Osiński, Krzysztof

Polish

Czasopisma Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Krzysztof OsińskiB ydgoszcz w ojskow a .Szkice z dziejów garnizonu bydgoskiego od czasów najdawniejszych do współczesności, red. Albert S. Kotowski, Sławomir Sadowski, Bydgoszcz 2017, ss. 405-  recenzjaW każdym państwie wojsko pełni istotną, choć często nie do końca docenianą, a nawet dostrzeganą przez społeczeństwo rolę. Większość osób zawęża ją  najczę­ściej tylko do działań militarnych, tymczasem siły zbrojne funkcjonują również w czasie pokoju, wnosząc ogromy wkład w życie gospodarcze, polityczne, kultu­ralne, sportowe, a nawet architektoniczne społeczności, wśród której przebywają.Staraniem Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy ukazała się niedawno ciekawa publikacja, która uzupełnia naszą wiedzę na temat różnych aspektów działalności wojska, zawężając jednak zakres prezentacji tego zagadnienia do te­renu funkcjonowania garnizonu bydgoskiego. Dla mieszkańców miasta nad Brdą jest ona niewątpliwie istotna, ponieważ publikacji na ten temat nie ma zbyt wiele.Książka liczy 405 stron, składa się z dwóch części, w których zamieszczono łącznie kilkanaście tekstów poświęconych szeroko rozumianej tematyce wojsko­wej w Bydgoszczy. Autorami są głównie pracownicy Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego oraz Muzeum Wojsk Lądowych, ale nie tylko, odnaleźć wśród nich można również autorów zewnętrznych.Przybliżając zawartość tomu, wspomnieć należy, że na publikację składa się wstęp oraz 15 tekstów. Dla uatrakcyjnienia książki do tekstów dodano liczne zdjęcia, ilustrujące różne aspekty działalności bydgoskiego garnizonu na prze­strzeni dziejów. Zdjęcia, dodajmy ciekawe, nie zawsze zachwycają jakością. W tym aspekcie słowo krytyki należy się wydawcy, który mając w swoim zasobie3 9 6 Krzysztof Osiński Bydgoszcz wojskowa. Szkice z dziejów garnizonu bydgoskiego od czasów najdawniejszych do współczesności 3 9 7wykorzystane w książce ilustracje, zamiast zeskanować je w dużej rozdzielczo­ści, wykorzystał tzw. podglądówki w małej rozdzielczości, w efekcie uzyskując efekt odbiegający od oczekiwanego, a zarazem możliwy do osiągnięcia w łatwy sposób. Mam nadzieję, że w przyszłych publikacjach wydawca uniknie tego typu sytuacji, przez co czytelnicy będą mieli możliwość podziwiania ilustracji znacz­nie lepszej jakości.W dziale pierwszym, zatytułowanym „Dzieje garnizonu bydgoskiego”, za­mieszczono łącznie 7 tekstów stanowiących chronologiczną opowieść o wojsku i jego związkach z miastem. Autorem pierwszego z nich jest Tomasz Nowakow­ski, który omawia najdawniejsze czasy, swój tekst finalizuje opisem końca XV w. Kolejny artykuł stanowi jego logiczną kontynuację, dotyczy bowiem wieku XVI i kończy się na roku 1815. Jego autorem jest Zbigniew Zyglewski z UKW. Au­torem tekstu o szeroko rozumianym XIX w. jest Albert S. Kotowski. Swoją opo­wieść doprowadza on do końca I wojny światowej, a więc do 1918 r. Z kolei Włodzimierz Jastrzębski omawia dzieje bydgoskiego garnizonu w okresie mię­dzywojennym, gdy całkowicie zmienił on swój charakter, ponieważ po zakoń­czeniu I wojny światowej dla Polaków zakończyły się zabory i odzyskali wła­sną państwowość. Zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego Bydgoszcz została przyłączona do odrodzonego państwa polskiego w 1920 r. i od tej pory stacjonowały w niej jednostki Wojska Polskiego, wpływające wydatnie na dzieje i rozwój miasta nad Brdą aż do wybuchu II wojny światowej. Okres wojny i oku­pacji to kolejna zmiana. Funkcjonowanie okupacyjnego garnizonu niemieckiego przybliża Krzysztof Drozdowski. Dwa ostatnie teksty pierwszej części książki są autorstwa Sławomira Sadowskiego. W pierwszym z nich przybliża on funkcjo­nowanie bydgoskiego garnizonu w okresie Polski Ludowej, czyli w latach 1945­-1989. Kolejny tekst stanowi próbę przybliżenia dziejów bydgoskiego