ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ DERSİNİN UZAKTAN EĞİTİM YOLUYLA VERİLMESİ KONUSUNDA ÖĞRENCİLER VE ÖĞRETİM ELEMANLARI NE DÜŞÜNÜYOR?: TEK DURUMLU BİR ÖRNEK OLAY ÇALIŞMASI

Abstract

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ DERSİNİN UZAKTAN EĞİTİM YOLUYLA VERİLMESİ KONUSUNDA ÖĞRENCİLER VE ÖĞRETİM ELEMANLARI NE DÜŞÜNÜYOR? TEK DURUMLU BİR ÖRNEK OLAY ÇALIŞMASI Sezen SIĞIN Yüksek Lisans Tezi, İlköğretim Anabilim Dalı Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Adil Adnan ÖZTÜRK 2020, XX+114 sayfa I. Dünya Savaşı sonrasında ülkesi parçalanan Osmanlı Devleti’nin yerine kurulan Genç Türkiye Cumhuriyeti’ni kuranlar, çağdaş, demokratik ve milli bir devlet kurmayı amaçlamışlardır. Bu amaçla daha devletin kuruluş aşamasında siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel alanda büyük yenilikler yapmışlardır. Cumhuriyeti kuran kadro Mustafa Kemal önderliğinde Cumhuriyet rejiminin gerektirdiği insan tipini yetiştirmek amacıyla başta öğretim birliğini sağlamış, harf devrimini gerçekleştirmiş ve kara cahilliği yok etmek amacıyla millet mekteplerini yürürlüğe koymuştur. Yine bu kadro cumhuriyetin modernleşme ideolojisini halka yaymak amacıyla 1932’de halk evlerini kurarak taşraya kadar halkı bilinçlendirmek ve cumhuriyet rejiminin gerektirdiği bilinçli, çağdaş bireyler yetiştirmeye çalışmışlardır. Bir yandan bu tür çalışmalar yapılırken diğer yandan da Türk devriminin hangi aşamalardan geçerek gerçekleştiğini, diğer ülkelerde gerçekleşen devrimler ile karşılaştırmalı olarak ortaya koymak ve Atatürkçü düşünce sistemini yeni yetişen gençlere ve halka yaymak amacıyla İnkılap Tarihi dersleri devreye sokulmuştur. İnkılap Tarihi dersleri klasik tarih dersi niteliğinden çok öte bir ders olarak düşünülmüştür. Günümüzde ortaöğretim ve üniversitelerde okutulan İnkılap Tarihi derslerinin temeli 1925’e kadar gitmektedir. Nitekim üniversite reformu sonucu Darülfünun yerine oluşturulan İstanbul Üniversitesinde açılan İnkılap Tarihi Enstitüsünde ilk ders dönemin Milli Eğitim Bakanı (Maarif Vekili) Yusuf Hikmet Bayur tarafından verilmiştir. Dersin sistemli olarak verilmesi, 1934-1935 Eğitim-Öğretim yılından itibaren başlamıştır. Dersin sorumluluğu 1942’den itibaren Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesine bağlı olarak kurulan Türk İnkılap Tarihi Enstitüsüne verilmiştir. v Diğer yandan 14 Mayıs 1950 seçimleriyle iktidara gelen Demokrat Parti 27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle iktidardan uzaklaştırılmıştır. 1960 darbesinden sonra ders ‘’Türk İnkılap Tarihi’’ ve ‘’Türkiye Cumhuriyeti Rejimi’’ ismini almıştır. Sonraki yıllarda dünyadaki konjonktüre bağlı olarak 1968 hareketinden etkilenerek dersin adı ‘’Türk Devrim Tarihi’’, Kenan Evren önderliğinde yapılan 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında da dersin ismi bir kez daha değiştirilerek ‘’Türk İnkılap Tarihi’’, 1981’de ‘’Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi’’ olmuştur. Günümüzde ön lisans ve lisans programlarına kayıt olan tüm yükseköğretim öğrencileri bu dersi almak zorundadır. Ders, dersi veren öğretim elemanları ve dersi alan öğrenciler tarafından başlangıç aşamasındaki aynı heyecanı ve hevesi taşımasa da ders varlığını devam ettirmektedir. Günümüzde üniversite rektörleri ve dersin bağlı olduğu kurumlar(Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölüm Başkanlığı gibi) kişiler dersin uzaktan ya da yüz yüze verilmesinde doğrudan etkili olmaktadır. Nitekim başta bazı devlet üniversiteleri ve vakıf üniversiteleri olmak üzere dersleri sanal ortamda ve uzaktan eğitim yoluyla verilmektedir. Diğer yandan derse daha sahip çıkan üniversitelerde ise, ders yüz yüze yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Ege Bölgesinde 1992’de kurulmuş olan bir kamu üniversitesinde sanal ortamda uzaktan eğitim yoluyla yürütülen Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi derslerinin öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri temelinde değerlendirilmesidir. Bu çalışmanın amacı, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersinin bu üniversitede dersi yürüten 8 öğretim elemanı ile derse katılan 105 öğrencinin görüşlerini alarak dersin uzaktan yürütülmesinin 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılını temel alarak değerlendirilmesidir. Betimsel desende tasarlanan bu nitel çalışmada, veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Çalışma grubu amaçlı örneklem türlerinden maksimum çeşitlilik tekniği ile belirlenen 105 öğrenci ve 8 öğretim elemanı olmak üzere 113 katılımcıdan oluşmaktadır. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulardan çıkardığımız sonuçlardan bazıları şu şekildedir; Öğrencilerin yarıdan fazlasının(F:65) ders materyalleri ile konu özet ve videoları izlemedikleri saptanmıştır. Görüşmeye katılan öğrencilerin (F:16)’sı dersi izlediğini ve ders materyallerini yeterli bulduğunu dile getirirken, 24 öğrencinin izlediği ancak yeterli vi bulmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin büyük bir kısmı (F:99) Öğretim elemanına hiçbir soru sormadığı belirlenmiştir. Geriye kalan öğrencilerin büyük bir kısmı ise dersle ilgili değil özlük hakları ile ilgili sorular sordukları belirlenmiştir. Öğrencilerin büyük bir kısmının (F:77) dersi yüz yüze işlemenin daha iyi olacağı düşüncesinde olduğu belirlenmiştir. Yüz yüze eğitime taraftar olmayan öğrenciler ise bunun gerekçesi olarak maddi anlamda tasarruf sağladığı nedeniyle yüz yüze yapılmasının uygun olmadığını saptamıştır. Görüşmeye katılan 105 öğrenciden elde edilen verilere göre öğrencilerin %65’nin dersten verim almadığı belirlenmiştir. Çalışmaya katılan 8 öğretim elemanının görüşlerinden elde edilen bulgulardan hareketle, şu sonuçlar saptanmıştır. Buna göre; görüşmeye katılan 3 öğretim elemanı uzaktan eğitim uygulamasının üniversite yönetimi tarafından uygun görüldüğünü belirtmiştir. Bu bulgulardan hareketle üniversite yönetimi özellikle yakın çevrede bulunan üniversitelerdeki yönetimin siyasi gelişmelerden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmaya katılan 2 öğretim elemanın elde edilen bulgulara göre üniversitede öğrenci sayısının artması buna paralel olarak yeterli sınıfın olmaması uzaktan eğitim uygulamasına geçilmesindeki faktörlerden biri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci ve öğretim elemanlarından elde ettiğimiz verilere göre, AİİT dersi uzaktan eğitim yoluyla değil, yüz yüze sınıf ortamında görsel ve yazılı materyallerin daha da geliştirilerek verilmesi belirlenmiştir.İÇİNDEKİLER KABUL VE ONAY SAYFASI......................................................................................... iii BİLİMSEL ETİK BİLDİRİM SAYFASI....................................................................... iv ÖZET ................................................................................................................................. v ABSTRACT....................................................................................................................... vii ÖNSÖZ .............................................................................................................................. x TABLOLAR DİZİNİ...................................................................................................... xviii KISALTMALAR DİZİNİ................................................................................................ xx GİRİŞ................................................................................................................................. 1 1. BÖLÜM ......................................................................................................................... 10 1. TEMEL KAVRAMLAR VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE........................................ 10 1.1.Kavramlar ..................................................................................................................... 10 1.1.1. İnkılâp ............................................................................................................ 10 1.1.2. İhtilal.............................................................................................................. 11 1.1.3. Islahat............................................................................................................. 11 1.1.4. İsyan............................................................................................................... 11 1.1.5. Hükümet Darbesi........................................................................................... 11 1.1.6. Evrim (Tekâmül) .......................................................................................... 11 1.1.7. Rönesans........................................................................................................ 11 1.1.8. Reform........................................................................................................... 12 1.1.9. Devlet............................................................................................................. 12 xiii 1.1.10. Basit Yapılı Devlet (Üniter Devlet)............................................................. 12 1.1.11. Birleşik Yapılı Devlet.................................................................................. 12 1.1.12. Federasyon .................................................................................................. 12 1.1.13. Konfederasyon............................................................................................. 12 1.1.14. Monarşi........................................................................................................ 13 1.1.15. Aristokrasi.................................................................................................... 13 1.1.16. Oligarşi ........................................................................................................ 