Samonek, Aleksandra

English

Jagiellonian Univeristy Repository

 Streszczenie rozprawy doktorskiej po polsku    Imię i nazwisko autora pracy Aleksandra Samonek Stopień/tytuł i Imię, nazwisko promotora pracy dr hab. Dorota Pietrzyk-Reeves, prof. UJ Stopień/tytuł i Imię, nazwisko promotora (drugiego, pomocniczego) pracy nie dotyczy   Dziedzina  Nauki społeczne dyscyplina Nauki o polityce i administracji  Data przygotowania streszczenia: 29. 04. 2022 r.   Tytuł pracy  w języku polskim Prywatność polityczna. Jak prawo do prywatności wzmacnia demokrację Słowa kluczowe (max 5) prywatność, prawo do prywatności, demokracja, inwigilacja, nadzór Streszczenie pracy   Głównym celem badawczym mojej pracy doktorskiej jest przedstawienie nowej teorii prywatności odpowiedniej dla celów analizy zjawiska masowej inwigilacji oraz zbadanie związku prywatności politycznej z demokracją. Aby osiągnąć ten cel, wprowadzam pojęcie prywatności politycznej i badam jego związek z zasadami demokratycznego państwa. Chociaż polityczne aspekty prywatności były wcześniej przedmiotem badań naukowych, to nowatorskim aspektem mojej pracy doktorskiej jest zdefiniowanie pełnej teorii prywatności oraz scharakteryzowanie prywatności politycznej w terminach tej teorii. Wyniki moich badań są istotne dla nauk o polityce, ale także dla europejskiego prawa dotyczącego prywatności i nadzoru. Dodatkowo, teoria prywatności, którą proponuję stanowi oryginalny wkład w problematykę z zakresu filozofii, etyki, teorii politycznej oraz teorii prawa.   Odkąd rozpoczęłam moje badania w 2014 roku, temat niniejszej rozprawy coraz silniej przykuwał uwagę opinii publicznej. Początkowo sądzono, że skandal, który nastąpił po sprawie Snowdena z 2013 roku, był ograniczony do USA, a europejska polityka ochrony danych i prywatności wydawała się zmierzać w zupełnie innym kierunku niż ten, w jakim zmierzamy dzisiaj. Wkrótce okazało się jednak, że masowa inwigilacja dotyczy również krajów Unii i jeśli Europa nie chce podzielić losu USA, musi podjąć aktywne kroki. W mojej pracy omawiam, w jaki sposób panika moralna wokół praktyk szpiegowskich NSA doprowadziła do europejskiego renesansu ochrony prywatności, jednym z rezultatów którego jest ustawa o RODO. Obecnie problem prywatności znajduje się w samym centrum debaty o przyszłości europejskich demokracji, stając się wyznacznikiem przestrzegania rządów prawa, w przeciwieństwie do dyskrecjonalnej władzy rządu.   W swoich badaniach opieram się na różnorodnych metodach, w tym tych typowych dla politologii, ale korzystam także ze stosunkowo nowych narzędzi teoretycznych, spopularyzowanych przez nurt filozoficzny zwany inżynierią konceptualną (conceptual engineering), wywodzący się ze współczesnej filozofii analitycznej. Stosuję szereg metod z analitycznej teorii politycznej, w tym pozytywną teorię polityki, kontraktualizm, metodę równowagi refleksyjnej oraz interpretację tekstów prawnych i politycznych.   Opracowałam trzy modele regulowania prywatności, uzyskiwane metodą budowania modeli porównawczych, czyli wykorzystując proces wymagający porównawczego podejścia do historii i decyzji instytucji krajowych i federalnych. Ponieważ w nowej teorii bram (gateway theory) prywatność oznacza kontrolowanie bram prowadzących do określonych stref aktywności, proponuję interpretować prywatność polityczną właśnie jako kontrolę bram prowadzących do stref aktywności politycznej.   Jednocześnie określiłam trzy potencjalne progi ochrony prywatności. Po pierwsze, osoba, grupa lub kolektyw ma (lub utrzymuje) krytyczną polityczną prywatność, kiedy może zezwolić lub odmówić dostępu do krytycznych stref aktywności politycznej, to znaczy tych stref aktywności politycznej, które są niezbędne do jej minimalnego aktywnego zaangażowania w działalność polityczną systemu danego kraju. Po drugie, osoba, grupa lub kolektyw ma (lub utrzymuje) podstawową prywatność polityczną, kiedy może zezwolić lub odmówić dostępu do podstawowych stref aktywności politycznej, to znaczy tych stref aktywności politycznej, które są niezbędne do i które podtrzymują jej aktywne zaangażowanie w system polityczny danego kraju, z możliwymi wyjątkami. Wreszcie, osoba, grupa lub kolektyw ma (lub utrzymuje) pełną prywatność polityczną, kiedy może zezwolić lub odmówić dostępu do wszystkich standardowych stref aktywności politycznej, to znaczy tych stref aktywności politycznej, które podtrzymują i zachęcają do aktywnego zaangażowania w system polityczny demokratycznego państwa.   Podałam przykłady każdego rodzaju strefy aktywności politycznej i odniosłam je do siedmiu zasad demokracji leżących u podstaw projektu pomiaru demokracji V-Dem (Varieties of Democracy). Osadziłam prywatność polityczną w pięciu kluczowych pojęciach filozofii politycznej: jednostka, społeczeństwo, własność, władza i państwo, oraz argumentowałam, że prywatność polityczna jest bezpośrednio powiązana ze społeczeństwem jako całością, podczas gdy prywatność osobista dotyczy przede wszystkim jednostki i własności. Argumentowałam także, że prywatność, oprócz tego, że jest prawem indywidualnym, ma również zbiorowy komponent. Jednocześnie zauważyłam, że inwigilację grup i kolektywów można prowadzić tylko poprzez inwigilację jednostek. Z tego powodu prywatność jako prawo jednostki zawsze będzie wymagała ochrony w kontekście działalności politycznej.   Omówiłam prywatność polityczną w kontekście gospodarki światowej, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. kapitału inwigilacji (surveillance capital), a także relacji między nadzorem, prywatnością i bezpieczeństwem publicznym. Władza instrumentalna opiera się na umiejętności poznania i usystematyzowania ludzkich zachowań oraz pozwala tym, którzy ją dzierżą, na kształtowanie tych zachowań zgodnie z własnymi celami i preferencjami. Zatem prywatność polityczna stanowi naturalny środek zaradczy dla władzy instrumentalnej.   Podjęłam również kwestie masowej inwigilacji, walki z terroryzmem i inwigilacji państwowej. Dokonałam przeglądu badań, które wykazały, że skuteczność nadzoru masowego jest często znacznie niższa niż tradycyjnych metod śledczych. Argumentowałam, że prywatność polityczna jest często niezbędna dla wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa demokratycznego państwa.   Połączyłam opracowaną teorię bram z zasadami demokratycznymi, podając przykłady krytycznych, podstawowych i standardowych stref aktywności politycznej, które warunkują, odpowiednio, krytyczną, podstawową i pełną prywatność obywateli. Następnie omówiłam przykłady instytucji demokratycznych, które są chronione prawem do prywatności, w tym prawem do wolności słowa i wolnych mediów, prawem do wolnych wyborów, oraz prawem do wolności zgromadzeń i protestu. Argumentowałam, że ograniczenia w inwigilacji są potrzebne nie tylko na poziomie rządów krajowych, ale także na poziomie międzynarodowym.  Zaproponowałam szereg zmian w polityce prywatności i nadzoru w Unii Europejskiej, w tym zmianę katalogu praw człowieka, tak aby obejmował prywatność polityczną i prywatność osobistą, zarówno jako prawa indywidualne, jak i zbiorowe. Zaproponowałam także, aby strategie cyberbezpieczeństwa członków UE zostały połączone w spójną, wspólną agendę, ale przy użyciu miękkich metod opartych na dobrowolnych wymianach i inicjatywach budujących zaufanie. Fake news, czyli dezinformacja, powinny znaleźć się na liście zagrożeń dla demokracji, zarówno w UE, jak i na całym świecie. Na podstawie dokonanych w pracy analiz, zaapelowałam, aby poświęcić więcej uwagi istniejącym rozwiązaniom promującym prywatność i demokrację, w tym wspierać i finansować otwarte, bezpłatne i powszechnie dostępne narzędzia ochrony prywatności. Na koniec argumentowałam, że zasady decentralizacji sieci i zasady etycznych badaniach na danych powinny stać się obowiązkowe w UE.       

Prywatność polityczna : jak prawo do prywatności wzmacnia demokrację

https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/310928/samonek_streszczenie_rozprawy_doktorskiej_po_polsku_2022.pdf?sequence=8&isAllowed=y

Prywatność polityczna : jak prawo do prywatności wzmacnia demokrację

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository