Oryginał cyrylickich starych druków Ewangelii tetr wydanych w Poczajowie. Analiza świąt i świętych obecnych w menologionach

Abstract

Out of 110 early printed Cyrillic liturgical Tetraevangelia, five were issued by the printing house of the Holy Dormition Pochaiv Lavra. All of them appeared in the 2nd half of the 18th century and were intended for the use in the Uniate, i.e., Greek-Catholic, Church. A text critical study of different texts from various parts of Tetraevangelia has suggested that the Gospel edition issued in Kyiv in 1746 was used by printers in Pochaiv to prepare their first liturgical Tetraevangelion. This publication is focused on the textual analysis of menologia present in early printed Cyrillic Tetraevangelia, with particular attention given to the saints and feasts, as well as verbatim correspondence of commemorations and liturgical rubrics. Its results allow to conclude that the first Tetraevangelion issued at the Holy Dormition Pochaiv Lavra in 1759, was prepared on the basis of the Gospel edition issued at the Kyiv Pechersk Lavra in 1746. Liturgical rubrics in the first Pochaiv Tetraevangelion were adjusted to the liturgical tradition of the Greek-Catholic Church. Four further Pochaiv liturgical Gospel editions copied, with some minor corrections, the menologion of the first one.Pięć spośród 110 cyrylickich starych druków liturgicznych Ewangelii tetr zostało wydrukowanych w Ławrze pw. Zaśnięcia Matki Bożej w Poczajowie. Wszystkie ukazały się w II poł. XVIII wieku i były przeznaczone do użytku w Kościele unickim, tzn. greckokatolickim. Badania tekstologiczne kilku tekstów z różnych części Ewangelii tetr sugerują, że do przygotowania pierwszego liturgicznego wydania tekstu Dobrej Nowiny drukarze z Poczajowa wykorzystali kijowską edycję z 1746 roku. Niniejsza publikacja została poświęcona analizie tekstologicznej menologionów obecnych w starych drukach cyrylickich Ewangelii tetr, w szczególności świętych i świąt oraz werbalnej zgodności upamiętnień i informacji liturgicznych. Jej wyniki pozwalają stwierdzić, że pierwsza Ewangelia tetr wydrukowana w Ławrze pw. Zaśnięcia Matki Bożej w Poczajowie w 1759 roku została przygotowana na podstawie Ewangelii wydanej w 1746 roku w Ławrze Peczerskiej w Kijowie. Aparat liturgiczny w tym pierwszym poczajowskim wydaniu został dostosowany do tradycji liturgicznej Kościoła greckokatolickiego. Cztery kolejne poczajowskie liturgiczne Ewangelie tetr kopiowały (z niewielkimi poprawkami) menologion z pierwszego wydania