Sztuka, Joanna

Polish

Akademicka Platforma Czasopism

Sprawozdania z konferencjiReports from the conferences SPI Vol. 21, 2018/2ISSN 2450-5358 e-ISSN 2450-5366J o a n n a  S z t u k aAkademia Ignatianum w KrakowieSprawozdanie z konferencji „Wsparcie readaptacyjne w prewencji wykluczenia i recydywy”, Krynica-Zdrój, 15–17 listopada 2017 r.A Report of  the Conference „A Rehabilitative Support in Prevention of  Social Exclusion and Recidivism”, Krynica-Zdrój, November 15–17, 2017W dniach 15–17 listopada 2017 roku po raz trzeci Krynica--Zdrój stała się miejscem integracji środowisk akademickich z Pol-ski i Słowacji, sędziów, kuratorów sądowych, funkcjonariuszy Służ-by Więziennej, przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz instytucji pomocowych działających w  obszarze resocjalizacji ku readaptacji społecznej. Temat przewodni konferencji sformułowa-no następująco: „Wsparcie readaptacyjne w prewencji wykluczenia i recydywy”. Tym samym organizatorzy1 postawili uczestnikom za cel budowanie mostów międzyinstytucjonalnych, łączenie działań praktyków i teoretyków w dążeniu do poprawy jakości współpracy 1   Konferencja została zorganizowana przez Sąd Okręgowy w Nowym Są-czu, Stowarzyszenie Sursum Corda w Nowym Sączu, Okręgowy Inspek-torat Służby Więziennej w  Krakowie oraz Krakowskie Stowarzyszenie Kuratorów Sądowych.196poszczególnych organów, służb, organizacji oraz instytucji. W ciągu trzech dni obrad zarówno na forum, jak i w kuluarach poszukiwa-no wspólnej przestrzeni w doskonaleniu umiejętności, podnoszeniu wiedzy i wzbogacaniu warsztatu pracy. Konferencja na stałe wpisała się w kalendarz spotkań pedagogów, prawników, teoretyków i prak-tyków żywo zainteresowanych podjętą problematyką, stąd lista go-ści obejmowała dobrze znane osoby, między innymi twórców prawa karnego oraz autorów i  realizatorów programów readaptacyjnych. Konferencja zaowocowała więc analitycznymi komentarzami i dys-kursami prawnymi, teoretycznymi analizami porównawczymi zja-wiska recydywy, próbami zdefiniowania i szacowania ryzyka recydy-wy wśród sprawców czynów karalnych oraz świadectwami dobrych praktyk.Pierwszego dnia konferencji uczestnicy mieli możliwość wysłu-chać referatów w  panelu naukowo-prawnym. Jako pierwszy głos zabrał prof. zw. dr hab. Stefan Lelental. Referent skupił się na omó-wieniu funkcji powrotności do przestępstwa w  prawie karnym na bazie swoich doświadczeń jako eksperta w  zakresie prawa karne-go wykonawczego oraz wykładowcy. Podając w wątpliwość zbytnią restrykcyjność założeń Kodeksu karnego wykonawczego (art.  86), zastanawiał się, czy słuszne jest, by w  zakładzie karnym dla recy-dywistów penitencjarnych odbywali karę ukarani za wykroczenia umyślne karą aresztu lub zastępczą karą aresztu, którzy uprzednio już odbywali takie kary za umyślne przestępstwa lub wykroczenia oraz osoby, które ponownie popełniły wykroczenie lub odbywają karę zastępczą za wykroczenie. Następnie głos zabrała dr hab. Barbara Nowak, prof. UP. W swoim wystąpieniu dokonała analizy przyczyn „niepowodzeń” w  obszarze działań pomocowych podejmowanych wobec kobiet-recydywistek odbywających karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym w Lublińcu. Przeprowadzone przez nią badania realizowane były w oparciu o arkusz prognostyczny zaradności ży-ciowej w warunkach wolnościowych. Trzecią referentką była dr hab. Barbara Stańdo-Kawecka, prof. UJ, która dokonała próby definicji prawno-karnej recydywy jako powrotu do przestępstwa, z  którym ustawodawca łączy określone konsekwencje prawne, przewidując wobec recydywisty stosowanie szczególnych reguł wymiaru kary lub innych środków penalnych. Referentka dokonała też przeglądu roz-woju prawa