Porównanie zasobu leksykalnego obu wydań Podręcznego słownika bibliotekarza na przykładzie słownictwa z zakresu prasoznawstwa

Abstract

Using the linguistic comparative method, the first (1955) and second edition (2011) of the Podręczny słownik bibliotekarza were checked for similarities and differences in the lexicographic world view of the press vocabulary. The analysis was preceded by an outline of the advantages and disadvantages of both editions. The analysis proceeded on three levels, which were of quantitative and qualitative character. The first level compared which of the entries appear in both editions, and which only in one. In this way, a list of 148 entries in the field of press was obtained (1955: 78 – 3.60% of all entries; 2011: 146 – 3.46%; 2011: 70 entries were added, 2 removed, and 5 non-press entries gained the press meaning). At the second level, the entries appearing in both editions (76 entries) were checked for formal similarities and differences (if the entry has literally the same shape (9) / literally the same content but in a different language shape (19) / entry has different shape of content and language (48)). At the third level, the last category of entries was checked, what was the essence of the changes: clarification of definition (12), extension of definition (10), increase (9) or decrease (2) the number of definition meanings, change in the meaning of definitions (3), change in meaning due to technological, social or ideological transformations (3), giving non-press definition the press meaning (5), replacing the enumeration of synonymous words with a full definition (2). The results of the analysis did not allow to draw general conclusions considering the trends in the development of press lexis/terminology: the majority of changes observed in the definitions did not result from their adaptation to the changes of the modern world, but from the elimination of errors and inaccuracies. It was also not gauged which part of the entries introduced for the first time in 2011 was caused by the development of the press studies and which part was caused by the removal of the omissions from 1955.Za pomocą językoznawczej konfrontatywnej metody porównawczej dokonano analizy pierwszego (1955 r.) i drugiego wydania (2011 r.) Podręcznego słownika bibliotekarza, pod kątem identyczności i różnic występujących w obszarze opisu leksykograficznego słownictwa z zakresu prasoznawstwa. Właściwe badania poprzedzono zarysem wad i zalet obu wydań. Analiza przebiegała na trzech poziomach, które miały charakter ilościowy i jakościowy. Na pierwszym poziomie porównano, które z haseł występują w obu wydaniach, a które tylko w jednym. W ten sposób uzyskano listę łącznie 148. haseł z zakresu prasoznawstwa (1955: 78 haseł prasoznawczych, co stanowi 3,60% wszystkich haseł, nie licząc odsyłaczy; 2011: 146 tj. 3,46%; 2011: dodano 70 haseł, 2 usunięto, 5 haseł nieprasoznawczych zyskało dodatkowo znaczenie prasoznawcze). Na drugim poziomie hasła występujące w obu wydaniach (76 haseł) porównywano pod kątem tożsamości i różnic formalnych (czy w obu wydaniach: hasło ma dosłownie to samo brzmienie (9) / dosłownie tę samą treść lecz w różnej redakcji językowej (19) / hasło różni się kształtem treściowym i językowym (48)). Na poziomie trzecim ostatnią kategorię haseł analizowano pod kątem rodzaju zmian znaczeniowych: doprecyzowanie (12), rozszerzenie definicji (10), zwiększenie liczby jej znaczeń (9) lub zmniejszenie (2), zmiana znaczenia definicji (3), zmiana znaczenia z powodu przemian technologicznych, społecznych, ideologicznych (3), nadanie istniejącej wcześniej definicji dodatkowego znaczenia prasoznawczego (5), zastąpienie wyliczenia wyrazów bliskoznacznych pełną definicją (2). Wyniki przeprowadzonej analizy nie pozwoliły na wyciągnięcie uogólnionych wniosków, dotyczących tendencji w rozwoju terminologii prasoznawczej: większość zmian obserwowanych w definicjach nie wynikała z ich dostosowania do przemian świata współczesnego, a z usuwania błędów i nieścisłości. Nie ustalono też, jaka część haseł wprowadzonych pierwszy raz w wydaniu z 2011 r. była spowodowana rozwojem prasoznawstwa (a nie usunięciem przeoczenia z 1955 r.)

    Similar works