Krełowska, Danuta

Folia Toruniensia

Polish

Danuta Krełowska

Directory of Open Access Journals

Janina Huppenthal 1928–2013

Akademicka Platforma Czasopism

149Folia Toruniensia — Toruń 2013 r., t. 13Danuta Krełowskaanina Huppenthal 1928–2013W gorący czerwcowy dzień 21 czerw-ca 2013 r. liczne grono bibliotekarzy, biblio-filów, przedstawicieli świata nauki i kultury oraz władz samorządowych towarzyszyło w ostatniej drodze wieloletniej dyrektorce Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika Janinie Huppenthal.Z żalem i smutkiem żegnaliśmy nie tylko naszą długoletnią Dyrektorkę, Wielką Damę Bibliotekarstwa Polskiego, lecz tak-że żegnaliśmy przede wszystkim naszego Przyjaciela: dobrego, mądrego, serdeczne-go Człowieka.Janina Huppenthal urodziła się 2 lu-tego 1928 r. w Proszowicach pod Krako-wem. Była najmłodszym z pięciorga dzieci Heleny i Kazimierza Jasickich. Już od najmłodszych lat interesowała się literaturą, dlatego też wybrała jako kierunek studiów polonistykę, którą ukończyła w 1952 r. na UMK w Toruniu. Wtedy to wyszła za mąż za Lesława Huppenthala, późniejsze-go profesora chemii na UMK, z którym miała córkę – ukochaną Zosię.Bezpośrednio po ukończeniu studiów Janina Huppenthal rozpoczęła pracę w Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie była kolejno: kie-rownikiem Ośrodka Informacyjno-Bibliograficznego (1953), kierownikiem Działu Udostępniania (1955), a w latach 1975–1991 zastępcą dyrektora.Swymi zainteresowaniami i wielkim zaangażowaniem w wykonywaną pra-cę Janina Huppenthal daleko wykraczała poza ramy nakreślonych Jej obowiąz-ków. W szerokim spektrum Jej zainteresowań i wykonywanych przez Nią prac znalazły się bibliotekarstwo, dydaktyka oraz umiłowanie ksiąg pięknych i rzad-kich – bibliofilstwo. Warto więc może przypatrzeć się osiągnięciom Pani Dyrektor w perspektywie tych właśnie trzech aspektów.Bibliotekarz – a przede wszystkim bibliograf zaangażowany, z pasją wy-konujący swój zawód. Opracowała Ona i wydała szereg niezwykle pomocnych bibliotekarzom poradników bibliograficznych – wystarczy wspomnieć przykładowo Drugi Pokój Toruński (1966), Janusz Korczak – poradnik bibliograficzny (1978), Mikołaj Kopernik – poradnik bibliograficzny (1973). Sporządzała liczne biogramy ludzi związanych z kulturą i nauką Pomorza (np. Ernest Lambeck (1814–1892) JJanina Huppenthal 1928–2013150księgarz, drukarz i wydawca – 1992), coroczne Kalendarze Rocznic czy też ka-talogi wystaw (np. Księgozbiór Mikołaja Kopernika z zasobu Biblioteki Uniwersy-teckiej z Uppsali – 1974).Współpracowała długo i owocnie z Biblioteką Narodową w Warszawie, opracowując materiały dla Zakładu Bibliografii Polskiej XIX w., które wykorzystano do reedycji Bibliografii Polskiej Karola Estreichera – XIX wiek. W ramach współ-pracy z Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie przygotowywała materiały do Bibliografii Polskiej za lata 1901–1939.Praca z prof. Bożeną Osmólską-Piskorską (PAN) zaowocowała kartoteką powstałą na podstawie międzywojennych czasopism pomorskich znajdujących się w Książnicy: Wybrane zagadnienia życia literackiego na Pomorzu w dwudzie-stoleciu międzywojennym.Zorganizowała ponad sto wystaw, często nie tylko w instytucjach kultury naszego miasta, ale i poza Toruniem, m.in. „Ziemie nadbałtyckie zawsze polskie” (Kwidzyn 1966), „Praca i walka Związku Drukarzy Polskich” (Bydgoszcz 