Dzieje – postawy3. W tym samym roku został zatrudniony w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, początkowo jako wykładowca Wydziału Zamiejscowego Prawa i Nauk o Społeczeństwie KUL w Stalowej Woli. Prowadził wówczas seminarium naukowe 1 Praca ukazała się w częściach na łamach „Studiów Franciszkańskich”. Zob. R. Prejs, Wkład kapucynów w życie Kościoła na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945-1951 na przykładzie Admi-nistracji Apostolskiej w Gorzowie Wlkp. Cz. 1, „Studia Franciszkańskie”, 26 (2016) s. 269-301; tenże, Wkład kapucynów w życie Kościoła na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945-1951 na przy-kładzie Administracji Apostolskiej w Gorzowie Wlkp. Cz. 2, „Studia Franciszkańskie”, 27 (2017) s. 213-233; tenże, Wkład kapucynów w życie Kościoła na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945-1951 na przykładzie Administracji Apostolskiej w Gorzowie Wlkp. Cz. 3, „Studia Franciszkańskie”, 28 (2018) s. 271-301.2 Praca doktorska pozostała w rękopisie w Archiwum Uniwersyteckim KUL.3 R. Prejs, Zakonnicy franciszkańscy Królestwa Polskiego po kasacie 1864 roku. Dzieje – po-stawy, Warszawa 2003. RECENZJE I OMóWIENIA 601dla studentów pedagogiki. Został również członkiem Rady Wydziału Teologii, jednak nie prowadził zajęć dydaktycznych.W 2007 roku po uzyskaniu stanowiska profesora uczelni objął kierownictwo Katedry Dziejów Teologii, od 2014 roku Katedry Historii Kościoła w Czasach Nowożytnych i Dziejów Teologii. W 2013 roku został profesorem zwyczajnym nauk teologicznych na podstawie oceny dorobku naukowego i książki Administracja diecezjalna w Królestwie Polskim w latach 1864-1918. Studium prozopograficzne4.W swoich badaniach zajmował się historią zakonów franciszkańskich, dziejami seminariów duchownych i nauczania teologii oraz prozopografią duchowieństwa XIX wieku. Powszechnie był uważany za wybitnego znawcę historii Kościoła w Polsce w XIX wieku. W kręgu zainteresowań R. Prejsa znajdowała się również archiwistyka ko-ścielna. Z tematyki tej wygłaszał referaty, zapraszany na sesje organizowane przez Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych (dalej: OABMK). Pierwsze sympozjum, w którym wziął udział, odbyło się w dniach 27-28 września 1991 roku i poświęcone było gromadzeniu oraz kształtowaniu zasobu w archiwach kościel-nych. Wygłosił na nim referat Kształtowanie się zasobu archiwalnego w zakonie męskim na przykładzie Archiwum Warszawskiej Prowincji Kapucynów5. Na kolejnej sesji archiwalnej OABMK, która odbyła się w dniach 25-26 września 1997 roku i dotyczyła komputeryzacji archiwów kościelnych w Polsce, o. R. Prejs wygłosił referat Struktura zasobu archiwów zakonów męskich6. Jego wystąpienie spotkało się z dużym uznaniem prof. Bohdana Ryszewskiego, który uczestniczył w sesji. Podczas konferencji Problemy archiwów parafialnych i klasztornych, która miała miejsce w dniach 19-20 września 2000 roku o. R. Prejs przedstawił referat Organi-zacja i funkcjonowanie archiwów w domach zakonnych7. Nieobca była mu również tematyka bibliotek zakonnych. Na konferencji Problemy bibliotek parafialnych i klasztornych, która odbyła się w dniach 24-25 września 2001 roku przedstawił referat Biblioteka klasztoru Kapucynów w Lublinie: przykład biblioteki klasztor-nej8. W dniu 25 września 2006 roku podczas konferencji Troska o dziedzictwo kulturowe Kościoła będącej jubileuszem 50-lecia istnienia OABMK, o. R. Prejs wygłosił referat Zasoby archiwalne Kościoła w przekazywaniu kultury9.Współpraca o. R. Prejsa z OABMK wyrażała się również w publikowaniu na łamach półrocznika „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” wyników jego badań 4 Tenże, Administracja diecezjalna w Królestwie Polskim w latach 1864-1918. Studium prozo-pograficzne, Lublin 2012.5 Tenże, Kształtowanie się zasobu archiwalnego w zakonie męskim na przykładzie Archiwum Warszawskiej Prowincji Kapucynów, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” (dalej: ABMK), 62 (1993) s. 57-70.6 Tenże, Struktura zasobu archiwów zakonów męskich, ABMK, 70 (1998) s. 45-59.7 Tenże, Organizacja i funkcjonowanie archiwów w domach zakonnych, ABMK, 75 (2001) s. 139-151.8 R. Prejs opisał książnicę klasztoru kapucynów przy ul. Krakowskie Przedmieście, którą się opiekował od czasu zamieszkania w konwencie w 1983 roku. R. Prejs, Biblioteka klasztoru Kapu-cynów w Lublinie: przykład biblioteki klasztornej, ABMK, 77 (2002) s. 63-69.9 Tenże, Zasoby archiwalne Kościoła w przekazywaniu kultury, ABMK, 86 (2006) s. 65-73.602 RECENZJE I OMóWIENIAnaukowych. Były to artykuły z archiwistyki10, dziejów zakonów franciszkańskich11, parafii12 oraz duchowieństwa13.Ojciec R. Prejs był członkiem Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych od początku powołania organizacji w 2004 roku. Na łamach rocznika „Archiva Ecc-lesiastica” wydawanego przez stowarzyszenie opublikował kilka artykułów, służył również redakcji periodyku pomocą recenzyjną. Dorobek o. R. Prejsa liczy ponad 200 prac naukowych, które obejmują także hasła do Polskiego słownika biograficznego, Encyklopedii katolickiej, Słownika polskich teologów katolickich i Słownika biograficznego miasta Lublina. Jego najbardziej znane książki to: Za Franciszkiem. Dzieje Pierwszego Zakonu Fran-ciszkańskiego 1209-151714; Zarys historii kapucynów w Polsce (razem z J. Ma-reckim)15, Kapucyni na Ukrainie. Zarys dziejów16 oraz Pięćdziesiąt lat Instytutu Historii Kościoła i Patrologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II17. Opracował również dziesięciotomową Polską bibliografię franciszkańską za lata 1989-200218 oraz Słownik biograficzny zakonników franciszkańskich Królestwa Polskiego po kasacie 1864 r.19.Ojciec R. Prejs był członkiem Towarzystwa Naukowego KUL oraz Istituto Storico dei Cappucini w Rzymie. Współpracował z Bobliographia Franciscana, przesyłając opisy bibliograficzne z Polski oraz odpowiadając za redagowanie działu Polonia. W 2011 roku został powołany na członka Polskiej Akademii Nauk, Oddział w Lublinie. 10 Tenże, Archiwum kościelne. Rola i znaczenie jako miejsca przechowywania dokumentów przeszłości, ABMK, 97 (2012) s. 209-216.11 Tenże, Zanik obecności zakonników franciszkańskich w diecezji sandomierskiej po 1864 roku, ABMK, 115 (2021) s. 337-358.12 Tenże, Z dziejów parafii Wniebowzięcia NMP w Kraśniku po kasacie klasztoru kanoników regularnych, ABMK, 108 (2018) s. 273-285.13 Artykuł Proboszczowie w Rokitnie w latach 1837-1935 oczekuje na druk w półroczniku ABMK.14 R. Prejs, Za Franciszkiem dzieje Pierwszego Zakonu Franciszkańskiego 1209-1517, Kraków 2011.15 R. Prejs, J. Marecki, Zarys historii kapucynów w Polsce, Kraków 2004.16 R. Prejs, Kapucyni na Ukrainie. Zarys dziejów, Kraków 2009.17 Tenże, Pięćdziesiąt lat Instytutu Historii Kościoła i Patrologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2014.18 Polska bibliografia franciszkańska za lata 1989-1991, Poznań 1998; Polska bibliografia franciszkańska 1992-1994, Poznań 1999; Polska bibliografia franciszkańska 1995-1996, Poznań 2000; Polska bibliografia franciszkańska 1999 z uzupełnieniami za lata poprzednie, Poznań 2004; Polska bibliografia franciszkańska 2000 z uzupełnieniami za lata poprzednie, Poznań 2005; Polska bibliografia franciszkańska 2001 z uzupełnieniami za lata poprzednie, Poznań 2007; Polska biblio-grafia franciszkańska 2002 z uzupełnieniami za lata poprzednie, Poznań 2010; Polska bibliografia franciszkańska 2003 z uzupełnieniami za lata poprzednie, Poznań 2013; Polska bibliografia fran-ciszkańska 2004 z uzupełnieniami za lata poprzednie, Poznań 2016; Polska bibliografia francisz-kańska 2005 z uzupełnieniami za lata poprzednie, Poznań 2018.19 R. Prejs, Słownik biograficzny zakonników franciszkańskich Królestwa Polskiego po kasacie 1864 r., Poznań 2004.  RECENZJE I OMóWIENIA 603Był członkiem redakcji czasopism naukowych: „Roczniki Historii Kościoła”, „Społeczeństwo i Rodzina. Stalowowolskie studia Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego”, „Studia Franciszkańskie” oraz „Fides. Biuletyn Bibliotek Kościel-nych”. Przynależał również do rady naukowej serii wydawniczej Biblioteka Myśli Franciszkańskiej Wydawnictwa OO. Franciszkanów „Bratni Zew”, opiniując książki przewidziane do druku. W redakcji Encyklopedii katolickiej był odpowiedzialny za dział Hagiografia, a następnie Historia zakonów.Ojciec R. Prejs uczestniczył również w pięciu procesach beatyfikacyjnych i ka-nonizacyjnych jako członek komisji historycznej. Pod jego kierunkiem naukowym powstało 5 doktoratów i 98 magisteriów. Pracę naukową łączył z obowiązkami zakonnymi i duszpasterskimi. W la-tach 1988-1989 pełnił funkcję prefekta lubelskiego seminarium kapucyńskiego, a następnie wicerektora seminarium (1988-1989) oraz wikariusza prowincjalne-go (1991-1994). Uczestniczył również jako delegat w wielu kapitułach prowin-cjalnych. W klasztorze kapucyńskim przy ul. Krakowskie Przedmieście, gdzie mieszkał, sprawował kilkukrotnie funkcję gwardiana wspólnoty zakonnej. Inną jego aktywnością zakonną w latach 1989-1991 była praca redaktora naczelnego miesięcznika „Trzeźwymi Bądźcie”, który powołał na bazie dotychczasowego biuletynu wydawanego przez kapucyński Dom Rekolekcyjny Duszpasterstwa Trzeźwości w Zakroczymiu. Systematycznie redagował również katalogi zakonne oraz publikował prace związane z zakonem franciszkańskim. Od 1988 roku peł-nił funkcję cenzora ksiąg kościelnych w Prowincji Warszawskiej Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów. W latach 1983-1988 był kapelanem klasztoru Sióstr Urszulanek Unii Rzym-skiej w Lublinie, głosił również rekolekcje dla duchowieństwa i sióstr zakonnych.Od listopada 2022 roku pełnił funkcję przewodniczącego komisji „Życie konsekrowane” III Synodu Archidiecezji Lubelskiej.Ojciec R. Prejs zmarł w dniu 30 marca 2023 roku po krótkiej i ciężkiej choro-bie w Hospicjum Dobrego Samarytanina w Lublinie, w 67. roku życia, 44. życia zakonnego i 40. kapłaństwa. Msza św. pogrzebowa została odprawiona 4 kwietnia 2023 roku w kościele kapucyńskim pw. św. Apostołów Piotra i Pawła przy Krakowskim Przedmie-ściu w Lublinie, pod przewodnictwem metropolity lubelskiego abp. Stanisława Budzika, z licznym udziałem władz KUL, duchowieństwa oraz wiernych. Cia-ło zmarłego złożono do zakonnego grobowca kapucynów na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie.Słowa kluczowe: Roland Prejs; kapucyni; historia Kościoła KUL; Wydział Teologii 604 RECENZJE I OMóWIENIAREFERENCES / BIBLIOGRAFIAArchiwum Uniwersyteckie KUL sygn. T 024891, Akta osobowe o. Rolanda Prejsa (studia).sygn. II.2.1.153, Akta przewodu habilitacyjnego o. Rolanda Prejsa. sygn. II.2.1.195, Akta profesury o. Rolanda Prejsa. Prejs Roland, Pięćdziesiąt lat Instytutu Historii Kościoła i Patrologii Katolickiego Uni-wersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2014, s. 57-58.Prejs Roland Wojciech OFMCap, w: Encyklopedia 100-lecia KUL, t. 2, red. E. Gigile-wicz, Lublin 2018, s. 223.Walkusz Jan, Sekcja Historii Kościoła w Polsce 1964-2014, Pelplin 2016, s. 235-236.

O. Roland Wojciech Prejs OFMCap (1956-2023)

Hamryszczak, Artur Paweł

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

https://repozytorium.kul.pl/bitstreams/8e98fae5-7968-438e-ad37-1a5a9df211c4/download

O. Roland Wojciech Prejs OFMCap (1956-2023)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)