Artur Hamryszczak

Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne

Directory of Open Access Journals

A R C H I WA ,  B I B L I O T E K I I MUZEA KOŚCIELNE 107 (2017)ARTUR HAMRYSZCZAK – LUBLINJUBILEUSZOWA SESJA: 60. LAT OŚRODKA ARCHIWÓW, BIBLIOTEK I MUZEÓW KOŚCIELNYCH KATOLICKIEGO UNIWERSYTETU LUBELSKIEGO JANA PAWŁA II. DOROBEK I PERSPEKTYWY, LUBLIN 14 XI 2016 W 2016 r. Ośrodek Archiwów Bibliotek i Muzeów Kościelnych świętował 60. lat swojej działalności. Jubileusz ten był inspiracją do spotkania się środowiska naukowego w Lublinie, w dniu 14 listopada 2016 r. , aby podsumować dotychcza-sową działalność Ośrodka oraz przedstawić nowe perspektywy badawcze.Jubileusz Ośrodka ABMK został zainaugurowany poranną mszą św. konce-lebrowaną w kościele akademickim KUL, w intencji zmarłych i żyjących pra-cowników Ośrodka ABMK. W swojej homilii biskup pomocniczy diecezji za-mojsko-lubaczowskiej dr hab. Mariusz Leszczyński, wspominając swoje studia w Instytucie Historii Kościoła KUL, przywołał postacie księży profesorów, któ-rzy byli jego mistrzami: Bolesława Kumora, Stanisława Librowskiego oraz Mar-ka T. Zahajkiewicza. Wspomniani profesorowie byli związani również z Ośrod-kiem ABMK, kierując tą instytucją lub też wyznaczając kierunki jej działalności.Druga część jubileuszowej sesji odbyła się w Czytelni Filozofi czno-Teolo-gicznej Biblioteki Uniwersyteckiej KUL przy ul. Chopina 27. Miejsce obrad było symboliczne gdyż od 29 lutego 2016 r. wspomniana czytelnia nosi imię o. Romu-alda Gustawa OFM, dyrektora Biblioteki KUL (1950-1976), a także założyciela Ośrodka Archiwów Bibliotek i Muzeów Kościelnych i współzałożyciela pisma „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne”. Obrady otworzył dyrektor Ośrodka ABMK ks. dr hab. Waldemar W. Żurek SDB, prof. KUL oraz dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej KUL mgr Barbara Ze-zula. W swoich krótkich przemówieniach przypomnieli wspólne początki Ośrod-ka ABMK jako działu Biblioteki KUL. Zarówno dyrektor Ośrodka jak i dyrektor Książnicy KUL podkreślili bardzo owocną współpracę tych dwóch instytucji, wyrażającą się m.in. w organizacji wspólnych sesji naukowych. Jak obydwoje podkreślili „wspólna przeszłość zobowiązuje”.Motywem przewodnim jubileuszowej sesji były badania naukowe doty-czące dziejów Kościoła katolickiego na Kresach Wschodnich Rzeczpospolitej. RECENZJE I INFORMACJE466Związane jest to z dużym zaangażowaniem Ośrodka ABMK w ten kierunek ba-dań naukowych. Warto wspomnieć, że pracownicy ABMK wydali liczne mo-nografi e dotyczące dziejów Kościoła katolickiego na wspomnianych terenach, a także wykazy metrykalne z ksiąg parafi alnych diecezji łuckiej i pińskiej.Uzupełnieniem tematyki wschodniej były wystąpienia prelegentów z rzym-skiego ośrodka naukowego. Należy podkreślić, że pierwszy kierownik Ośrod-ka ABMK, ks. Eugeniusz Reczek SI, przeniósł ideę Ośrodka do Rzymu, gdzie w roku 1958 powołał do istnienia Instytut Studiów Kościelnych (od 1970 r. Papie-ski), działający do dnia dzisiejszego. Inaugurujący referat Ośrodek Archiwów Bibliotek i Muzeów Kościelnych na przestrzeni w 60 lat działalności, wygłosił dyrektor Ośrodka ABMK ks. dr hab. Waldemar W. Żurek SDB, prof. KUL. Przedstawił on historię Ośrodka ABMK, powstałego w 1956 