Artykuł dotyczy kulis powstania Teatru Narodowego w Toruniu oraz przebiegu sezonu teatralnego 1920/21, repertuaru i zespołu prowadzonego przez dyrektora Franciszka Frączkowskiego. Odwołując się do akt z Archiwum Państwowego w Toruniu, prasy polskiej i niemieckiej z początku XX wieku oraz teatrologicznej literatury przedmiotu, autor stara się weryfikować tezy Stanisława Kwaskowskiego i pokazać drogę do utworzenia polskiego teatru, znaczenie pierwszej polskiej sceny publicznej w historii Torunia w nowym świetle: w wymiarze pracy reżyserów i aktorów, a także jakości przedstawień przez nich tworzonych. Przyjęta perspektywa performatyczna pozwala spojrzeć nie tylko na przedstawienia teatralne, ale także różnego rodzaju performanse publiczne, za pomocą których torunianie mogli wyrazić swoje przekonania i emocje w jednym z najważniejszych w historii miasta momentów dziejowych