garnizonu w czasie po upadku komunizmu.Drugą cześć książki zatytułowano „Jednostki wojskowe, infrastruktura, wpływ garnizonu na życie miasta, biografie”. Składają się na nią teksty 8 autorów prezentujących wojsko w Bydgoszczy w nieco węższym, bardziej szczegółowym ujęciu. Marek Zwiefka opisuje bydgoską architekturę wojskową, swoją prezenta­cję kończy na 1989 r. Albert S. Kotowski z kolei przybliża przebieg odbywającej się w dniach 28-30 czerwca 1913 r. uroczystości z okazji setnej rocznicy istnienia jednostki Regimentu Piechoty nr 14 Graf Schwerin. Z tekstu Marka Holaka do­wiemy się wiele o funkcjonowaniu w międzywojennej Bydgoszczy jeździectwa wojskowego, a w następnym artykule Krzysztofa Drozdowskiego przeczytamy, jaki przebieg miał jeden z konkursów wojskowych orkiestr dętych w 1923 roku. Łukasz Nadolski przybliża w swoim tekście zniszczenia wojenne Bydgoszczyzwiązane z walkami o miasto w 1945 r.Dwa ostatnie teksty dotyczą perso­naliów: Sławomir Sadowski napisał0 bydgoskiej generalicji z okresu mię­dzywojennego, natomiast w publikacji Joanny M. Iwaszkiewicz odnajdziemy informacje o generałach z czasów Pol­ski Ludowej.Zwieńczeniem tomu są wspomnie­nia kapelana szpitala wojskowego1 wikariusza garnizonu bydgoskiego ks. płk. w st. spocz. Tadeusza Łukasz­czyka z lat 1992-1993. Z pewnością stanowią one ciekawe źródło do dzie­jów wojska, ale również Bydgoszczy z początku lat 90. XX w. Być może historycy znajdą w nich interesujące dane, trochę jednak szkoda, że wspo­mnienia te zostały zanonimizowane, dla uważnego obserwatora historii końca XX w. zabieg ten nie stanowi jednak przeszkody w ustaleniu personaliów opisywanych osób.Mimo że niektórzy autorzy nie zdołali uniknąć błędów (chociażby mylenie Armii Czerwonej z Armią Radziecką, twierdzenie, że już w 1945 r. istniała PZPR itp.), nie wykorzystali wszystkich źródeł i literatury, a także dopuścili się przed­stawiania lub interpretacji niektórych wydarzeń historycznych w sposób mogący wzbudzać kontrowersje (szczególnie w odniesieniu do okresu po 1945 r.) książka ma sporą wartość poznawczą. Niedociągnięcia to w dużej mierze efekt dotych­czasowych zaniedbań badawczych przyczyniających się do tego, że w zakresie wiedzy o wojsku istnieje wciąż wiele białych plam.Zachęcam wszystkich do zapoznania się z tą interesującą publikacją. Lo­kalnych historyków motywuję natomiast do badania historii bydgoskiego gar­nizonu, ponieważ w obrębie tego zagadnienia jest jeszcze wiele nieopisanych wątków. Wszystkie są niewątpliwie ciekawe, ale również ważne dla dziejów naszego miasta.3 9 6 Krzysztof Osiński Bydgoszcz wojskowa. Szkice z dziejów garnizonu bydgoskiego od czasów najdawniejszych do współczesności 3 9 7wykorzystane w książce ilustracje, zamiast zeskanować je w dużej rozdzielczo­ści, wykorzystał tzw. podglądówki w małej rozdzielczości, w efekcie uzyskując efekt odbiegający od oczekiwanego, a zarazem możliwy do osiągnięcia w łatwy sposób. Mam nadzieję, że w przyszłych publikacjach wydawca uniknie tego typu sytuacji, przez co czytelnicy będą mieli możliwość podziwiania ilustracji znacz­nie lepszej jakości.W dziale pierwszym, zatytułowanym „Dzieje garnizonu bydgoskiego”, za­mieszczono łącznie 7 tekstów stanowiących chronologiczną opowieść o wojsku i jego związkach z miastem. Autorem pierwszego z nich jest Tomasz Nowakow­ski, który omawia najdawniejsze czasy, swój tekst finalizuje opisem końca XV w. Kolejny artykuł stanowi jego logiczną kontynuację, dotyczy bowiem wieku XVI i kończy się na roku 1815. Jego autorem jest Zbigniew Zyglewski z UKW. Au­torem tekstu o szeroko rozumianym XIX w. jest Albert S. Kotowski. Swoją opo­wieść doprowadza on do końca I wojny światowej, a więc do 1918 r. Z kolei Włodzimierz Jastrzębski omawia dzieje bydgoskiego garnizonu w okresie mię­dzywojennym, gdy całkowicie zmienił on swój charakter, ponieważ po zakoń­czeniu I wojny światowej