Kolaboratif Faaliyet Modelinin Çelişkileri: Ekşi Sözlük Sanal Topluluğunda Cinsiyetçi Söylem ve Pratiklere Dair Bir İnceleme

Abstract

Established in 1999, Ekşi Sözlük, the largest (and oldest) urban dictionary in Turkey, has consistently managed to retain its popularity with the online audience. It has a unique peer-production model for organizing cultural knowledge about everyday life in Turkish society. Although online communities were initially theorized as autonomous and libertarian spaces, they have turned into reflections of the societies in which they exist today. This transformation is perhaps best reflected in gender relations within online communities. Toxic masculinity and patriarchal practices commonplace in everyday life not only poison the fabric of online communities but also disrupt the dynamics of peer-produced cultural knowledge. Using the netnographic method, this study examines gender relations in the Ekşi Sözlük online community. The most striking aspect of our findings is that some of the male community members persistently abuse Ekşi Sözlük’s peer production mechanisms, turning them into a means of harassing female users. Our findings suggest that the mechanisms that organize collaborative cultural activities have become in practice tools reinforcing male cultural hegemony in the community.Kullanımı doksanlı yılların sonunda yaygınlaşmaya başlayan internet teknolojileri ile Türkiye’nin ilk sanal toplulukları ortaya çıkmıştır. Bu topluluklar, internetin sunduğu örgütlenme biçimlerinden faydalanarak kendilerine özgü kolaboratif faaliyet modelleri geliştirmişlerdir. Gündelik hayatı yorumlamak için kurulan Ekşi Sözlük ve benzeri “sözlük” siteleri, bu anlamda özgün örneklerdir. 1999 yılından beri varlığını sürdürmekte olan Ekşi Sözlük popülerliğini yitirmemiştir. Sanal topluluklar, başlangıçta toplumdan özerk, özgürlükçü alanlar olarak görülmüş olsa da bugünkü gelinen nokta itibariyle içinde var oldukları toplumların yansımalarına dönüşmüşlerdir. Özellikle Türkiye’deki ataerkil yapının toplumdaki ve kadınlar üzerindeki etkisinin, sanal alemdeki yansımaları yadsınamaz boyuttadır. Cinsiyetçilik, sanal ortamlardaki arkadaşlık ilişkilerini zedelemekle beraber, toplu faaliyet yapılarını zehirleyen davranış pratiklerine de yol açmaktadır. Netnografik yöntemi kullanan bu çalışma Ekşi Sözlük sanal topluluğunda cinsiyete bağlı ilişkiler üzerine bir incelemedir. Bulgularımızın en önemlisi erkek topluluk üyelerinin bir kısmının Ekşi Sözlük kolaboratif faaliyet mekanizmalarını suistimal ederek baskı araçlarına dönüştürmeleridir. Yatay biçimde kolaboratif kültürel faaliyetlerini örgütleyen mekanizmalar, pratikte erkek kültürel hegemonyasını pekiştiren araçlar haline gelmişlerdir

    Similar works