Łukasz Krucki

Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne

Directory of Open Access Journals

A R C H I WA ,  B I B L I O T E K I I MUZEA KOŚCIELNE 112 (2019)https://doi.org.10.31743/abmk.2019.112.33KS. ŁUKASZ KRUCKI* – GNIEZNOJADWIGA RYŁ (1927-2019).WSPOMNIENIE POŚMIERTNEPo długiej i ciężkiej chorobie 3 lipca 2019 roku zmarła dr Jadwiga Rył ze Zgromadzenia Sióstr Najświętszego Imienia Jezus, wieloletnia kustosz Biblioteki Katedralnej w Gnieźnie, księgoznawczyni.Jadwiga Rył urodziła się 7 października 1927 roku w Ostricourt we Fran-cji. Była córką Franciszka i Jadwigi Czabańskiej. Jej ojciec pracował we Francji jako górnik, stąd też pierwsze lata życia spędzała wraz z rodziną w tymże kraju, w Oignies. Tam też w 1933 roku rozpoczęła naukę w szkole elementarnej. W 1936 roku przeprowadziła się do Polski. W ojczyźnie do wybuchu II wojny światowej ukończyła trzecią i czwartą klasę. Dalsza nauka w warunkach okupacji niemiec-kiej nie była możliwa. Od 1941 roku do 25 stycznia 1945 roku pracowała przymu-sowo w obozie pracy w wielkopolskim majątku Rusko, gdzie do pracy fi zycznej zmuszano również osoby nieletnie. Po zakończeniu wojny w trybie przyspieszo-nym ukończyła pozostałe klasy szkoły podstawowej: piątą, szóstą i siódmą.W dniu 8 września 1946 roku wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Najświętszego Imienia Jezus. Została przyjęta do domu szkolnego w Warszawie. Dnia 2 lutego 1947 roku rozpoczęła w Domu Generalnym Zgromadzenia postulat, a 27 lipca tr. nowicjat. Rok później złożyła pierwszą profesję zakonną (2 sierpnia 1948 roku), kolejne zaś w Częstochowie (5 lipca 1949 roku), Szafl arach (2 sierpnia 1950 roku) i Warszawie (2 sierpnia 1951 roku). Profesję wieczystą złożyła 2 sierpnia 1952 roku w Domu Generalnym Zgromadzenia w Warszawie.Równolegle do formacji duchowej w Zgromadzeniu Sióstr Najświętszego Imienia Jezus podejmowała starania o podniesienie poziomu swojego wykształ-cenia. W trakcie postulatu i nowicjatu była uczennicą pierwszej i drugiej klasy Gimnazjum Zawodowego Stowarzyszenia „Nauka i Praca” w Warszawie. Po za-* Ks. Łukasz Krucki − dr historii Kościoła; zastępca dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie; wykładowca w Prymasowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Gnieźnie;e-mail: krucki@op.pl https://orcid.org/0000-0003-2972-9113INFORMACJE I SPRAWOZDANIA546kończeniu nowicjatu kontynuowała naukę w Częstochowie w Gimnazjum i Li-ceum Ogólnokształcącym Stowarzyszenia „Nauka i Praca”. Egzamin dojrzałości złożyła jednak w Państwowym Liceum dla Dorosłych w Częstochowie w 1950 roku.Po maturze rozpoczęła studia romanistyczne I stopnia na Uniwersytecie War-szawskim. Po ich ukończeniu w 1953 roku została skierowana do pracy na sta-nowisku bibliotekarki w Centralnym Instytucie Naukowo-Technicznym w War-szawie. Ukończyła wówczas Państwowy Kurs Bibliotekarski Dokumentacji Na-ukowo-Technicznej. W 1957 roku została przyjęta na studia II stopnia na Wy-dziale Filologicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Zwieńczyła je egzaminem magisterskim w 1959 roku. Jednocześnie w 1957 roku podjęła studia w Wyższym Instytucie Katechetycznym w Krakowie. Te jednak przerwała w 1958 roku.W 1959 roku w związku z możliwością otwarcia placówki polonijnej we Francji udała się do Lille. Chociaż we Francji nie udało się zrealizować zamie-rzonych planów, to jednak przez pół roku była słuchaczką wykładów z zakresu psychologii wieku dziecięcego na Katolickim Uniwersytecie w Lille.W 1960 roku wróciła do Polski. Otrzymała wówczas propozycję, by prze-prowadzić w powstałym właśnie Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie kwe-rendę do przygotowywanej monografi i pt. Katedra gnieźnieńska. Przez trzy lata zbierała materiał do tej dwutomowej publikacji, redagowanej przez Aleksandrę Świechowską i Jana Zachwatowicza. Jej sumienność w podjętej pracy zwróci-ła uwagę ówczesnego dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, ks. Władysława Zientarskiego, który postarał się dla niej o etat (1963). Początkowo porządkowała i inwentaryzowała akta, zwłaszcza akta konsystorskie, akta kapi-tulne, listy oraz muzykalia. Praca ta wymagała od niej podniesienia kwalifi kacji, stąd też na początku lat 60. XX wieku ukończyła dwuletnie zaoczne Studium Bi-bliografi czne przy Ministerstwie Kultury i Sztuki dla pracowników naukowych. W latach 1969-1973 odbyła studia doktoranckie z historii kultury na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ich zwieńczeniem stała się obrona pracy doktorskiej poświęconej dziejom i zasobowi Biblioteki Katedralnej w Gnieźnie (5 kwietnia 1973 roku). W 1973 roku kard. Stefan Wyszyński ustanowił ją kustoszem Biblioteki Katedralnej w Gnieźnie, będącej częścią Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. Jej zadaniem było katalogowanie książek, zwłaszcza inkunabułów i starodruków. Efekty prowadzo-nych prac w formie opracowań i inwentarzy publikowała m.in. w „Archiwach, Bibliotekach i Muzeach Kościelnych” oraz „Studiach Gnesnensia”. Jako kustosz Biblioteki Katedralnej nawiązała współpracę z Biblioteką Narodową oraz British Museum w Londynie. Gruntowna znajomość języka francuskiego sprawiła, że w 1970-1976 prowadziła lektorat z tego języka w Prymasowskim Wyższym Se-minarium Duchownym w Gnieźnie. Jej uczniami byli m.in. obecny arcybiskup metropolita poznański Stanisław Gądecki, biskup Astany w Kazachstanie Tomasz Peta, biskup łowicki Andrzej Dziuba oraz biskup legnicki Zbigniew Kiernikow-ski. Ponadto dokonała kilkunastu przekładów na język polski dzieł Jana Hutiera, Ellie Leclerca, Luigi Lorscheidera Nazareno Fabriettiego, Christoforo Cecciego, Atylli Mordiniego, Marii Sticce, Alberto Chinato i Carlo Balicia, chociaż teksty te po-547INFORMACJE I SPRAWOZDANIAzostały w postaci maszynopisów przechowywane obecnie w Archiwum Zgroma-dzenia Sióstr Najświętszego Imienia Jezus w Warszawie.Wiele odpowiedzialnych zadań powierzało jej także macierzyste Zgroma-dzenie Sióstr Najświętszego Imienia Jezus. W latach 1957-1958 była przełożoną domu zgromadzenia w Krakowie, a w latach 1964-1965 przełożoną sióstr pracu-jących w domu biskupa Jana Czerniaka. W 1970 roku została ustanowiona radną generalną (kadencja do 1976 roku), a w latach 1976-1982 radną i sekretarką