dla Polaków zakończyły się zabory i odzyskali wła­sną państwowość. Zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego Bydgoszcz została przyłączona do odrodzonego państwa polskiego w 1920 r. i od tej pory stacjonowały w niej jednostki Wojska Polskiego, wpływające wydatnie na dzieje i rozwój miasta nad Brdą aż do wybuchu II wojny światowej. Okres wojny i oku­pacji to kolejna zmiana. Funkcjonowanie okupacyjnego garnizonu niemieckiego przybliża Krzysztof Drozdowski. Dwa ostatnie teksty pierwszej części książki są autorstwa Sławomira Sadowskiego. W pierwszym z nich przybliża on funkcjo­nowanie bydgoskiego garnizonu w okresie Polski Ludowej, czyli w latach 1945­-1989. Kolejny tekst stanowi próbę przybliżenia dziejów bydgoskiego garnizonu w czasie po upadku komunizmu.Drugą cześć książki zatytułowano „Jednostki wojskowe, infrastruktura, wpływ garnizonu na życie miasta, biografie”. Składają się na nią teksty 8 autorów prezentujących wojsko w Bydgoszczy w nieco węższym, bardziej szczegółowym ujęciu. Marek Zwiefka opisuje bydgoską architekturę wojskową, swoją prezenta­cję kończy na 1989 r. Albert S. Kotowski z kolei przybliża przebieg odbywającej się w dniach 28-30 czerwca 1913 r. uroczystości z okazji setnej rocznicy istnienia jednostki Regimentu Piechoty nr 14 Graf Schwerin. Z tekstu Marka Holaka do­wiemy się wiele o funkcjonowaniu w międzywojennej Bydgoszczy jeździectwa wojskowego, a w następnym artykule Krzysztofa Drozdowskiego przeczytamy, jaki przebieg miał jeden z konkursów wojskowych orkiestr dętych w 1923 roku. Łukasz Nadolski przybliża w swoim tekście zniszczenia wojenne Bydgoszczyzwiązane z walkami o miasto w 1945 r.Dwa ostatnie teksty dotyczą perso­naliów: Sławomir Sadowski napisał0 bydgoskiej generalicji z okresu mię­dzywojennego, natomiast w publikacji Joanny M. Iwaszkiewicz odnajdziemy informacje o generałach z czasów Pol­ski Ludowej.Zwieńczeniem tomu są wspomnie­nia kapelana szpitala wojskowego1 wikariusza garnizonu bydgoskiego ks. płk. w st. spocz. Tadeusza Łukasz­czyka z lat 1992-1993. Z pewnością stanowią one ciekawe źródło do dzie­jów wojska, ale również Bydgoszczy z początku lat 90. XX w. Być może historycy znajdą w nich interesujące dane, trochę jednak szkoda, że wspo­mnienia te zostały zanonimizowane, dla uważnego obserwatora historii końca XX w. zabieg ten nie stanowi jednak przeszkody w ustaleniu personaliów opisywanych osób.Mimo że niektórzy autorzy nie zdołali uniknąć błędów (chociażby mylenie Armii Czerwonej z Armią Radziecką, twierdzenie, że już w 1945 r. istniała PZPR itp.), nie wykorzystali wszystkich źródeł i literatury, a także dopuścili się przed­stawiania lub interpretacji niektórych wydarzeń historycznych w sposób mogący wzbudzać kontrowersje (szczególnie w odniesieniu do okresu po 1945 r.) książka ma sporą wartość poznawczą. Niedociągnięcia to w dużej mierze efekt dotych­czasowych zaniedbań badawczych przyczyniających się do tego, że w zakresie wiedzy o wojsku istnieje wciąż wiele białych plam.Zachęcam wszystkich do zapoznania się z tą interesującą publikacją. Lo­kalnych historyków motywuję natomiast do badania historii bydgoskiego gar­nizonu, ponieważ w obrębie tego zagadnienia jest jeszcze wiele nieopisanych wątków. Wszystkie są niewątpliwie ciekawe, ale również ważne dla dziejów naszego miasta.

Bydgoszcz wojskowa. Szkice z dziejów garnizonu bydgoskiego od czasów najdawniejszych do współczesności, red. Albert S. Kotowski, Sławomir Sadowski, Bydgoszcz 2017, ss. 405 - recenzja

https://czasopisma.ukw.edu.pl/index.php/kronika-bydgoska/article/download/1213/1262

Bydgoszcz wojskowa. Szkice z dziejów garnizonu bydgoskiego od czasów najdawniejszych do współczesności, red. Albert S. Kotowski, Sławomir Sadowski, Bydgoszcz 2017, ss. 405 - recenzja

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Czasopisma Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy