Ratowanie książek w jidysz. Recenzja książki Aarona Lanskiego Przechytrzyć historię. Niezwykłe przygody człowieka, który ocalił milion książek w jidysz, przekład Agnieszka Nowak-Młynikowska. Sopot: Smak Słowa, 2020. ISBN 978-83-66420-14-4, ss. 368.

Abstract

After World War II, the United States became the main center of the Yiddish language. Families emigrating from Eastern Europe to the USA often took books with them, and later printed their literature in the settled areas. The Yiddish-language book collections were later rejected due to the fact that Jewish immigrants were often insatiable readers, and when they died, their huge and valuable collections ended up in the hands of children or grandchildren who did not know the language of their ancestors. Under favorable circumstances, they land up in synagogue libraries, but predominatingly they fetch up in attics or even in trash, which caused their irretrievable destruction. Young American Aaron Lansky, together with a group of aficionados, decided to save this heritage, thanks to which 1.5 million books were saved.Po II wojnie światowej głównym ośrodkiem języka jidysz stały się Stany Zjednoczone. Emigrujące z Europy Wschodniej do USA rodziny często zabierały ze sobą książki, a później na osiadłych terenach drukowali swoją literaturę. Los licznie zgromadzonych i poniekąd później odrzuconych w USA księgozbiorów w języku jidysz wynikał z faktu, że żydowscy imigranci często byli nienasyconymi czytelnikami, a gdy umierali, ich cenne kolekcje trafiały w ręce dzieci czy wnuków, które nie znały języka przodków. W sprzyjających okolicznościach trafiały one do bibliotek przy synagogach, najczęściej jednak lądowały na strychach lub nawet na śmietnikach, co powodowało ich bezpowrotne zniszczenie. Amerykanin Aaron Lansky wraz z grupą entuzjastów postanowił jednak to dziedzictwo uratować, dzięki czemu udało się ocalić 1,5 miliona książek