gene-ralną. W latach 1998-2001 była przełożoną domu zgromadzenia w Pobiedziskach, do którego przynależała od 1980 roku, chociaż na co dzień mieszkała w Gnieźnie.W październiku 2004 roku zakończyła pracę w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie i zamieszkała w domu nowicjackim macierzystego zgromadzenia w Łomiankach, gdzie też podjęła się pracy katalogowania miejscowego księgo-zbioru (ok. 1260 tomów). Zmarła 3 lipca 2019 roku. Została pochowana 5 lipca 2019 roku w Warszawie na Cmentarzu Wawrzyszewskim.Jadwiga Rył za swoją naukową działalność uzyskała wiele odznaczeń. W 1979 roku otrzymała medal papieski „Benemerenti”, który do Polski został przywiezio-ny podczas pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II. W 1994 roku została uhonoro-wana tytułem „Gnieźnianka Roku” za publikację popularno-naukową Archiwum i biblioteka w Katedrze Gnieźnieńskiej (Gniezno 1994), a w 2000 roku dyplomem i medalem „Zasłużony dla Archidiecezji Gnieźnieńskiej”.BIBLIGRAFIA PRAC JADWIGI RYŁKatalog inkunabułów zespołu seminaryjnego biblioteki katedralnej w Gnieźnie, „Archi-wa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 25 (1972) s. 115-208.Najstarszy spis książek (1608 r.) biblioteki katedralnej w Gnieźnie, „Studia Gnesnensia”, 1 (1975) s. 229-251.Rozprawa o dziejach Biblioteki Katedralnej w Gnieźnie, „Studia Gnesnensia”, 1 (1975) s. 257-261.Biblioteka Kolegium Penitencjarzy przy kościele metropolitalnym w Gnieźnie w świetle zachowanych inwentarzy, „Studia Gnesnensia”, 2 (1976) s. 205-223.Biblioteka katedralna w Gnieźnie, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 32 (1976) s. 159-248.Biblioteka katedralna w Gnieźnie, cz. 2, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 33 (1976) s. 237-297.Biblioteka katedralna w Gnieźnie, cz. 3, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 36 (1978) s. 211-265.Przemiana duchowa, „Wśród nas. Biuletyn wewnętrzny Zgromadzenia Sióstr Imienia Je-zus pod Opieką Maryi Wspomożenia Wiernych”, 1 (1977) nr 1, s. 46-49.Ojcu fundatorowi w hołdzie, „Wśród nas. Biuletyn wewnętrzny Zgromadzenia Sióstr Imienia Jezus pod Opieką Maryi Wspomożenia Wiernych”, 1 (1977) nr 1, s. 50.Czyn miłosierdzia, „Wśród nas. Biuletyn wewnętrzny Zgromadzenia Sióstr Imienia Jezus pod Opieką Maryi Wspomożenia Wiernych”, 1 (1977) nr 1, s. 50-52.Zakonodawcza działalność o. Honorata i rola Matki Marii Anieli Franciszki Witkowskiej w zaczątkach Zgromadzenia SS. Najśw. Imienia Jezus pod Opieką Matki Bożej Wspo-INFORMACJE I SPRAWOZDANIA548możenia Wiernych, „Wśród nas. Biuletyn wewnętrzny Zgromadzenia Sióstr Imienia Jezus pod Opieką Maryi Wspomożenia Wiernych”, 1 (1977) nr 2, s. 4-16.Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, w: Dzieje Poznania i województwa poznańskiego. Informator o materiałach archiwalnych, t. 2, red. Cz. Skopowski, Warszaw 1982, s. 85-235. Współautorzy: M. Aleksandrowicz i W. Zientarski.Nieznany złoty kodeks Biblioteki Katedralnej w Gnieźnie, „Studia Gnesnensia”, 5 (1979-1980) s. 323-327.Biblioteka klasztoru benedyktynów w Mogilnie na początku XIX wieku, „Studia Gnesnen-sia”, 5 (1979-1980) s. 333-370.Katalog rękopisów biblioteki katedralnej w Gnieźnie, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Ko-ścielne”, 45 (1982) s. 5-201.Katalog rękopisów biblioteki katedralnej w Gnieźnie, cz. 2, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 46 (1983) s. 5-149.Losy Biblioteki Bernardynów w Bydgoszczy po kasacie klasztoru w świetle odnalezionych dokumentów, „Studia Gnesnensia”, 7 (1982-83) s. 337-348.Biblioteka Katedralna w Gnieźnie,  „Gniezno. Studia i materiały historyczne”, 1 (1984) s. 147-158.Biblioteka katedralna w Gnieźnie w latach 1650-1975, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Ko-ścielne”, 51 (1985) s. 117-281.Katalog książek biblioteki pobernardyńskiej w Bydgoszczy, „Studia Gnesnensia”, 8 (1984-85) s. 293-350.Losy biblioteki katedralnej w Gnieźnie pod zaborem pruskim, „Roczniki Biblioteczne”, 39 (1985) z. 1-2, s. 349-364.Maria Aniela Franciszka Witkowska (1866-1895). Założycielka bezhabitowego Zgroma-dzenia Sióstr Najświętszego Imienia Jezus, „Studia Franciszkańskie”, 2 (1986) s. 251-255.Zakonodawcza działalność Honorata Koźmińskiego OFMCap w Polsce pod zaborem ro-syjskim, „Studia Franciszkańskie”, 2 (1986) s. 257-264.„Zamek Chrobrego na Ostrowie przy Gnieźnie” zbiorach Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, „Studia Lednickie”, 2 (1991) s. 361-366. Współautor: W. Zientarski.Archiwum i biblioteka w Katedrze Gnieźnieńskiej, Gniezno 1994, ss. 55.Utwory poetyckie w antologii: Gniezno moje miasto. Wiersze, red. Z. Gąsiorek, Gnie-zno 1998: Panorama Gniezna (s. 10), Świadek koronny (s. 11), Najstarsza książnica (s. 12-14), Święty Wojciech – Pierwszy Patron Polski (s. 20-21), Wojciechowe po-słanie (s. 22-23), Święty Wojciech (s. 24), Zakochanie w Gnieźnie (s. 29), Wrócili do Gniezna (s. 30), Odsłonięcie pomnika (s. 31), Niepojętni (s. 32-33), Legenda wpół urzeczywistniona (s. 34-35), Poświęcenie pomnika Prymasa Tysiąclecia (s. 36-37), Profanacja (s. 38-39), Prymas Tysiąclecia (s. 40), Wielkie świętowanie (s. 49), Do zobaczenia (s. 52), Mini Jubileusz (s. 53), Ukoronowana (s. 54), Diecezjalne piel-grzymowanie (s. 55), Milenium Męczeńskiej śmierci (s. 56-57), „Gnieźnianka Roku 1994” (s. 67).Zabytki muzyczne w księgozbiorze najstarszej w Polsce książnicy – Bibliotece Katedral-nej w Gnieźnie, w: „Materiały załącznikowe z sympozjum muzykologicznego, które odbyło się 23 listopada 2000 roku w Auli Seminarium Duchownego w Gnieźnie”, Gniezno 2000, s. 25-32.Zientarski Władysław 1916-1991, w: Słownik Bibliotekarzy Wielkopolskich 1918-2000, red. F. Łobzowski, Poznań 2001, s. 184-186. Współautor: M. Aleksandrowicz.Biblioteka Seminarium Duchownego w Gnieźnie, w: Księga Jubileuszowa Prymasow-skiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie 1602-2002, red. P. Podeszwa i W. Polak, Gniezno 2002, s. 109-142.

Jadwiga Rył (1927-2019). Wspomnienie pośmiertne

Krucki, Łukasz

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

Jadwiga Rył (1927-2019). A posthumous memoir

https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/6388/5952

Jadwiga Rył (1927-2019). Wspomnienie pośmiertne

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)