آثار و احکام عبادی عضو پیوندی در فقه امامیه

Abstract

Background and Aim: Nowadays, with regard to progress of medical science, in some cases, people transplant organs due to illness, accidents, etc. Imami jurists have allowed organ transplantation based on some conditions. But this question arises: what is the rule of this new organ-which is an artificial organ or an organ separated from an animal or human-in terms of jurisprudence, and what is the duty of the person who has transplanted while doing religious duties (ablution, Ghosl, prayer and Hajj)? The purpose of this research is analyzing the religious effects and rules of transplanted organs. Materials and Methods: In order to explain religious duty of a person who has transplanted, this descriptive-analytical research aims to study the rules of organ transplantation by separating the different cases while studying the narrations related to the issue and jurisprudential rules and texts. Conclusion: In natural organs (both human and animal body parts) if the transplanted organ welds, is a part of the person's body and is pure. Also, about parts without soul-except for the parts of an impure animal-even if the part is not welded, it is pure. But in this case-unlike the previous case-it is not considered a part of the person's body, so there is no need to wash or anoint it while ablution or Ghosl. About the organs with soul, even though they are impure as long as they are not transplanted, but in case of necessity and urgency, there is no problem in praying with them. Also about artificial organs, if the parts of an impure animal are not used in them, they don’t affect the validity of the prayer.زمینه و هدف: امروزه با توجه به پیشرفت علم پزشکی، در مواردی افراد به سبب بیماری، تصادفات و ... اقدام به پیوند عضو می‌کنند. فقهای امامیه پیوند عضو را براساس شرایطی، مجاز شمرده‌اند. با این وصف چنان‌چه یک فرد، عضو جدیدی به بدن خود پیوند بزند، این پرسش مطرح می‌شود که این عضو جدید ـ که یک عضو مصنوعی یا عضوی جدا شده از حیوان یا انسان است ـ از لحاظ فقهی چه حکمی دارد و وظیفه شخص دارندة چنین عضوی، به هنگام انجام تکالیف شرعی (وضو، غسل، نماز و حج) چیست؟ هدف از انجام این تحقیق آن است که احکام عبادی مربوط به عضو پیوندی، با نگاه تحلیلی، تبیین شود. مواد و روش‌ها: این پژوهش براساس روش توصیفی ـ تحلیلی و در راستای تبیین وظیفه شرعی شخص دارای پیوند عضو، با بررسی روایات مرتبط با مسأله و نیز قواعد و متون فقهی، بر آن است تا با تفکیک حالات مختلف پیوند عضو، حکم هر مسأله را مورد بررسی قرار دهد. نتیجه‌گیری: در اعضای طبیعی (چه اجزاء بدن انسان و چه حیوان)، عضو پیوندی در صورت جوش خوردن، از عنوان میته بودن خارج شده و جزء بدن شخص محسوب می‌شود و پاک است. همچنین در اجزای فاقد روح ـ به‌جز اجزای حیوان نجس ‌العین ـ حتی در صورتِ عدمِ جوش خوردن، عضوپاک محسوب می‌شوداما در این حالت ـ برخلاف مورد پیشین ـ عضو پیوندی چون جزء بدن فرد محسوب نمی‌شود‌، چنان‌چه از اعضای وضو یا غسل باشد، نیازی به شستن یا مسح آن نیست. اعضای دارای روح نیز اگرچه تا زمانی‌که پیوند نخورده، نجس است؛ اما در صورت ضرورت و اضطرار حمل آن در نماز بدون اشکال بوده و خللی به صحت نماز وارد نمی‌سازد. اعضای مصنوعی نیز اگر در ساخت آنها از اعضای حیوان نجس‌‌العین استفاده نشده باشد، وجود آنها در صحت نماز خللی وارد نمی‌سازد