Kornelija Ičin (ur.), Zbornik Matice srpske za slavistiku, sv. 100, Novi Sad, 2021, 949 str

Jovović, Tatjana

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia

99P r i k a z i ,  Brojevi koji znače ili zašto su jubileji važni (99–103)“Umjetnost riječi” LXVII (2023) • 1 • Zagreb • siječanj – lipanjinternalizirali definiciju koja iz filozofije isključuje svaku otvorenu referencu na po-litiku da su dospjeli do zaborava da je Hei-deggerova filozofija posve politička” (123). U tom je smislu kompleksnost Bourdieuova čitanja i svojevrsna preventivna strategija, i u pogledu Heideggera i u pogledu njego-vih interpretatora i epigona − od Hanne Arendt preko Hans-Georga Gadamera do Jacquesa Derridaa – koji su, inzistirajući često na Heideggerovoj kompleksnosti, otklanjali kritike kao odveć banalne, odbija-jući prihvatiti (velikim dijelom zbog raznih vrsta osobnih uloga) mogućnost da je Hei-deggerova filozofija izrasla iz istog korijena iz kojeg je izrasla i banalnost nacističkog zla.David ŠporerBROJEVI KOJI ZNAČE ILI ZAŠTO SU JUBILEJI VAŽNI: POVODOM STOTOG BROJA ZBORNIKA MATICE SRPSKE ZA SLAVISTIKUKornelija Ičin (ur.), Zbornik Matice srpske za slavistiku, sv. 100, Novi Sad, 2021, 949 str. Jubilarni 100. broj Zbornika Matice srpske za slavistiku zaokružuje pedeset godina postojanja ovog ozbiljnog akademskog časopisa koji na najbolji način opravdava obavezujući renome Matice srpske. Jubilej je dvostruk, stota sveska i punih pet decenija ili pola vijeka građenja Zbornika kao duhov-nog slavističkog hrama, njegovanja naučne i etičke tradicije prethodnih urednika i redakcija, obnavljanja, slaganja i preslaganja naučnih kamenčića i njihovog ugrađivanja u trajno zavještanje budućim generacijama. Kako već nalaže dobra akademska praksa, dvostruka godišnjica je prilika da se oda počast prethodnim urednicima časopisa, akademiku Miloradu Živančeviću, pro-fesoru Miodragu Sibinoviću i akademiku Predragu Piperu koji su sa ogromnom na-učnom pasijom i posvećenošću uobličavali, razvijali i usmjeravali časopis.Akademik Piper (SANU) je uređivač-ku palicu od 83 knjige prepustio profesorici Korneliji Ičin, vjerujući da će ona na najbolji način upravljati daljom politikom razvoja časopisa. Ičin je potpuno opravdala očeki-vanja, prepoznajući značaj internacionali-zacije časopisa i njegovog izlaska iz kruga nacionalne važnosti. Interdisciplinarnost i internacionalnost su dva glavna postulata na kojima je utemeljena vizija časopisa. Ozbiljan pomak napravljen je obezbjeđi-vanjem bolje vidljivosti časopisa, što je oči-gledno kroz pozicioniranje u indeksnim bazama SCOPUS i ESCI. Uredništvo je osnaženo eminentnim profesorima i nauč-nicima sa prestižnih evropskih i američkih univerziteta (takođe i iz Izraela i Japana), koji aktivno sudjeluju i kao autori članaka. 100P r i k a z i ,  Brojevi koji znače ili zašto su jubileji važni (99–103)“Umjetnost riječi” LXVII (2023) • 1 • Zagreb • siječanj – lipanjAktuelne i atraktivne teme, otvorenost za različite poglede i pristupe, naučni autoritet saradnika učinili su časopis konkurentnim i selektivnijim, što se pozitivno odrazilo na njegov kvalitet i podiglo akademske standarde. Distribucija časopisa je još jedna potvrda u prilog prethodnim tvrdnjama: on se našao u svim velikim bibliotekama širom svijeta, kao i u bibliotekama svih univerzite-ta na kojima se