U ovom radu predstavljeno je prigradsko naselje Batajnica, kao jedno od najveüih
u Srbiji. Posebno je naglašeno da Batajnicu sa njenim prirodnim bogastvima moramo
saþuvati na najbolji naþin i ne smemo dozvoliti da doÿe do degradacije navedenog
podruþja.
Prouþavanje životne sredine i njena zaštita postaju sve neophodniji. Predstavili
smo i ukazali da boljeg života nema bez bolje životne sredine, jer ona predstavlja osnovu
boljeg života. Nema biološkog blagostanja bez dobrih životnih uslova, a oni se ostvaruju
u ljudskom staništu- životnoj sredini.
Posebnu pažnju smo usmerili na oþuvanje životne sredine datog podruþja, gde se
ne sme dozvoliti da doÿe do degradacije iste., a dali smo predlog za oþuvanje i
unaprÿenje životne sredine prigradskog naselja Batajnica

Muratović, Emina

Muratović, Safet

U ovom radu predstavljeno je prigradsko naselje Batajnica, kao jedno od najveüih
u Srbiji. Posebno je naglašeno da Batajnicu sa njenim prirodnim bogastvima moramo
saþuvati na najbolji naþin i ne smemo dozvoliti da doÿe do degradacije navedenog
podruþja.
Prouþavanje životne sredine i njena zaštita postaju sve neophodniji. Predstavili
smo i ukazali da boljeg života nema bez bolje životne sredine, jer ona predstavlja osnovu
boljeg života. Nema biološkog blagostanja bez dobrih životnih uslova, a oni se ostvaruju
u ljudskom staništu- životnoj sredini.
Posebnu pažnju smo usmerili na oþuvanje životne sredine datog podruþja, gde se
ne sme dozvoliti da doÿe do degradacije iste., a dali smo predlog za oþuvanje i
unaprÿenje životne sredine prigradskog naselja Batajnica.Urednici: Miomir Pavlović, Vladimir Pani

