Kilka uwag co do zasadności utrzymywania w polskim systemie prawnym instytucji przymusowej restrukturyzacji spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
The paper reflects on mutual relationship between the restructuring of Polish cooperative savings and credit unions (the “credit unions” or SKOK, as the Polish abbreviation of the entities reads) regulated primarily by the Act of 5 November, 2009 on Cooperative Savings and Credit Unions (the „Credit Union Act”), which sets out the supervisory powers of the Polish Financial Supervision Authority in that respect, and the legal institution of credit union resolution, as governed by the Act of 10 June, 2016 on the Bank Guarantee Fund (the “BGF Act”), with the powers of the Bank Guarantee Fund outlined in it. Introduced in 2013 into the Credit Union Act, the legal architecture of a take-over of a credit union or its selected right and liabilities by another credit union or bank following a decision of the Polish Financial Supervision Authority (the main legal form of credit union restructuring), derives from the legislation on (orderly) resolution, developed at the European level and implemented into the Polish legal system by means of the BGF Act, in 2016. In carrying out this transformation, the Polish legislator decided to apply the legal institution of resolution to the country’ s credit unions even though the latter are exempt from the implemented Directive establishing a framework for the recovery and resolution of credit institutions and investment firms. An analysis of the compared pieces of legislation leads to the conclusion that the power to decide on a take-over of a credit union or its selected rights and liabilities by another credit union or bank, granted to the Polish Financial Supervision Authority by the legislator, makes it always possible to PFSA, with regard to credit unions, to achieve the objectives of orderly resolution through the use of that very supervisory measure. The irreversibility of the decision, which can be appealed against only under a special procedure highly limiting the applicants’ rights, and its financial consequences including the allocation of the acquired entity’s own funds for covering losses, all that gives the decision the air of the decisions made in the context of the orderly resolution process. Meanwhile, the BGF Act provides that resolution instruments may only be applied only if the intended objective cannot be achieved by means of supervisory measures. Such a situation casts doubts, even in theoretical terms, as to the applicability of resolution instruments to credit unions. The doubts are further exacerbated by practical experience. The latter shows that BFG transferred funds to support credit union restructuring as early as in 2014, under the government’s credit union orderly resolution programme accepted by successive decisions of the European Commission, precisely in the cases where the Polish Financial Supervision Authority decided on credit unions’ take-over by banks pursuant to Article 74c of the Credit Union Act.Przedmiotem artykułu są rozważania nad wzajemną relacją instytucji prawnej restrukturyzacji spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, uregulowanej przede wszystkim w przepisach Ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (ustawa o SKOK), która obejmuje kompetencje nadzorcze Komisji Nadzoru Finansowego oraz instytucji prawnej przymusowej restrukturyzacji kas, uregulowanej w przepisach Ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (ustawa o BFG). Wprowadzona w 2013 r. do ustawy o SKOK konstrukcja prawna przejęcia kasy lub jej wybranych praw i zobowiązań przez inną kasę lub przez bank na mocy decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, stanowiąca główny element instytucji prawnej restrukturyzacji kas, miała swoje źródło w projektowanych na szczeblu europejskim przepisach dotyczących przymusowej restrukturyzacji (zwanej też uporządkowaną likwidacją), w 2016 r. wprowadzonych do polskiego porządku prawnego ustawą o BFG. Dokonując tej transformacji, polski ustawodawca zdecydował o objęciu zakresem przymusowej restrukturyzacji także kasy, choć są one wyłączone spod inkorporowanej Dyrektywy ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych. Analiza porównywanych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że przyznanie przez ustawodawcę Komisji Nadzoru Finansowego kompetencji do wydawania decyzji o przejęciu kasy lub jej wybranych praw i zobowiązań przez inną kasę lub bank, (przy jednoczesnym zapewnieniu m.in. niewzruszalności tej decyzji, szczególnego, bardzo ograniczającego prawa skarżących, trybu jej zaskarżenia, skutków majątkowych decyzji w postaci przeznaczenia funduszy własnych przejmowanego podmiotu na pokrycie strat, czyli znamion charakterystycznych dla decyzji podejmowanych w ramach procesu uporządkowanej restrukturyzacji), powoduje, że zawsze możliwe jest – w odniesieniu do kas – osiągnięcie celów uporządkowanej restrukturyzacji poprzez zastosowanie tego właśnie instrumentu nadzorczego. Ustawa o BFG stanowi zaś, że instrumenty przymusowej restrukturyzacji mogą być zastosowane wtedy i tylko wtedy, gdy takiego celu nie można osiągnąć za pomocą środków nadzorczych. Taka sytuacja powoduje podanie w wątpliwość, już w ujęciu teoretycznym, możliwości użycia wobec kas instrumentów przymusowej restrukturyzacji. Wątpliwość ta jeszcze pogłębia się w świetle doświadczeń praktycznych, które potwierdzają przekazywanie przez BFG środków na wsparcie restrukturyzacji kas już od 2014 r., w ramach rządowego programu uporządkowanej likwidacji kas, zaakceptowanego kolejnymi decyzjami Komisji Europejskiej, właśnie w przypadkach wydania przez KNF decyzji o przejęciu kasy przez bank na podstawie przepisu art. 74c ustawy o SKOK