1970), „Ludowy i patriotyczny nurt w twórczości Teofila Lenartowicza” (Włocławek 1972), „Biblioteka Mikołaja Kopernika” (Warszawa 1974), „Stanisław Gliwa – grafik, dru-karz, wydawca z Londynu” (Chełmża 1994).Równie poważnie i odpowiedzialnie jak pracę stricte bibliotekarską trakto-wała Pani Dyrektor także pracę dydaktyczną. Liczne lekcje, szkolenia, wygłasza-ne przez Nią prelekcje i prowadzone kursy były drogą do profesjonalnego kształ-cenia młodych kadr bibliotekarskich. W 1956 r. rozpoczęła, trwającą przeszło 20 lat, współpracę z Centrum Ustawicznego Kształcenia Bibliotekarzy w Warszawie. Początkowo była wykładowcą bibliografii, a następnie przez 20 lat pełniła funkcję kierownika Policealnego Studium Bibliotekarskiego Zaocznego w Toruniu. Przez cały czas prowadziła wykłady i ćwiczenia z bibliografii, a Jej słuchacze (było ich w sumie ponad 500) do dziś wspominają, jak ciekawe one były, zawsze okraszone jakimś żartem czy dykteryjką.W tym czasie rozpoczęła też aktywne członkostwo w Stowarzyszeniu Bi-bliotekarzy Polskich (dalej: SBP).Swoje liczne i ciekawe doświadczenia pedagogiczne opracowywała i publi-kowała w wydawanych przez SBP czasopismach: Bibliotekarz, Poradnik Bibliote-karza, Przegląd Biblioteczny oraz w serii publikacji wydawanych przez SBP Na-uka – dydaktyka – praktyka. Największym zwieńczeniem kariery pedagogicznej Janiny Huppenthal było wręczenie Jej Medalu 50-lecia Centrum Ustawicznego Kształcenia Bibliotekarzy oraz Medalu Komisji Edukacji Narodowej.I wreszcie trzecia, niezmiernie ważna pasja Pani Dyrektor, umiłowanie książki pięknej i rzadkiej – bibliofilstwo. Miłość do książek eleganckich, wysubli-mowanych narodziła się w czasach, gdy przy Książnicy Miejskiej istniała Oficyna Drukarska, a jej kierownikiem był Zygfryd Gardzielewski. Ów artysta niezwykły, czarodziej książki, potrafił swą pasją i zaangażowaniem zarazić zarówno dyrek-tora Alojzego Tujakowskiego, jak i dyrektor Huppenthal. Powstawały wtedy druki piękne, znajdujące uznanie nie tylko w Polsce, ale i daleko poza jej granicami. 151Janina Huppenthal przygotowywała do wydania wiele z nich, ukochanym zaś była Sarmacja (1992), której historia wydania była niezwykła.Przygotowywał ją do druku emigracyjny drukarz i wydawca Stanisław Gli-wa. Śmierć przerwała jego pracę, wdowa po nim Maria Gliwowa skład drukarski przesłała z Londynu do Torunia. Tu zajęli się nim właśnie Janina Huppenthal i Zygfryd Gardzielewski. To dzięki Ich staraniom Sarmacja – będąca przedrukiem fragmentu poświęconego Polsce w Kronice świata Hartmanna Schedla (1493), została wydana w Oficynie Drukarskiej Książnicy Miejskiej. W 1976 r. Pani Dyrektor została członkiem Towarzystwa Bibliofilów im. Joachima Lelewela i natychmiast, z typową dla siebie pasją i wielkim zaangażo-waniem, włączyła się w jego działalność. Zainteresowania bibliofilskie znalazły odzwierciedlenie w gromadzonym przez Nią Księgozbiorze. Liczne pomeranica: książki, programy teatralne, czasopisma, albumy, kalendarze, programy teatralne, mapy, druczki bibliofilskie, grafika i ekslibrisy, pozycje z zakresu bibliotekarstwa, historii książki, drukarstwa, bibliografii to gromadzone przez Nią pozycje.Wówczas to, charakteryzując Janinę Huppenthal, redaktor Stanisław Fran-kowski napisał:„Ceni eleganckie książki –Gorszą ją pikantne fraszkiŻyje książką i KsiążnicąSzukać takiej trza ze świcą”.Od 1994 r. Janina Huppenthal pełniła funkcję prezesa Towarzystwa Biblio-filów im. Joachima Lelewela w Toruniu, a w roku 2013 została jego Honorowym Członkiem.Wielkie są osiągnięcia Pani Dyrektor Huppenthal podczas prezesury. Licz-ne zjazdy, biesiady bibliofilskie i pięknie wydane druki. Do najcenniejszych należą niewątpliwie przygotowane na przyjazd do Torunia Jana Pawła II Księdza Jana z Szamotuł Paterkiem zwanego kazanie o poczęciu Maryjej Panny Czystej (1999) oraz opracowana przez Janinę Huppenthal, niezwykłe cenna i pracochłonna dla autora pozycja, Bibliografia wydawnictw Towarzystwa Bibliofilów im. Joachima Lelewela w Toruniu z lat 1927–2011 (2011).W uznaniu niezwykłych zasług na polu bibliofilstwa Pani Dyrektor została uhonorowana przez Towarzystwo Bibliofilów w Lublinie najwyższym bibliofilskim odznaczeniem – Orderem Białego Kruka ze Słonecznikiem.Za swą działalność Janina Huppenthal otrzymała szereg nagród i wyróż-nień, wśród których wymienić należy: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Pol-ski, Nagrodę II Stopnia Ministra Kultury i Sztuki, Order Białego Kruka ze Słonecz-nikiem, Nagrodę Funduszu Literatury, Medal Komisji Edukacji Narodowej.Janina Huppenthal zmarła 15 czerwca 2013 r. w Toruniu i, jak napisał na swym blogu jeden z bibliofilów poznańskich Przemysław Wojciechowski: „Pani Janina spoczęła 21 czerwca 2013 roku na Cmentarzu Parafialnym przy ulicy Gał-czyńskiego. Zamknęła swoją Księgę Życia i zaczęła czytać Księgę Wieczności”.Ogromne są zasługi położone przez Janinę Huppenthal na niwie bibliote-karstwa. Wychowała Ona i przygotowała do zawodu całe pokolenia bibliotekarzy, 152jednak w pamięci nas wszystkich, którzy mieliśmy szczęście z Nią współpraco-wać, zapisała się przede wszystkim jako dobry, mądry, wrażliwy człowiek. Intere-sowała się naszym życiem, towarzyszyła życzliwie w troskach i radościach zwią-zanych z wychowaniem naszych dzieci. Ileż to razy pozwalała wyjść wcześniej z pracy, gdy rozbiło się jakieś dziecięce kolano… Obdarzona niezwykłym poczu-ciem humoru, potrafiła w żart obrócić drobne nieporozumienie czy nieprzyjemne zdarzenie. Lubiła ludzi i w każdym starała się znaleźć jakieś zalety.Pamiętam znamienny dla Niej fakt. Gdy po latach objęłam Jej stanowisko, odwiedziła mnie i przyniosła piękny bibliofilski druczek z cytatem zaczerpniętym z encykliki Jana Pawła II Fides et ratio. Przeczytałam wówczas słowa:„Celem pracy, każdej pracy, jest zawsze człowiek”.Zrozumiałam wtedy, że te piękne i mądre słowa to credo naszej Pani Dy-rektor. Życzliwość, pomoc drugiemu były dla Niej niezmiernie ważne, może nawet ważniejsze niż wielkie osiągnięcia i sukcesy… Kochała ludzi, starała się, aby Książnica była nie tylko miejscem pracy, ale i naszym wspólnym domem. Pani Dyrektor odpoczywała, czytając literaturę piękną: Parandowski, Wal-dorff, Tuwim, Beciński, Wierzyński, Poświatowska to byli ulubieni twórcy. Dlatego moje krótkie wspomnienie o Niej pozwolę sobie zakończyć słowami wiersza Ha-liny Poświatowskiej, który często kończyła własnymi myślami.„Czy wszystko pozostanie tak samo,kiedy mnie już nie będzie? Czy książki odwykną od dotyku moich rąk, czy suknie zapomną o zapachu mojego ciała?………………………………………………….. Wszystko minie, a przyjaźń – przyjaźń pozostanie…”

Janina Huppenthal 1928–2013

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals

Akademicka Platforma Czasopism