r. jako dział Biblioteki Uniwersyteckiej KUL. W 1959 r. Ośro-dek został przekształcony na międzywydziałowy zakład naukowo-badawczy. W 2009 r. Ośrodek włączono w struktury Wydziału Teologii KUL. Zgodnie ze swoim statutem Ośrodek pełni rolę łącznika między kościelnymi archiwami, bi-bliotekami i muzeami oraz pomaga praconikom tych instytucji w merytorycznym opracowaniu zbiorów. Ośrodek ABMK organizuje również kursy i sesje naukowe dla archiwistów, bibliotekarzy i muzealników kościelnych. Od 1959 r. Ośrodek ABMK wydaje półrocznik „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne”, który jest je-dynym tego typu pismem naukowym w Polsce. Współzałożycielem pisma (wraz o. R. Gustawem) i długoletnim redaktorem był ks. S. Librowski, który nadał pi-smu wysoki poziom naukowy. Z Ośrodkiem związani byli znani księża historycy Kościoła, m.in. Bolesław Kumor, Stanisław Librowski, Zygmunt Zieliński, Ma-rek. T. Zahajkiewicz, Anzelm Weiss. Drugi referat Moja droga do Kościoła, był autorstwa bpa Witalija Skomo-rowskiego, ordynariusza diecezji łuckiej i administratora diecezji kijowsko-ży-tomierskiej. Hierarcha urodzony w Berdyczowie, przedstawił sytuację katolików w Związku Sowieckim po II wojnie światowej. Na tle ogólnego losu ludzi wie-rzących na ziemi berdyczowskiej, wśród których było bardzo dużo Polaków, opowiedział historię swojego życia: dzieciństwo i przekazywanie wiary w domu, szykany w szkole z powodu chodzenia do kościoła, odkrycie powołania kapłań-skiego, studia seminaryjne oraz praca duszpasterska po święceniach kapłańskich. Następne wystąpienie Współpraca Papieskiego Instytutu Studiów Kościel-nych w Rzymie z instytucjami w Polsce, było autorstwa ks. Hieronima Fokciń-skiego SI z Rzymu. Z powodu nieobecności prelegenta z przyczyn zdrowot-nych, referat został odczytany. Autor wystąpienia omówił genezę powstania Instytutu Studiów Kościelnych w Rzymie, założonego przez pierwszego kie-rownika Ośrodka ABMK, ks. E. Reczka SI. Placówka powstała z inspiracji kard. S. Wyszyńskiego. Do jej głównych zadań należy rejestracja poloników z zbiorach zagranicznych, zwłaszcza watykańskich, ich rejestracja, opracowanie (mikrofi l-mowanie) i udostępnienie naukowcom w kraju. Papieski Instytut Studiów Ko-ścielnych posiada czytelnię zbiorów, bibliotekę, organizuje konferencje, prelekcje i wystawy. Wydaje również publikacje naukowe. Od początku istnienia współ-pracuje z wieloma środowiskami naukowymi w Polsce oraz zagranicznymi. Od 467RECENZJE I INFORMACJE1976 r. przy ul. Rakowieckiej 61 w Warszawie, przy jezuickim Wydziale Teolo-gicznym, działa punkt konsultacyjny ISK z Rzymu, udostępniający źródła archi-walne (m.in. mikrofi lmy, fotografi e), repertoriów, katalogów i kartotek, informa-cji naukowej oraz pośredniczący w nawiązywaniu kontaktów i w różnorodnych formach wymiany.Pierwszą część sesji zakończył ks. dr Wacław Umiński CM, z referatem Tro-ska o źródła historyczne na łamach czasopism „Archiwa Biblioteki i Muzea Ko-ścielne” oraz „Nasza Przeszłość”. Prelegent krótko przedstawił genezę powsta-nia półroczników „Nasza Przeszłość” (1946-) oraz „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne” (1959-). Scharakteryzował również założenia programowe pism, by następnie zestawić artykuły, które ukazały się na łamach wspomnianych perio-dyków, grupując je i przedstawiając najbardziej istotne z nich. Na koniec ks. W. Umiński stwierdził, że wspomniane półroczniki są najważniejszymi wydaw-nictwami źródeł do dziejów Kościoła katolickiego w Polsce.Drugą część sesji, otworzył referat URBE: Sieć Rzymskiej Unii Bibliotek Ko-ścielnych – 25 lat współpracy autorstwa ks. Marka A. Rostkowski OMI z Rzymu. Tekst wystąpienia został odczytany, gdyż prelegent nie mógł przybyć na konfe-rencję. W referacie ks. Rostkowski przedstawił genezę powstania sieci unii ko-ścielnych książnic w Rzymie. Opisał również historię poszczególnych bibliotek i scharakteryzował ich zasób. Sieć URBE posiada katalog rejestrujący łącznie 3.500.000 woluminów, w tym 300 inkunabułów. Katalog jest dostępny dla czy-telników na stronie internetowej: www.urbe.it Sieć stanowi wzór organizacyjny dla polskich bibliotek kościelnych, z którego doświadczenia stale korzystają po-szczególne książnice. Ks. Stanisław Zimniak SDB z Rzymu, przedstawił referat Associazione Cul-tori di storia Salesiana w służbie promocji badań nad działalnością salezjańską w świecie. W swoim wystąpieniu, wspomaganym przez prezentację multimedial-ną, omówił historię założenia przez św. Jana Bosco w 1874 r. Zgromadzenia Sa-lezjańskiego czyli Towarzystwa św. Franciszka Salezego. Prelegent wskazał na najważniejsze cele działalności zgromadzenia oraz realizowany charyzmat dusz-pasterskiej pracy z młodzieżą. Następnie ks. S. Zimniak skupił się na prowadzo-nych badaniach nad historią zgromadzenia, które działa na wszystkich kontynen-tach. Instytucją powołaną do dokumentacji i opracowywania dziejów salezjanów jest Associazione Cultori di storia Salesiana, które ma współpracowników w każ-dym kraju, w którym pracują duchowi synowie św. Jana Bosko. Prelegent omó-wił również najważniejsze wydawnictwa dotyczące przeszłości Zgromadzenia Salezjańskiego, które ukazały się dzięki działalności wspomnianej salezjańskiej placówki badawczej. Kolejnym prelegentem był ks. Josif Vitold Kovaliv (Józef Witold Kowalów) z Ostroga w diecezji łuckiej, który przedstawił referat: Czasopiśmiennictwo ka-tolickie na Ukrainie w okresie jej niepodległości. Ks. Józef Witold Kowalów, od kilkunastu lat pracuje jako duszpasterz w Ostrogu, w diecezji łuckiej na terenie obecnej Ukrainy. Prelegent, oprócz pracy duszpasterskiej, wydaje również pismo społeczno-religijne „Wołanie z Wołynia”. Podzielił się on ze zgromadzonymi na sesji swoim doświadczeniem pracy kapłańskiej na Ukrainie. Przedstawił historię RECENZJE I INFORMACJE468działalności wydawniczej Kościoła katolickiego na Ukrainie, od momentu odro-dzenia się struktur kościelnych po upadku ZSRR. Wymienił najważniejsze ukra-ińskie religijne periodyki, wydawnictwa naukowe, audycje radiowe i telewizyjne oraz strony internetowe. Ks. J. Kowalów wskazał również na wyzwania stojące przed ruchem wydawniczym Kościoła katolickiego na Ukrainie, w zmieniających się realiach społeczno-politycznych tego państwa. Ks. Andrzej Szczupał CSsR z Grodna, przedstawił referat Wpływ głównych ośrodków formacyjnych diecezji grodzieńskiej na kształtowanie się dojrzałości chrześcijańskiej Kościoła partykularnego. Autor, profesor Wyższego Semina-rium Diecezji Grodzieńskiej, przypomniał historię Kościoła katolickiego na te-renie dzisiejszej Białorusi, sięgający chrztu Litwy w roku 1387, czasów Rzecz-pospolitej Obojga Narodów, zaboru rosyjskiego, II Rzeczpospolitej, okupacji sowieckiej i niemieckiej. Powstanie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki So-wieckiej, oznaczało likwidację struktur administracyjnych Kościoła katolickiego oraz prześladowania wiernych. Dopiero po upadku ZSRR w 1991 r. doszło do reaktywacji struktur kościelnych na Białorusi. Ks. A. Szczupał przedstawił ak-tualną działalność duszpasterską prowadzoną przez duchowieństwo diecezjalne i zgromadzenia zakonne na Białorusi. Szczególną uwagę prelegent zwrócił na die-cezję grodzieńską, którą zamieszkuje największa liczba katolików na Białorusi, w większości Polacy. W Grodnie działa od 1990 r. Wyższe Seminarium Duchow-ne, wydawnictwo diecezjalne, Caritas oraz inne organizacje i instytucje kościelne. Jubileuszową sesję zakończył referatem Działalność wydawnicza Ośrodka Archiwów Bibliotek i Muzeów Kościelnych dr Artur Hamryszczak, redaktor pół-rocznika „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne”. Prelegent przedstawił genezę powstania pisma, jako organu wydawniczego Ośrodka ABMK, którego pierwszy numer ukazał się w 1959 r. Przypomniane zostały osoby redaktorów, szczegól-nie współzałożyciela i długoletniego (do tomu 60 ABMK) redaktora naczelnego pisma, ks. Stanisława Librowskiego, który nadał periodykowi wysoki poziom merytoryczny. A. Hamryszczak scharakteryzował również zawartość poszcze-gólnych tomów ABMK oraz wspomniał o bazach indeksacyjnych, w których jest umieszczone pismo. Oprócz półrocznika, od 2002 r. Ośrodek ABMK wydaje se-rię „Biblioteka Ośrodka Archiwów Bibliotek i Muzeów Kościelnych”. Do 2016 r. ukazało się 41 pozycji książkowych. Autorami publikacji ukazujących się w ra-mach serii są pracownicy i współpracownicy Ośrodka ABMK.Po zakończonych obradach uczestnicy jubileuszowej sesji podejmowali w dyskusji wybrane wątki z poszczególnych wystąpień. Wspominano wydarze-nia, konferencje i kursy organizowane w przeszłości przez Ośrodek ABMK. Dzie-lono się informacjami o osobach będąch symbolami Ośrodka: ks. S. Librowskim, ks. B. Kumorze, ks. Marku T. Zahajkiewiczu. Uczestnicy sesji próbowali również podsumować dotychczasową działalność Ośrodka i jego osiągnięcia. Teksty wszystkich wystąpień ukazały się w 2017 r. w publikacji pod red. ks. Waldemara W. Żurka SDB: Dawniej i dziś. Ośrodek Archiwów Bibliotek i Muze-ów Kościelnych w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II w 60-tą rocznicę powstania, Lublin 2017, ss. 234.

Jubileuszowa sesja: 60. lat Ośrodka Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Dorobek i perspektywy. Lublin 14 XI 2016 r.

Hamryszczak, Artur Paweł

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

The Jubilee Session: 60 Years of the Institute of Church Archives, Libraries and Museums of the John Paul II Catholic University of Lublin. Achievements and Prospects. Lublin 14 November 2016

https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/12158/10624

Jubileuszowa sesja: 60. lat Ośrodka Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Dorobek i perspektywy. Lublin 14 XI 2016 r.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)