proučava slavistika.Zbornik Matice srpske za slavistiku izla-zi dva puta godišnje i u dva velika poglav-lja sumira pluralizam jezičkih, kulturnih i književnih tema, koje su često međusobno isprepletene ili u bliskom kontaktu sa isto-rijom, filozofijom, umjetnošću i drugim disciplinama. Da se primijetiti da je kosmo-politizam dominantna odrednica autora, a očigledan je i u jezičkom liberalizmu, jer se objavljuju tekstovi na svim slovenskim jezicima, engleskom, njemačkom, francu-skom i italijanskom. Časopis otvara studija preminulog profesora Pipera o slovenstvu i savremenom svijetu, obojena sentimentom slovenofilske tradicije.KOLAŽ JEZIČKIH TEMA I PROBLEMA SLOVENSKIH JEZIKAU rubrici “Filologija i lingvistika” pred-stavljene su studije iz jezičke dijahronije i sinhronije. Svetlana Tolstoj (Institut za sla-vistiku Ruske akademije nauka) propituje probleme sinonimije praslovenske leksike, prezentujući modele moguće interpreta-cije sinonimskih nizova. Boris Uspenski (Nacionalni istraživački institut “Visoka škola ekonomije”, Moskva) usmjerava fokus na genezu riječi car u ruskom jeziku i na njenu legitimizaciju u crkvenoslovenskom jeziku, izazvanu drugim južnoslovenskim uticajem. Jasmina Grković-Mejdžor (Fi-lozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu) upoređuje semantiku triju glagola nadanja u starosrpskom jeziku, a Anatolij Turilov (Institut za slavistiku RAN) prou-čava praznični Minej iz XIV vijeka, rukopis iz Narodne biblioteke u Beogradu, uništen 1941. godine, u okviru koga se nalazi i ci-klus azbučnih stihira koji sadrži pozivanje na autorstvo, a autor je Konstantin Filozof. Persida Lazarević Di Đakomo (Univerzitet “G. d’Anuncio”, Kjeti Peskara) odgoneta istorijske tajne anonimnog rukopisa br. 261 iz Znanstvene knjižnice u Zadru, koji je veoma važan za rasvjetljavanje slike o položaju slovenskog jezika u odnosu na druge, naročito klasične jezike. U sferi slo-venske etimologije istražuju i Žana Varbot (Institut ruskog jezika “V. V. Vinogradov”, RAN, Moskva) i posthumni članak Vjesla-va Boriša ( Jagelonski univerzitet). Andrej Toporkov (Institut svjetske književnosti “A. M. Gorki”, RAN, Moskva) piše o na-učnoj zabludi u koju je upao V. Bjelinski recenzirajući izdanja folklornog materijala I. Saharova, ne znajući da je on sam stilizo-vao narodne bajke, a Ljubinko Radenković (SANU) o narodnoj slovenskoj kulturi, konkretno o mitskim likovima za plašenje djece. Antropologija hrane je u centru in-teresovanja Galine Kabakove (Sorbona), počev od terminologije za “putničku” hranu od kraja XIX do početka XXI vijeka, preko sujeverja u vezi sa njom i tradicionalnog običaja vraćanja “putničke” hrane u svojstvu dara sa putovanja. Anatolij Zahnitko (Do-njecki nacionalni univerzitet “Vasilij Stus”) nudi leksikografski profil predloga prostor-ne semantike. Vladimir Plungjan (Institut ruskog jezika “V. V. Vinogradov”, RAN) razmatra tradicionalne i netradicionalne tablice imeničke promjene u ruskom jezi-ku, Jarmila Panevova (Karlov univerzitet u Pragu) upoređuje komparativne pridjeve u ruskom i češkom jeziku. Maćej Grohovski (Poljska akademija nauka) iznosi zanimljive 101P r i k a z i ,  Brojevi koji znače ili zašto su jubileji važni (99–103)“Umjetnost riječi” LXVII (2023) • 1 • Zagreb • siječanj – lipanjteze o određenim poljskim leksemama, Bo-ris Norman (Bjeloruski državni