13 1.1.17. Teokrasi ....................................................................................................... 13 1.1.18. Feodalite (Derebeylik)................................................................................. 13 1.1.19. Ulus-Devlet.................................................................................................. 14 1.1.20. Hukuk-Devleti ............................................................................................. 14 1.1.21. Demokrasi.................................................................................................... 14 1.1.22. Cumhuriyet .................................................................................................. 15 1.1.23. Sosyalizm................................................................................................... 15 1.1.24. Komünizm ................................................................................................. 15 1.1.25. Faşizm........................................................................................................ 15 1.1.26. Nasyonal Sosyalizm ................................................................................. 15 1.1.27. İdeoloji...................................................................................................... 15 1.1.28. Liberalizm................................................................................................. 16 1.1.29. Kapitalizm ................................................................................................ 16 1.1.30. Emperyalizm............................................................................................. 16 xiv 1.1.31. Anarşizm................................................................................................... 16 1.1.32. İttifak Antlaşması ..................................................................................... 16 1.1.33. Dostluk Antlaşması .................................................................................. 17 1.1.34. Ateşkes (Mütareke) Antlaşması ............................................................... 17 1.1.35. Barış Antlaşması....................................................................................... 17 1.2. Kavramsal Çerçeve...................................................................................................... 17 1.2.1.Geleneksel Osmanlı Eğitim Politikası....................................................................... 17 1.2.2. Milli Eğitimindeki Gelişmeler (1920-1938)........................................................ 21 1.2.2.1.Milli Mücadele Döneminde Türk Milli Eğitim Teşkilatını Kurma Çabaları ............................................................................................................................................ 21 1.2.2.2.Milli Mücadele Döneminde Milli Eğitim Politikasının Genel Amaçları ... 22 1.2.2.3.Cumhuriyet Dönemi Eğitim Alanında Gelişmeler (1923-1938) ................ 24 1.2.2.4. Cumhuriyet’in İlk yıllarında Türk Milli Eğitim Politikasının Amaçları ve İlkeleri ................................................................................................................................ 24 1.2.2.5. Öğretim Birliği (Tevhid-i Tedrisat) Kanunun Kabul edilmesi.................. 26 1.2.2.6. Kültür Alanında Yapılan Yenilikler .......................................................... 29 1.2.2.6.1. Harf Devrimi................................................................................ 29 1.2.2.6.2. Millet Mektepleri......................................................................... 30 1.2.2.6.3. Halkevleri .................................................................................... 31 1.2.2.6.3.1. Halkevlerinin Kuruluş Amacı .................................... 31 1.2.2.6.3.2. Halkevlerinin Çalışmaları........................................... 32 1.2.2.6.3.3. Halkevleri ve Halkodalarında Odaklaşan Etkinlikler..... 32 xv 1.2.3. Cumhuriyetin Kuruluşundan Günümüze Örgün Ve Yaygın Eğitim Kurumlarında Gelişmeler ................................................................................................... 36 1.2.3.1. Okul Öncesi Eğitim ............................................................................... 36 1.2.3.2. İlköğretim .............................................................................................. 37 1.2.3.3. Ortaöğretim............................................................................................ 39 1. 2.3.4. Yükseköğretim....................................................................................... 41 2. BÖLÜM ......................................................................................................................... 44 2. UZAKTAN EĞİTİM.................................................................................................... 44 2.1. Uzaktan Eğitim Nedir? ............................................................................................ 45 2.2. Uzaktan Eğitimin Dünya’da Tarihsel Gelişimi ....................................................... 46 2.3. Uzaktan Eğitimin Türkiye’de Tarihsel Gelişimi ..................................................... 47 2.4. Aydın Adnan Menderes Üniversitesinde Uzaktan Eğitim Uygulaması ve Atatürk İlkeleri İnkılap Tarihi Dersi................................................................................................ 48 2.4.1. Ders Saati ve İçeriği............................................................................................. 50 2.4.2. Ölçme Değerlendirme.......................................................................................... 53 2.5. İlgili Araştırmalar ................................................................................................... 56 3. BÖLÜM ......................................................................................................................... 59 3. BULGULAR VE TARTIŞMA..................................................................................... 59 3.1. Öğrencilerin Uzaktan Eğitime Algısına Yönelik Bulgular ................................. 59 3.1.1. Tema 1: Üniversite 1’inci sınıf öğrencilerinin uzaktan eğitime yönelik algısı nedir? .................................................................................................................................. 59 3.1.2. Tema 2: Öğrencilerin Uzaktan Eğitim Derslerinin İşlenişi İle İlgili Düşünceleri ve Beklentiler Nelerdir? .......................................................................................................... 63 xvi 3.2. Öğrenciler Dersin Hedef Kazanımlara Ulaşıp Ulaşmadığı Konusunda Ne Düşündüklerine Dair Bulgular............................................................................................ 65 3.3. Öğrencilerin, AİİT Dersinin Uzaktan Yürütülmesinin Avantaj ve Dezavantajları Konusunda Ne Düşündüklerine Dair Bulgular................................................................... 66 3.4. Öğretim Elemanlarının AİİT Dersinin Uzaktan Eğitim Yoluyla Yürütülmesine Yönelik Algılarına İlişkin Bulgular.................................................................................... 71 3.4.1. Tema 3: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Dersinin Uzaktan Eğitim Yoluyla Öğretimine Yönelik Öğretim Elemanı Görüşleri Nelerdir? ............................................... 71 3.5. Öğretim elemanları, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Dersinin Uzaktan Eğitim Yoluyla Hedef ve Kazanımlarına Ulaşıp Ulaşmadığı Konusunda Ne Düşündüklerine Yönelik Bulgular ................................................................................................................ 77 3.6. Öğretim Elemanlarının Öğretimsel Materyallerin Tasarlanması ve Seçimi Konusunda Ne Düşündüklerine Yönelik Bulgular ............................................................ 83 3.6.1. Tema 4 Öğretim Elemanlarının Öğretimsel Materyallerin Tasarlanması ve Seçimi Konusunda Ne Düşünüyorlar?............................................................................................ 83 3.7. Öğretim Elemanları Uzaktan Eğitim Sürecinde Öğrenci-Öğrenci ve Öğretim Elemanı Etkileşimi Konusunda Ne Düşündüklerine Yönelik Bulgular ............................. 85 3.7.1. Tema 5: Öğretim Elemanları Uzaktan Eğitim Sürecinde Öğrenci-Öğrenci ve Öğretim Elemanı Etkileşimi Konusunda Ne Düşünmektedir?........................................... 85 3.8. Öğretim Elemanları AİİT Dersinin Ölçme ve Değerlendirme Süreci Hakkında Ne Düşündüklerine Yönelik Bulgular...................................................................................... 89 3.8.1. Tema 6:Öğretim Elemanları AİİT Dersinin Ölçme ve Değerlendirme Süreci Hakkında Ne Düşünüyorlar? .............................................................................................. 89 3.9. Öğretim Elemanları AİİT Dersinin Uzaktan Eğitimle Yürütülmesinin Avantaj ve Dezavantajlarını Nasıl Algıladıklarına Yönelik Bulgular .................................................. 93 3.9.1. Tema 7: Öğretim Elemanları AİİT Dersinin Uzaktan Eğitimle Yürütülmesinin Avantaj ve Dezavantajlarını Nasıl Algılamaktadır? ................................. 93 xvii 3.10. Öğretim Elemanlarının AİİT Dersinin Uzaktan Eğitim yoluyla yürütülmesine Yönelik Önerilerine İlişkin Bulgular.................................................................................. 100 4. SONUÇ VE ÖNERİLER ............................................................................................. 102 KAYNAKLAR .................................................................................................................. 107 ÖZGEÇMİŞ ...................................................................................................................... 11