Ewa Obała

Acta Univeristatis Lodziensis Folia Librorum

Directory of Open Access Journals

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA LIBRORUM 2 (35), 2022 ISSN 0860-7435 © by the author, licensee University of Lodz – Lodz University Press, Lodz, Poland. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution license CC BY-NC-ND 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/) Received: 15.12.2022; verified: 22.12.2022. Accepted: 10.01.2023. Ewa Obała Biblioteka Akademii Kaliskiej im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk e-mail: e.obala@akademia.kalisz.pl I Konferencja Stowarzyszenia Introligatorów Polskich (Poznań, 8–9 września 2022 r.) DOI: https://doi.org/10.18778/0860-7435.35.17 W dniach 8–9 września 2022 r. w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu spotkali się na I Konferencji Stowarzyszenia Introligatorów Polskich introliga-torzy, konserwatorzy, miłośnicy książki i bibliotekarze. Wydarzeniu temu to-warzyszyła zorganizowana wystawa prac oraz narzędzi introligatorskich, którą można było oglądać do końca września. Organizatorem konferencji były Pra-cownia Restauracji Książki Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu oraz Stowa-rzyszenie Introligatorów Polskich (działające od 19 sierpnia 2022 r.). Patronat nad tym wydarzeniem objął Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, natomiast patronat medialny organizacje bibliofilskie, takie jak: Towarzystwo Bibliofilów Polskich w Warszawie, Łódzkie Towarzystwo Przyjaciół Książki, Towarzystwo Przyjaciół Książki w Kaliszu, Rycerski Zakon Bibliofilski w Kra-kowie, Wielkopolskie Towarzystwo Przyjaciół Książki oraz Biblioteka Insty-tutu Kultury Europejskiej w Gnieźnie i Świat Druku. Ceremonii powitania dokonali dr Małgorzata Dąbrowicz (dyrektor Biblio-teki Uniwersyteckiej w Poznaniu), Leszek Knyrek (przedstawiciel Stowarzysze-nia Introligatorów Polskich) oraz kierownik Pracowni Restauracji Książki w BUP Katarzyna Kubiś. Obrady zainaugurowała Laura Drygalska-Santiago z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie referatem pt. „Postulat odnowy rzemiosła. Działalność «Polskiej Gazety Introligatorskiej»”. Prelegentka pokazała [ E w a  O b a ł a  [250] przykłady idei pięknej książki, czyli syntezę piękna intelektualnego i piękna ma-terialnego, a także omówiła estetykę oprawy, edytorstwo, teorię barw, harmonię kolorów, efekty wizualne, kontrasty symultaniczne, złudzenia optyczne, sym-bolikę kolorów, harmonię oprawy i treści, zwracając też uwagę na kształcenie smaku artystycznego. Wiele rozwiązań i pomysłów, jak stwierdziła, można zna-leźć w „Polskiej Gazecie Introligatorskiej” ukazującej się od 1928 r. Ryc. 1. Uczestnicy konferencji Źródło: Strona Stowarzyszenia Introligatorów Polskich  https://introligatorzypolscy.org.pl/konferencja-sip-2022/ Jako druga swój wykład zatytułowany „Drukowane i niepublikowane pod-ręczniki introligatorstwa” przedstawiła dr Elżbieta Pokorzyńska z Uniwersy-tetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Prelegentka zajęła się zapiskami mó-wiącymi o niepublikowanych książkach na temat oprawiania zabytkowych woluminów, a także wymieniła wiele fachowych podręczników z opisami tech-niki introligatorskiej. Wśród nich wspomniała m.in. takie jak: Domowa nauka oprawiania książek M. Radomczyka (Mosiołka) z 1899, 1908 i 1922 r., Ręko-dzielnik amator. Ilustrowana szkoła robót domowych  [B. Londyńskiego] z 1901 r., O zdobieniu skóry H. Sadowskiej z 1927 r., Wkładka przy prasie introligatorskiej S. Wojtowa z 1928 r., Introligatorstwo z krótkim zarysem historii zdobnictwa opraw  A. Sekowicza z 1948 r. oraz wiele innych publikacji, które można było obejrzeć podczas przerwy, ponieważ referentka przywiozła ze sobą swoją prywatną ko-lekcję omawianych książek. I  K o n f e r e n c j a  S t o w a r z y s z e n i a… [251] Kolejny referat wygłosiła Magdalena Dalke z Pracowni Renowacji Książki BUP. Dała w nim przykłady różnorodności opraw będących w zbiorach Bi-blioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Referentka zaprezentowała najstarsze okładki ksiąg z uwzględnieniem techniki wykonania, używanego papieru, pod-łoża i metod wytłaczania. Opowiedziała o użytkowaniu m.in. papierów reliefo-wych metalicznych, atrakcyjnych pod względem efektu fakturalnego, które można było zobaczyć na pokazie multimedialnym. Dawne księgi były również oprawiane w płótna haftowane lub ozdabiane koralikami. dominowała w tej dziedzinie skóra – wklejano w nią drzeworyt – lub ceramiczne ozdobne płytki, które umieszczano w środku okładki. Produkcja masowa ulegała modyfikacji i gdy wkroczyło tworzywo sztuczne i wynaleziono celuloid (najstarsze two-rzywo termoplastyczne), oprawa książek stała się tańsza. Ryc. 2. Uczestnicy konferencji Fot. Ewa Obała Intrygujący tytuł, sygnalizowany w programie konferencji – „Czy książkę można zjeść i wypić?” – miało wystąpienie Agnieszki Rybarczyk z Oddziału Gromadzenia i Uzupełniania Zbiorów BUP. Prelegentka przedstawiła na kon-ferencji Kolekcję Liberatura w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Pozna-niu”. Pokazała nowy gatunek literacki, w którym tekst i forma mają z siebie wynikać, jak również nie mogą bez siebie istnieć, stanowiąc integralną całość. Różne też są kształty dzieł liberackich, np.: butelki z tekstem literackim, pudełka z luźnymi składkami, karty do gry, opłatki, leporella (harmonijki), trój-księgi, mapy, lustra, a także wiersze wypisane na maseczkach, skarpetki E w a  O b a ł a  [252] z tekstem, deski do krojenia, zasłonki pod prysznic itp. Omawiana liberatura nie jest równa książce artystycznej, bliżej jej jest do sztuk plastycznych i innych form niż literatura, dlatego ten nowy trend nasuwa wątpliwości, czy jego wy-twory można traktować jako książki w tradycyjnym rozumieniu tego słowa. Podsumowaniem obrad była dyskusja, w której wzięli udział: dr E. Poko-rzyńska, M. Dalke, L. Drygalska-Santiago, prof. E. Andrysiak, A. Rybarczyk. Na koniec dr Kazimierz Krawiarz, prezes Wielkopolskiego Towarzystwa Przy-jaciół Książki, wspomniał o znanym Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi, założonym przez Jadwigę i Janusza Tryznów, artystów tworzących piękne i wy-jątkowe edycje i obecnie, po śmierci pana Janusza, nieznanych dalszych losach tej instytucji. W przerwie otwarta została wystawa prac i narzędzi introligatorskich członków Stowarzyszenia Introligatorów Polskich. Prace współcześnie działa-jących introligatorów oraz zestawy różnych narzędzi tego rzemiosła, tych z przełomu wieków oraz zupełnie nowych, którymi na co dzień posługuje się introligator-rzemieślnik prezentowali: Przemysław Bielawski, Jerzy Budnik, Magdalena Bulanda, Krzysztof Cofalik, Piotr Czołczyński, Katarzyna Hert-manowska, Tomasz Jurek, Magdalena Jurkiewicz, Leszek Knyrek, Katarzyna Kubiś, Kinga Lewandowska-Pewna, Marcin