The 1950s and 1960s characterized with dynamic development of so-called cultural and educational work and popularization of state archives. Human factors played an important role in this matter. It is the knowledge, competences, and above all the commitment and creativity of archivists in particular state archives that translated into real popularization activities, determining their scale, quality and frequency. Regardless of the practical activity of archives and their employees in the field of culture and education, there were some statements made by archivists about the area in question. Several authors of texts on cultural and educational issues can be counted among the pioneers or promoters of popularization in archives. They are: Tadeusz Młodkowski, Stanisława Pańków, Mieczysław Bandurka, Jacek Jedliński, Stefan Oswald Popiołek. All of the aforementioned archivists had some connections with education. Most of them acquired the teaching profession in the course of their education, some actively worked in this profession for a certain period, others belonged to teachers' organizations. The biographies of Stanisława Pańków, Tadeusz Młodkowski, Mieczysław Bandurka, Jacek Jedliński and Stefan Popiołek seem to confirm that such factors as the education and pedagogical background of archival personnel had (and still have) a large impact on the popularization activities of archivists, their frequency, and quality. Understanding the role and significance of the activity of archives in the field of broadly understood education results from and is strongly connected with the competences and knowledge in the field of pedagogy.Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XX stulecia to dynamiczny rozwój tzw. prac kulturalno-oświatowych i działalności popularyzatorskiej archiwów państwowych. Istotną rolę odgrywały czynniki ludzkie w tej materii. To wiedza, kompetencje, a przede wszystkim zaangażowanie i kreatywność archiwistów w poszczególnych archiwach państwowych przełożyły się na realne działania popularyzatorskie determinując ich rozmach, jakość czy częstotliwość. Niezależnie od praktycznej aktywności archiwów i ich pracowników na niwie kulturalno-oświatowej, pojawiały się wypowiedzi archiwistów dotyczące omawianego obszaru. Kilku autorów tekstów dotyczących zagadnień kulturalno-oświatowych można zaliczyć do grona pionierów czy też propagatorów popularyzacji w archiwach. Są to: Tadeusz Młodkowski, Stanisława Pańków, Mieczysław Bandurka, Jacek Jedliński Stefan Oswald Popiołek. Wszystkich wspomnianych archiwistów łączą związki z oświatą. Większość z nich w toku edukacji zdobyła profesję nauczyciela, niektórzy czynnie przez pewien okres pracowali w tym zawodzie, inni przynależeli do organizacji nauczycielskich. Życiorysy Stanisławy Pańków, Tadeusza Młodkowskiego, Mieczysława Bandurki, Jacka Jedlińskiego i Stefana Popiołka zdają się potwierdzać, że duży wpływ na podejmowanie działań popularyzatorskich przez archiwistów, ich częstotliwość i jakość miały (i nadal mają) takie czynniki jak wykształcenie czy przygotowanie pedagogiczne archiwalnego personelu. Rozumienie roli i znaczenia aktywności archiwów na niwie szeroko rozumianej edukacji wynika i silnie łączy się z kompetencjami i wiedzą z zakresu pedagogiki.