GERY

445ŽIVOTNA SREDINA U BATAJNICI Emina Muratovi , Geografski fakultet Beograd i  dr Safet Muratovi , Beograd. Izvod U ovom radu predstavljeno je prigradsko naselje Batajnica, kao jedno od najve ih u Srbiji.  Posebno je naglašeno da Batajnicu sa njenim prirodnim bogastvima moramo sa uvati na najbolji na in i ne smemo dozvoliti da do e do degradacije navedenog podru ja. Prou avanje životne sredine i njena zaštita postaju sve neophodniji. Predstavili smo i ukazali da boljeg života nema bez bolje životne sredine, jer ona predstavlja osnovu boljeg života. Nema biološkog blagostanja bez dobrih životnih uslova, a oni se ostvaruju u ljudskom staništu- životnoj sredini.  Posebnu pažnju smo  usmerili na o uvanje životne sredine datog podru ja, gde se ne sme dozvoliti da do e do degradacije iste., a dali smo  predlog za o uvanje i unapr enje životne sredine prigradskog naselja Batajnica. Klju ne re i: životna sredina, Batajnica, zaštita, o uvanje, degradacija. Abstract In this article a suburb of Batajnica, as one of the largest in Serbia, is presented. It is emphasized that Batajnica’s natural richness has to be preserved and that degradation of this area should be avoided.  The study of the environment and its protection are becoming increasingly indispensable. It is presented and suggested that there is no a better life without improved environmental protection, because it represents the base for better life. There is no biological well-being without good living conditions, and they are realized in the human habitat - environment. Special attention was focused on the preservation of the environment of a given area, which must avoid degradation, and it is given a proposition for the conservation of suburb of Batajnica and making it environmentally friendly. UVOD Batajnica je prigradsko naselje u beogradskoj opštini Zemun, a prema popisu iz 2002. godine, Batajnica je imala oko 30 000 stanovnika i 450 privrednih subjekata, uglavnom privatnih.  Po gustini naseljenosti, Batajnica je najve e naselje u Srbiji koje trenutno ima oko 90 hiljada stanovnika, a  pripada naselju zbijenog tipa.  Navedeno naselje ima dosta problema sa aspekta životne sredine, gde smo  ukazali kroz razradu ovog rada. 446 Slika 1. Pogled na naselje LEGENDE O NASTANKU BATAJNICE O nastanku Batajnice postoje dve legende.  Po jednoj, ovo mesto je bilo mo varno i blatnjavo, pa su ga prozvali Blatajnica. Vremenom se, glasovnom promenom, slovo „l“ izgubilo, pa je ostao naziv Batajnica. Po drugoj legendi, koja je verovatnija, sadašnje naselje osnovano je u 16. veku. Osnovao ga je ma arski grof Bataj, pa je po njemu naselje i dobilo ime. ISTORIJAT  BATAJNICE Po nekim istori arima, Batajnica spada u naselja iz bronzanog doba, o emu svedo e i iskopine prema Dunavu u batajni kim poljima. Najverodostojniji podatak je da je Batajnica naseljena oko 1725. godine. U izveštaju iz 1753. godine, navodi se da je Batajnica malo selo, koje je imalo oko 90 imu nijih starešina, odnosno doma instava. Po ukidanju vojne granice, u selu je osnovana zadruga koja je uvela zajedni ki rad meštana kojima se to veoma dopalo. Zadruga je 1912. godine imala 52 lana. Od njih je 40 % seljaka imalo preko deset jutara zemlje. Naselje u sadašnjem obliku, sa ome enim glavnim ulicama i raskrsnicom, nastalo je povratkom grani ara sa dužnosti u Vojnoj krajini. Oni su u ovom mestu dobili zemlju i mogu nost da se nastane na ovom podru ju. Posle Prvog svetskog rata, Batajnica je tako e intenzivno naseljavana bivšim vojnicima koji su dobijali zemlju u ovom podru ju. Mesto je rano dobilo osnovnu školu, u koju su u po etku išla samo muška deca. Zgrada škole bila je u broju 7, za dva broja udaljena od stare zgrade pokrivene trskom. Škola je osnovana 1708. godine. Sadašnja zgrada je najstarija u okolini i datira iz 1880. godine. U Batajnici postoji i „Pozorište amatera Batajnice“ osnovano 1994. godine. Po etkom 19. veka selo je brojalo 157 ku a i imalo 1.366 stanovnika. SAOBRA AJ Pored Batajnice prolazi autoput za Novi Sad i važna železni ka pruga, prema Šidu i Novom Sadu sa jedne i prema Beogradu sa druge strane. Postoji i obilazna pruga koja ide prema Sur inu. Kroz samo naselje prolazi magistralni put koji je uzak a prometan, pa su este saobra ajne nezgode i gužve pred raskrsnicu u centru naselja. Na tom mestu ra vaju de putevi prema Novom Sadu, Banovcima i Ugrinovcima. Ovaj put povezan je sa novosadskim autoputem petljom koja se nalazi na ulazu u naselje. 