karnego na przełomie ostatniego wieku. Szukała również 197Sprawozdania z konferencjiReports from the conferences argumentów na postawioną tezę: Czy można zarządzać ryzykiem re-cydywy, skoro „recydywa” dowodzi, że środki karne stosowane wobec przestępców są nieskuteczne? Kolejny referat koncentrował się na badaniach nad dzieckiem i dzieciństwem. Dr Justyna Kusztal doko-nała analizy miejsca nieletniego w procesie i  systemie resocjalizacji oraz readaptacji społecznej. Po krótkiej przerwie głos zabrał Henryk Pawlaczyk, Naczelnik Wydziału Kurateli, Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji przy Ministerstwie Sprawiedliwości. Prelegent omówił rolę Kuratorskiej Służby Sądowej w obszarze przeciwdzia-łania recydywie i wykluczeniu. Następnie sędziowie Paweł Gnutek i Jacek Gacek metodą analizy przypadków omówili decyzje o uchy-laniu stosowania izolacyjnych środków zabezpieczających oraz dalsze losy sprawców czynów popełnionych w warunkach niepoczytalności. W  dalszej kolejności głos zabrała dr Magdalena Niewiadomska--Krawczyk komentując zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności jako wskaźnika mierzącego efektywność pracy kuratora sądowego. Następnie dr Magdalena Lubińska-Bogacka z  Katedry Pomocy Postpenitencjarnej i  Wychowania do Pracy Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie podjęła próbę analizy przykładów re-adaptacji i reintegracji osób opuszczających jednostki penitencjarne na terenie Małopolski. Natomiast ostatnia w pierwszym dniu refe-rentka, dr Gertruda Wieczorek, skoncentrowała się na jednej, we-dług niej, z  najskuteczniejszych metod readaptacji środowiskowej bezdomnych opuszczających jednostki penitencjarne, a mianowicie na aktywizacji społeczno-zawodowej.Drugi dzień konferencji zainaugurował panel: „Implikacje społeczno-kryminologiczne powrotności do przestępstwa”. Jako pierwsza omówiła w  nim zadania Kuratorskiej Służby Sądowej w przeciwdziałaniu recydywie i wykluczeniu Anna Trzaska, Starszy Kurator Zawodowy dla Dorosłych. Prelegentka odniosła się w refe-racie zwłaszcza do napotykanych w  swych praktykach „ograniczeń interpersonalnych podopiecznych” oraz trudności natury systemowej i lokalnej. Następnie głos zabrał Waldemar Świątek, Dyrektor Cen-trum Kształcenia Ustawicznego przy Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu. Dokonał on analizy roli nauczania jako jednego z czynni-ków przygotowujących skazanych recydywistów do zgodnego z pra-wem życia na wolności. Zaraz po nim głos zabrał kpt. Julian Toczek, Kierownik Działu Terapeutycznego, który dokonał weryfikacji różnic 198w przebiegu terapii oraz rokowaniach uzależnionych odbywających karę w Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu. Pokazał jednocześ-nie różnice w pracy terapeutycznej z recydywistami penitencjarnymi oraz osadzonymi odbywającymi karę po raz pierwszy. Kolejnym refe-rentem był mjr Waldemar Radziszewski, który omówił rolę środków, takich jak praca, kursy zawodowe oraz kontakty ze środowiskiem w procesie readaptacji społecznej recydywistów penitencjarnych osa-dzonych w  Zakładzie Karnym w  Tarnowie-Mościcach. Natomiast por. Joanna Brataniec, Kierownik Ośrodka Diagnostycznego Aresztu Śledczego w Krakowie, również na grupie podległych jej z tytułu wy-konywanych obowiązków recydywistów penitencjarnych przybliżyła słuchaczom rolę diagnozy psychologicznej w procesie projektowania oddziaływań readaptacyjnych.Po przerwie mgr Elżbieta Pędziałek-Kunert rozpoczęła panel: „Readaptacja nieletnich i młodocianych sprawców przestępstw i czy-nów zabronionych”. W swoim wystąpieniu referentka skupiła się na omówieniu współpracy organizacji pozarządowych z  instytucjami publicznymi w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu nieletnich na przykładzie programu Krakowskiego Stowarzyszenia Kuratorów Sądowych „Strefa Nastolatka”, adresowanego do nasto-latków, którzy doświadczają przemocy fizycznej lub psychicznej oraz borykają się z chorobą alkoholową rodziców czy opiekunów. Następ-nie mgr Beata Starzyk w swojej prelekcji nakreśliła wkład prowadzo-nego pod jej kierownictwem Ośrodka Kuratorskiego nr 3 w Nowym Sączu w działania resocjalizacyjne podejmowane na rzecz nieletnich w  środowisku lokalnym. Natomiast w  wystąpieniu dr Katarzyny M.  Stanek niezwykle istotną rolę w  procesie readaptacji badanych nieletnich, podopiecznych Młodzieżowych Ośrodków Socjoterapii, odgrywały „działania wczesnoprewencyjne”. Ostatnia w drugim dniu prelegentka, por. Magdalena Pytel, podkreślała, że w grupie młodo-cianych osadzonych w Zakładzie Karnym w Trzebini podstawowym elementem przygotowania na drodze ich powrotu do społeczeństwa jest kształtowanie umiejętności poznawczych i  społecznych oraz przeciwdziałanie prokryminalnym postawom, co jest najważniejszym celem realizowanych programów readaptacyjnych.Trzeci dzień konferencji w  całości poświęcony był panelowi „Dobre praktyki”. Jego pierwszym referentem był Grzegorz Miśta, Wiceprezes Dolnośląskiego Stowarzyszenia Kuratorów Sądowych 199Sprawozdania z konferencjiReports from the conferences FRONTIS we Wrocławiu, który podzielił się ze słuchaczami infor-macjami o inicjatywach podejmowanych przez organizację na rzecz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu. Omó-wił inspirujące dla słuchaczy projekty, takie jak „Wrocławskie Cen-trum Sprawiedliwości Naprawczej” czy „Włączamy kulturę”, dzięki którym skazani mają możliwość „spłaty długu” społeczeństwu za dokonane krzywdy oraz partycypują w  wielu wydarzeniach kultu-ralnych Wrocławia. Jako drugi głos zabrał Andrzej Ptak, kierownik projektu „MiserArt – Strefa Kreatywna w Labiryncie Wykluczenia”, realizowanego przez Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alber-ta, Koło Wrocławskie. Projekt jest przestrzenią stworzoną z myślą o osobach bezdomnych i służącą ich aktywizacji poprzez pobudzenie ich do twórczego rozwoju w formie warsztatów rzemieślniczych i ar-tystycznych. Ta swoista nauka podmiotowości i sprawstwa umożliwia osobom bezdomnym, zdaniem prelegenta, stanie się „pełnoprawny-mi uczestnikami społeczeństwa i twórcami kultury”. Z kolei ks. Jó-zef Krawiec, wieloletni kapelan więzienny, założyciel Stowarzyszenia Pomocy Wzajemnej „Barka” w  Strzelcach Opolskich, podzielił się swoim dwudziestoletnim doświadczeniem pomocy byłym więźniom oraz osobom bezdomnym. Zaadaptowane do celów mieszkalnych „Domy Barki” mają już pięć lokalizacji w Strzelcach Opolskich i oko-licy. Dają schronienie około 80 mężczyznom oraz matkom z dziećmi. Przebywający w nich podopieczni uczestniczą w programach zatrud-nienia socjalnego, grupach samopomocowych, warsztatach moty-wacyjnych, kursach zawodowych, w  efekcie których uruchomiono spółdzielnię socjalną oraz umocniono więź z lokalną społecznością. Następnie dr Martina Špániková oraz dr Miroslav Špánik z Dolne-go Kubina na Słowacji omówili swoje wieloletnie badania nad za-angażowaniem organizacji pozarządowych w  proces zmniejszania ryzyka recydywy i przeciwdziałania przestępczości. Jako kolejny głos zabrał Edward Szeliga, Prezes Stowarzyszenia i  Fundacji Pomost w  Zabrzu, który opowiedział o  programie terapeutyczno-adapta-cyjnym organizacji, skierowanym do osób opuszczających placówki penitencjarne. W ramach tego projektu podopieczni dostają szansę na powrót do społeczeństwa przy współpracy specjalistów z  dzie-dziny terapii uzależnień, psychologii, kuratorów oraz