Praski, Sabina Mozga, Urszula Pietrusewicz, Daniel Szlachtowski, Leonard Rosadziński, Jacek Tylkowski, Kateryna Zubakhina. Ryc. 3. Otwarcie wystawy Fot. Ewa Obała I  K o n f e r e n c j a  S t o w a r z y s z e n i a… [253] Sesję drugą prowadził przedstawiciel Stowarzyszenia Introligatorów Pol-skich Tomasz Jurek. Wystąpienia rozpoczął właściciel firmy rodzinnej z sie-dzibą w Komornikach (Wielkopolska) Introligatornia Tylkowski, który wygło-sił prelekcję pt. „BRADEL w pięciu odsłonach. Przedstawienie różnych konstrukcji tej popularnej techniki na przykładach”. Jacek Tylkowski omówił jedną z najbardziej znanych obecnie technik introligatorskich, której nazwa po-chodzi od jej twórcy – francuskiego introligatora oraz pokazał przykłady wielu ciekawych opraw wykonanych w swojej pracowni przy użyciu tej techniki. Wspomniał również o organizowanych warsztatach, na których można poznać arkana tego rzemiosła. Pracownię w Śremie zaprezentowała Katarzyna Hertmanowska w wykła-dzie pt. „Papiery marmurkowe do celów introligatorskich i konserwatorskich – technika wykonywania, materiały i narzędzia”. Ten wyjątkowy papier jestręcznie malowany na powierzchni wody przy pomocy pędzelków i grzebieni. Farby są własnoręcznie przygotowywane techniką bez użycia ałunu, na karage-nie, ucieranymi farbami z pigmentów naturalnych, wody źródlanej i oxgall. Obecnie papiery marmurkowe spotykamy głównie w oprawach książek, czyli stosowane są na okładkach książek i wewnątrz nich, jako wyklejki. Prelegentka w swojej pracowni prowadzi również zajęcia dla dzieci i młodzieży, które cieszą się wielkim powodzeniem, a na temat powstawania tych niezwykłych papierów przestawiła krótki film. Ostatnim mówcą był Jan Grochocki prowadzący blog introligatorski w in-ternecie. Wystąpił on z tematem „Nie wszystko złoto, co się świeci. Zdobienia brzegów książek”. Referent dał przykłady najstarszych dekoracji ksiąg, uzyski-wanych poprzez malowanie, skrapianie i ozdabianie woluminów. Później sto-sowano złocenia i cyzelowania, czyli wbijano tłokiem faktury lub wzory na po-złacanej powierzchni. Kolejną techniką stało się tłoczenie obrazów na złoceniach w żłobku książki, czyli fore-edge painting. Współcześnie stosuje się technikę acrografu, druku fleksograficznego, złocenia folią i rolką, zdobienie folią holograficzną, frezowanie oraz używa się natrysku farby z opiłkami. Konferencja zakończyła się dyskusją, przeniesioną do kuluarów. Można było także przy specjalnie przygotowanych stoiskach porozmawiać z twórcami materiałów introligatorskich oraz z przedstawicielami firm oferujących takie materiały. Po części referatowej odbyło się Walne Zebranie Członków Stowa-rzyszenia Introligatorów Polskich. W drugim dniu konferencji organizatorzy zaplanowali zwiedzanie Biblio-teki Uniwersyteckiej w Poznaniu, w czasie którego można było zobaczyć kata-logi, czytelnie, magazyny oraz uczestniczyć w warsztatach w Dziale Zbiorów Specjalnych i Pracowni Restauracji Książki, gdzie można było zapoznać się m.in. z liberaturą w zbiorach bibliotecznych.

I Konferencja Stowarzyszenia Introligatorów Polskich (Poznań, 8–9 września 2022 r.)

Obała, Ewa

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

https://czasopisma.uni.lodz.pl/librorum/article/download/18328/17859

I Konferencja Stowarzyszenia Introligatorów Polskich (Poznań, 8–9 września 2022 r.)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)