447Planira se izgradnja nove petlje i spajanje novosadskog autoputa sa zagreba kim, kao i sa obilaznicom oko Beograda. Tako e, planirane su dve obilaznice oko Batajnice kao i izgradnja ranžirne železni ke stanice. Javni prevoz oslonjen je na autobuse Integrisanog tarifnog sistema, osim vozila Integrisanog tarifnog sistema, kroz Batajnicu prolaze autobusi prigradskih linija ka Banovcima, Surduku, Pazovi, ali i me ugradskih prema Novom Sadu, Subotici, Somboru...  Kroz Batajnicu prolaze i dve linije gradske železnice - Beovoza, a zaustavljaju se svi putni ki vozovi koji saobra aju prema Novom Sadu i Šidu. VOJNI AERODROM U BATAJNICI  Vojni aerodrom Batajnica je najve i vojni aerodrom u Srbiji. Nalazi se u blizini Batajnice i Nove Pazove, 25 kilometara od Beograda. Aerodrom pripada Vazduhoplovstvu i PVO Vojske Srbije i jedini je aerodrom u Srbiji sa dve asfaltne piste.  Istorija aerodroma Izgradnja aerodroma za potrebe Jugoslovenskog ratnog vazduhoplovstva po ela je 1947. godine,  a završena 1951. godine, kada je aerodrom zvani no otvoren. Namena aerodroma je bila zaštita jugoslovenske prestonice, Beograd, od mogu e agresije iz vazduha. Jedinice stacionirane na Batajnici bile su 204. lova ki avijacijski puk, 138. transportna avijacijska brigada, 252. lova ko- bombarderska avijacijska eskadrila, Vazduhoplovnoopitni centar, Remontni zavod „Moma Stanojlovi “ i Vazduhoplovnomedicinski institut (VMC). Tokom agresije NATO-a na SRJ aerodrom je bio izložen estim napadima NATO avijacije. Napadnut je 25 puta i teško je ošte ena pista, ali zahvaljuju i Vojsci Srbije i ministarstvu odbrane Republike Srbije, aerodrom je saniran i vra en u namensku funkciju.  Budu nost aerodroma Nedavno je iz Ministarstva odbrane re eno da je druga pista koja je bila veoma ošte ena popravljena i da e jedan deo aerodroma uskoro biti ograni eno otvoren za civilnu upotrebu. ŽIVOTNA SREDINA U BATAJNICI U novijem delu Batajnice, gde uglavnom preovla uju zgrade razvijeno je daljinsko centralno grejanje.  U ostalom delu naselja stanovništvo za ogrev koristi gas, ugalj i drva. Obezbe enje toplotom ugljem i drvima posebno uti u na zaga enje vazduha i degradaciju životne sredine.   Sistem vodovoda  u Batajnici postoji od šezdesetih godina prošlog veka. Noviji deo Batajnice ima kišnu i fekalnu kanalizaciju, dok ostali deo naselja nema kanalizaciju. Stariji deo naselja koji se razvijao do devedesetih godina prošlog veka ima 448kanale koji služe za odvo enje prekomerne podzemne i površinske vode, koje su izgradili još  Austro- Ugari.    Slika 2. Kanali za odvo enje prekomerne vode Stanovnici dela naselja koje se izgradilo od devedesetih godina prošlog veka pa nadalje, zatrpavalo je te kanale i sada imaju problem sa visokim nivoom podzemnih voda i izlivanjem septi kih jama. U Batajnici postoji sistem odvoženja ku nog sme a.  Od 2009. godine celo naselje je pokriveno odvoženjem sme a, a ranije je bilo pokriveno pola naselja, gde su stanovnici sami donosili ubre u deo naselja koji je bio pokriven odvoženjem sme a. U okolini Batajnice nalazi se preko 30 deponija, koje se negativno odražavaju na životnu sredinu, a samim tim i na zdravlje stanovništva.Deponije su zna ajni zaga iva i prakti no svih komponenti životne sredine i zato se moraju razraditi mere za njihovu zaštitu. Deponijsko tlo se na površini karakteriše istim sanitarnim svojstvima kao i otpaci, tj. niskim titrom crevnih bakterija, perfrigensa, proteusa i sadrži jaja helminta i predimaginalnih stadijuma muva. Nagomilavanje sme a na deponijama i poligonima dovodi do zaga ivanja zemljišta oko deponije i ono se nalazi u kategoriji veoma zaga enih teritorija .   Slika 3. Degradacija Batajnice Veliki broj stanovnika Batajnice bavi se poljoprivredom. 449Poljoprivreda ima veliki uticaj na životnu sredinu, a naro ito ako se koriste savremene i moderne mašine, koje mogu dovesti do njene degradacije. Ukoliko je poljoprivreda intenzivnija, negativno dejstvo na životnu sredinu je ve e. Ako stanovništvo koristi pesticide, herbicide, vešta ka ubriva i druge hemikalije u velikoj meri, da bi poboljšalo useve, to se negativno ispoljava na životnu sredinu, a samim tim i na zdravlje stanovništva. Zbog koriš enja raznih hemikalija biljni i životinjski svet tako e osiromašuje. Svakako da se vešta ka ubriva i druge hemikalije moraju koristiti, ali racionalno, vode i ra una o kvalitetu zemljišta i životne sredine.  Prilikom bavljenja poljoprivredom, treba voditi ra una na koji na in se obra uje zemlja, da ne bi došlo do antropogene erozije. Intenzitet erozije je daleko ve i na nezašti enom poljoprivrednom zemljištu. Stanovništvo treba informisati i edukovati na koji na in treba da obra uje zemlju, kako ne bi došlo do antropogene erozije i poreme aja prirodne ravnoteže.       U Batajnici se nalazi i Vojni aerodrom, koji prouzrokuje i zaga enje bukom i vibracijama, koje sa negativno odražavaju na psihi ko stanje ljudi i promene raspoloženja. Povoljnim odabirom i rasporedom  biljnih vrsta na zelenim površinama mogu e je redukovati nivo buke u znatnoj meri. U tom smislu primenjuju se zeleni pojasevi od drve a i žbunja pri emu se sadnja vrši što bliže izvoru buke u gustom zasadu, bez praznina i sa drve em koje ima gustu krošnju kako bi itav pojas bio što kompaktniji. Za zaštitu od buke najve i efekat se postiže stvaranjem gustih dvoetažnih i žbunastih zasada, u kojima šiblje u potpunosti pokriva prostor izme u stabala drve a. Pojasevi za zaštitu od buke od 3 do 6 gustih redova drvenasto-žbunastih zasada mogu da smanje buku za 5 do 12 dB. Formiranje zaštitnog zelenila može se kombinovati sa drugim tehni kim i urbanisti kim metodama kako bi se pove ala efikasnost zaštite od buke. Zeleni pojasevi mogu delovati direktno i indirektno. Direktan uticaj se ogleda u apsorpciji zvu nih talasa, njihovim prelamanjem ili odbijanjem, ime se smanjuje nivo buke. Indirektan uticaj se manifestuje u psihološkom smislu da zelene površine ine „branu“ za zvu ne talase i vizuelno povoljno uti u. Pravilan izbor biljnih vrsta i njihov raspored su najzna ajnije dve stvari kada se govori o uticaju zelenih površina na smanjenje nivoa buke. Kroz Batajnicu prolazi i pruga koja tako e dovodi do zaga enja bukom, koje se negativno odražava na stanovnike ovog naselja, pa je esto život pored pruge nepodnošljiv ili veoma nemiran. Za razliku od kretanja automobilskog saobra aja, saobra aj na železnici je manje intenzivan i sa relativnom postojanoš u nivoa buke u momentu prolaza pored merne ta ke. Zato se buka sa železni ke pruge može okarakterisati kao nekontinuirana buka. Procena karakteristika buke železni kog saobra aja je neophodna radi utvr ivanja režima buke duž projektovane železni ke pruge i izrade karte bu nosti železni kog saobra aja u navedenom naselju. UDRUŽENjE ZA ZAŠTITU ŽIVOTNE SREDINE    Brojni problemi, pre svsga, ekološke prirode, podstakli su stanovnike Batajnice da osnuju Udruženje za zaštitu životne sredine ,,Nenad Golubovi '' Batajnica, kako bi, pre svega, pomogli u rešavanju mnogobrojnih važnih pitanja, kao što su: problem kanalizacije i nedostatak vode u jednom delu naselja, rešenja pitanja deponija, kojih u 450okolini ima preko 30, nabavka kontejnera za odlaganje sme a, izgradnja parka, ure enje kupališta i sl.  ZAKLJU AK Batajnica je danas nerazvijena, naro ito kada su kultura, zdravstvo, obrazovanje i sport u pitanju. Ovakvo naselje zahteva sportski centar, ve i dom zdravlja, kulturni centar (koji je postojao dok nije izgoreo u požaru). Tako e, s obzirom da osim iz Batajnice, za Beograd putuju u enici i iz Banovaca, Pazove i Ugrinovaca, postoji potreba za jednom ili više srednjih škola. U Batajnici ne postoji nijedan ve i park.    Nadamo se da e stanovnici Batajnice svojim primerom i angažovanjem doprineti da se Batajnica razvije u savremeno, ekološko naselje i da e se rešiti mnogobrojni problemi sa aspekta životne sredine. LITERATURA [1.]       Lješevi  M. (2005): Životna sredina- teorija i metodologija istraživanja, Geografski Fakultet, Beograd. [2.]       Lješevi  M. (2005): Životna sredina sela i nenastenjenih prostora, Geografski Fakultet, Beograd. [3.]       Filipovi  D., ur i  S. (2005): Osnovi ekologije- Praktikum, Geografski Fakultet, Beograd. [4.]       www.wikipedia.com [5.]       www.batajnica.info [6.]       www.panoramio.com [7.]       www.ekoforum.org 

Životna sredina u Batajnici

Geography Repository

http://gery.gef.bg.ac.rs/bitstream/123456789/1241/1/XIII%20YUCORR_Emina_445-450.pdf

Životna sredina u Batajnici

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

GERY

Geography Repository