osób, które mają za sobą pobyt w zakładzie karnym. W programie wykorzysty-wane są również elementy arteterapii, ergoterapii, zajęcia sportowe 200i rekreacyjne. Natomiast państwo Bogusława i Janusz Górniccy opo-wiedzieli o „swoim domu”, czyli o stowarzyszeniu „Teen Challenge Winiarczykówka”, które od 2010 roku funkcjonuje jako placówka o  charakterze readaptacyjno-kryzysowym. Mieszkańcami domu są osoby bezdomne w podeszłym wieku, które często z powodu wieku, niepełnosprawności fizycznej, umysłowej czy choroby psychicznej nie są przyjmowane na długoterminową terapię, a z powodu uzależnienia nie znajdują miejsca w domach opieki społecznej. Jako przedostatnia głos zabrała Barbara Wilamowska, która od 2005 roku pełni funkcję Prezesa Małopolskiego Stowarzyszenia Probacja w Krakowie. Pre-legentka opowiedziała w osobistej narracji o doświadczeniach i kry-zysach oraz realizowanych w placówce projektach, skierowanych do osób pokrzywdzonych w  wyniku przestępstwa, rodzin osadzonych oraz sprawców czynów karalnych opuszczających placówki peniten-cjarne oraz oddanych pod dozór stowarzyszenia. Ostatnią referentką trzeciego dnia konferencji była autorka programu readaptacji spo-łecznej „Klub’25” por. Joanna Wieczorek-Jonak, Starszy Psycholog Działu Terapeutycznego w Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu. Pani porucznik podzieliła się refleksjami z funkcjonowania programu realizowanego wśród skazanych recydywistów penitencjarnych odby-wających długoterminowe kary pozbawienia wolności. Podkreślała, że readaptacja społeczna osób skazanych na długoterminową karę pozbawienia wolności mogłaby się wydawać bezzasadna ze wzglę-du na czas pozostały do jej końca, jednak nie można jej zaniechać, ponieważ wieloletni pobyt w zakładzie karnym prowadzi do przysto-sowania się do życia w izolacji, utraty dawnego miejsca zamieszka-nia, rozkładu więzi rodzinnych oraz utraty umiejętności zawodowych i społecznych, czemu można przeciwdziałać tylko w aktywnym kon-takcie ze środowiskiem otwartym.W dyskusji podsumowującej konferencję uczestnicy zgodzili się, że kluczem do ograniczenia zjawiska powrotności do przestępstwa zarówno wśród nieletnich, jak i dorosłych sprawców czynów zabro-nionych jest skuteczne wsparcie i  wieloaspektowa pomoc między-instytucjonalna. Prelegenci kładli szczególny akcent na to, że recy-dywa jest zjawiskiem dynamicznym, generującym wysokie koszty społeczno-ekonomiczne, wobec którego potwierdzone naukowo, najskuteczniejsze formy zapobiegania to działania interdyscypli-narne i międzysektorowe. Dlatego niezwykle istotne jest udzielenie 201Sprawozdania z konferencjiReports from the conferences skazanym i ich rodzinom wsparcia informacyjnego, terapeutycznego oraz socjalnego od pierwszych dni pobytu w placówce resocjalizacyj-nej czy pierwszych kroków na wolności. W przekonaniu uczestni-ków konferencji, tak zorganizowane działania, przy zaangażowaniu i aktywnym uczestnictwie samych skazanych, ich rodzin oraz przed-stawicieli społeczności lokalnych, zredukują ryzyko ponownego kon-fliktu z  prawem, w  bezpośredni sposób wpływając na zwiększenie poziomu bezpieczeństwa społecznego i podatności na readaptację.AdRES do KoRESPoNdENCJI:Mgr Joanna SztukaAkademia Ignatianum w KrakowieWydział Pedagogicznye-mail: joanna.sztuka@ignatianum.edu.pl

Sprawozdanie z konferencji „Wsparcie readaptacyjne w prewencji  wykluczenia i recydywy”, Krynica-Zdrój, 15–17 listopada 2017 r.

https://apcz.umk.pl/SPI/article/download/17610/15353

Sprawozdanie z konferencji „Wsparcie readaptacyjne w prewencji wykluczenia i recydywy”, Krynica-Zdrój, 15–17 listopada 2017 r.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Akademicka Platforma Czasopism