univerzitet) bavi se problemom feminitiva kao jednim od aktuelnih pitanja slovenske gramatike, Rozana Benakio (Univerzitet u Padovi) obrađuje komparativnu temu sufiksa -inat u rjezanskom dijalektu i njegove paralele u srpskom i hrvatskom jeziku. Jezičko poglav-lje zatvara rad Ljudmile Popović (Filološki fakultet, Beograd) o komunikativnim for-mulama u srpskom jeziku.SINTEZA DISCIPLINA: POGLAVLJE “KNJIŽEVNOST I UMJETNOST”Poglavlje “Književnost i umjetnost” najoči-glednije reprezentuje domete časopisa koje je ostvarila urednička vizija profesorice Ičin. Renomirani rusista svjetskog glasa Igor Smirnov (Univerzitet u Konstanci) piše o teoriji parodije i negativnom mimezi-su, naročito akcentujući parodia sacra i mit o triksteru. Temu ambivalentne i za-gonetne prirode trikstera preko formule trikster-trop nastavlja i članak Marka Lipo-veckog (Univerzitet Kolumbija, Njujork) u kojem se fiksiraju stalne osobine trikstera sa svojim raskošnim spektrom varijacija i modifikacija. Filozof Petar Bojanić (Institut za fi-lozofiju i društvenu teoriju, Univerzitet u Beogradu) polazi od hipoteze o postojanju pravoslavne etike rata koja se razlikuje od etike rata na Zapadu, da bi na srpsko-ru-skim primjerima rekonstruisao shvatanja neprijatelja i neprijateljstva, prekida sukoba, pobjede u ratu i odnosa rata i mira, kroz prizmu pravoslavnog razumijevanja. Tra-dicionalnu dilemu ruskih intelektualaca, dihotomiju između Rusije i Zapada, na materijalu Filozofskih pisama Čadajeva, reakciju Puškina, kao i odnos Dostojevskog prema ovom pitanju, istražila je Ljudmila Saraskina (Državni institut za studije um-jetnosti, Moskva).Zanimljiva Čehovljeva priča o disba-lansu duhovnog i materijalnog Rotšildova violina zaokuplja pažnju Valerija Grečka (Tokijski univerzitet) koji se upušta u ana-lizu intertekstualnih paralela semiotike pro-stora i predstave čovjekove egzistencijalne izolacije u svijetu. Robert Hodel (Univer-zitet u Hamburgu, Institut za slavistiku) u komparativnom pogledu na rusku liriku XX vijeka odgovara na pitanje opstanka vezanog stiha kao dominantne stihovne forme u Rusiji tokom cijelog XX vijeka, što nije bio slučaj u Evropi i Americi. Vladimir Feščenko (Institut za jezik, RAN) sprovo-di analizu diskursa ruskih umjetničkih i naučnih tekstova iz ugla teorije lingvokre-ativnosti u epohi ruske avangarde. Korne-lija Ičin (Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu) na primjeru Određene količine razgovora A. Vedenskog proučava autorovu logiku mišljenja, zasnovanu na negiranju Aristotelove logike i sumnji u mogućnosti jezičkog definisanja postojanja. Novi mo-del komunikacije nije zasnovan na odnosu subjekat – subjekat, već subjekat – objekat. Jefim Kurganov (Univerzitet u Helsinkiju) dokazuje da je Nabokov u romanu Ada povjerovao u prevodilačku grešku koja se tiče palestinskog geografskog naziva “Ardis”.Rita Đulijani (Univerzitet Sapienca, Rim) proučava žanrovsku originalnost Slika Italije, remek-djela “ruskog Evropljanina” Pavla Muratova.U statistički dobro potkovanom tek-stu Leonid Heler (Univerzitet u Lozani) ispituje poziciju i funkcionisanje “klasike” u sistemu socijalističkog realizma, proble-matizujući ispravnost poređenja socrealiz-ma sa umjetničkim sistemom “klasicizma” (Sinjavski).Mihail Vajskopf (Hebrejski univerzitet u Jerusalimu) propituje intertekstualne 102P r i k a z i ,  Brojevi koji znače ili zašto su jubileji važni (99–103)“Umjetnost riječi” LXVII (2023) • 1 • Zagreb • siječanj – lipanjveze Vagnerovog libreta za operu Lutaju-ći Holanđanin, inspirisanog Hajneovom prozom, Kafkine novele Lovac Grahus i fantazije Aleksandra Grina Grimizna jedra.  Džeremi Hauard (Univerzitet Sent Endruz) u svom radu analizira interpreta-ciju i umjetničke principe Vladimira Mar-kova, koji se u njegovim drugim studijama opisuju kao kineski. Novi čovjek, jedna od glavnih utopija ruske i jevrejske umjetnosti početka XX vijeka, zastupljen je i u stvara-laštvu Vasilija Čekrigina, a koncept njegove nove antropologije u kontekstu naučnih i filozofskih ideja njegovog vremena istražuje Jekaterina Bobrinska (Državni institut za istoriju umjetnosti, Moskva). Nikoleta Misler (Univerzitet u Napu-lju L’Orientale) i Džon Boult (Univerzitet u Južnoj Kaliforniji, Los Anđeles) analizi-raju genezu, evoluciju artefakata, umjet-ničkih koncepata i objekata koje su stvorili moskovski umjetnici Francisko Infante i Nona Gorjunova. TEMATSKI BLOKOVIPoseban tematski dio posvećen je velikom imenu avangarde, tvorcu zaumnog jezika, Velimiru Hlebnjikovu. Aleksandar Parnis (Institut za svjetsku književnost, RAN) rasvjetljava okolnosti konflikta iz proljeća 1922. godine između Hlebnjikova i Ma-jakovskog, potkovan do sada neupotrije-bljenim dokumentima iz različitih arhiva. Ronald Vron (UCLA) analizira Hlebnji-kovljeve pjesme posvećene gladi, Vilem G. Veštejn (Univerzitet u Amsterdamu) temu smrti u njegovim ranim lirskim pjesmama, a Roman Timenčik (Hebrejski univerzitet u Jerusalimu) na osnovu Bilježnica Ane Ahmatove rekonstruiše književni odnos između ova dva autentična umjetnika.U tematu “Konteksti Andreja Platono-va” Natalija Kornijenko (Institut za svjetsku književnost “A. M. Gorki”, RAN) piše o hronologiji nastajanja kultnog Čevengu-ra, ali o piščevim nezavršenim romanima. Luiđi Magaroto (Univerzitet u Veneciji “Ka Foskari”) ispituje tragička rješenja u Čevenguru, problem homoseksualnosti u romanu, kao i paralele između komuni-stičkog modela i hrišćanskih tema. Hansa Gintera (Univerzitet Bielefeld) zanima po-ezija prostora kod Andreja Platonova, koji pisac doživljava kao “okamenjeno vrijeme”, i tragika ireverzibilnosti vremena, što dijeli sa Osvaldom Špenglerom.Naredni blok je na neki način poseban dar autora za stogodišnji jubilej časopisa. To je moderan, avanturističan i duboko analitičan temat koji se hvata u koštac sa donekle tabuiranim jezičkim sferama i na-učnim temama, pod latinskim nazivom “Verbum Iuro” kojim se akademski dovit-ljivo uzdiže profanost psovki. Otvaraju ga Igor Piljščikov (UCLA, Univerzitet “M. V. Lomonosov”, Univerzitet u Talinu) i Denis Jofe (Univerzitet u Briselu) koji u uvodnom tekstu pripovijedaju o nastanku ove unikatne kolekcije članaka i, između ostalog, daju pregled istorije proučavanja ruskih psovki, kao i pojedinačne jezičke i kulturne slučajeve. Jezičku ukupnost di-jahronijskih promjena koje su modifiko-vale ruske opscene idiome prezentuje Igor Piljščikov, opisujući osnovne mehanizme opscenih inovacija i uzroke derivacione eksplozije. Aleksandar Žolkovski (Uni-verzitet u Južnoj Kaliforniji, Los Anđeles) republikaciju svog članka iz 1994. godine sa komentarima počinje konstatacijom da su mala remek-djela zanimljiva tema. Okosni-cu ovog duhovitog rada čini strukturalna analiza opscene, apsurdne i ambivalentne paremije “Nama, Tatarima je svejedno – guziti jebane ili jebati prcane”. Denis Jofe se takođe nastavlja na analizu Žolkovskog, raspravljajući i o drugim mnogobrojnim 103P r i k a z i ,  Brojevi koji znače ili zašto su jubileji važni (99–103)“Umjetnost riječi” LXVII (2023) • 1 • Zagreb • siječanj – lipanjslučajevima performativne dvosmislenosti ruskog opscenog tabu-leksikona, što pred-stavlja uglađenije ime za “psovke”. Jurij Leving (Univerzitet Dalhauzi) takođe rukuje sa osjetljivim materijalom današnjice dok se bavi teorijom “selebri-fikacije” i modelima ponašanja na Insta-gramu. On razmatra strategije popularnog muzičara i blogera Sergeja Šnurova koje on koristi za kapitalizaciju sopstvenog bren-da i interakciju sa obožavaocima. Leving pokušava da pronikne u logiku selekcije prikazanih događaja iz javnog i privatnog ži-vota i lingvističke i vizuelne aspekte njegove komunikacije. Valerij Otjakovski (Tartuski univerzitet) proučava pjesnički projekat “Poručnik V. Pidorenko” nastao na kanalu Telegram i njegov put od eksperimentalnog početka do razvoja u prepoznatljivog ops-cenog trikstera.Poslije ovog izvanrednog i uzbudlji-vog temata slijedi odjeljak “Iz uspomena slavista” u kome je tekst Zuzane Topolske (Makedonska akademija nauka i umjetno-sti) i Susumu Nonake (Saitamski univerzi-tet, Japan). Zabilješka Nonake predstavlja sjećanje na saradnju japanskih slavista sa B. F. Jegorovom i na njihove razgovore o književnosti.Detaljan pregled međunarodne nauč-ne konferencije “Andrej Beli u promjenlji-vom svijetu: Povodom 140. godišnjice od rođenja pisca”, održane u vrijeme kovida u oktobru 2020. godine u Moskvi, daje Monika Spivak (Institut za svjetsku književ-nost, RAN; Državni muzej A. S. Puškina). Referenti su predstavili saznanja iz nepo-znatih arhivskih materijala. U duhu naslova konferencije, veći dio zasijedanja održan je preko ZOOM platforme.Emotivni nekrolog koji zaključuje ča-sopis, sa puno pijeteta i dubokom proživ-ljenošću piše Dojčil P. Vojvodić (Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu) o počivšem akademiku, profesoru, kolegi i ličnom prijatelju, Predragu Piperu, slikajući njegov personalni i profesionalni portret. Time se zatvara krug raznovrsnih tema jubilarnog stotog broja Zbornika Matice srpske za slavistiku.Časopis predstavlja razuđen i raznolik mozaik tekstova, grupisanih po metodološ-koj i tematskoj sličnosti, koji nude cjelovit presjek savremenih istraživanja na slavistič-kom polju. Naučna reputacija autora, trud i entuzijazam koje su uložili da prezentuju svoja otkrića i razmišljanja rezultirali su sadržajem visoke profesionalne potencije, atraktivnim i konkurentnim na globalnom planu, izuzetno korisnim za buduća naučna istraživanja, a istovremeno u dobrom dijelu zanimljivim ne samo za stručnu, nego i za laičku čitalačku javnost. Jubilarni broj Zbornika Matice srpske za slavistiku ubjed-ljivo i očigledno pokazuje uspon ka užoj grupi najkvalitetnijih slavističkih časopisa, onih u kojima je objavljivanje teksta stvar naučnog prestiža i čiji se temati iščekuju sa nestrpljenjem i zanimanjem.Tatjana Jovović

Brojevi koji znače ili zašto su jubileji važni: povodom stotog broja "Zbornika Matice srpske za slavistiku"

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia