Bu çalışmada, İstanbul ili Üsküdar ilçesi içerisinde kıyı bandında
yer alan tüm kültür varlıklarının envanteri oluşturulmuştur. Her bir kültür
varlığının geçmişten günümüze çevreleri ile birlikte varoluş süreçleri
değerlendirilmiş, kültürel varlıklara ilişkin kent halkının farkındalıkları
saptanmış, kültürel varlıkların geçmiş fotoğraflarına ulaşılarak geçmişten günümüze
kıyaslama olanağı sağlanmıştır. Kentsel kültürel varlıkların
sürdürülebilirliklerinin sağlanması, ulusal kimliğe katkı sağlanmasına ilişkin
stratejiler üretilmiş, kültürel varlıklar dış mekân çevrelerindeki değişimleri
ile peyzaj mimarlığı bakış açısı ile yorumlanmıştır. Çalışma alanı sınırları
olarak Üsküdar Meydanı ile Selimiye Kışlası arasında kalan hatta kıyı
çizgisinden 1 km gerisine kadar olan alan seçilmiştir. Bu hat içerisinde;
Üsküdar Meydanı, Kızkulesi, Sultan III. Ahmet Çeşmesi, Mihrimah Sultan camii,
Gülfem Hatun Camii, Selimiye Kışlası, Büyük Selimiye Cami, Ayazma Camii, Ayazma
çeşmesi, Eski vapur iskelesi, Harem otogarı, Şemsi Paşa İlçe Halk Kütüphanesi,
Balaban Tekkesi vb. pek çok önemli yapı yer almaktadır. Çalışmada yöntem olarak
Üsküdar Belediyesinden 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Nazım İmar planı temin edilmiş,
mevcut tarihi ve kültürel varlıkların yerleri belirlenerek Arc. Map. 10.1
programı kullanılarak envanter haritası oluşturulmuştur. Envanter
oluşturulmasının ardından her bir alana ilişkin yapım yılından ve hikâyesinden
başlanarak günümüze kadar gelen süreç içerisinde yaşanan mekânsal değişimler ve
dönüşümler kullanım amaçları ile birlikte ortaya konulmuştur. Her bir kültürel
varlık için yapılan bu araştırma çalışma alanının tümü içinde yollar, yeşil
alan dağılımları, sivil mimari örnekleri, günümüzdeki durumun şekillenmesinde
önemli rol oynayan depremler, yangınlar, savaşlar, işgaller, yasa ve
yönetmelikler vb. doğal, kültürel ve sosyal etkenler ile bir arada
değerlendirilerek yorumlanmıştır. Çalışma alanına ait genel peyzaj biyografisi
ve alanda yer alan her bir tarihi kültürel varlığa ilişkin biyografiler ortaya
konulurken 1870-2018 yılları arasında belirtilen alanlara ilişkin fotoğraflar,
tasvirler, el çizimlerinden büyük ölçüde yararlanılmıştır. Çalışma alanında
yaşayan kent halkına, kentsel kültürel miras farkındalıklarını ölçmek amacı ile
anket uygulanmış ayrıca, her bir kentsel-kültürel miras öğesi için çalışma
kapsamında geliştirilen gözlem formu ile değerlendirme yapılmıştır. Yerel
yönetim, kamu kurumları, dernekler, üniversitelerde görev yapan uzmanlar ile
sözlü görüşmeler yapılarak katılımcı bir çerçevede değerlendirmeler
yapılmıştır. Sonuç olarak çalışma alanı için kentsel kültürel mirası için,
ilgili yasa ve yönetmelikler çerçevesinde, paydaş görüşleri doğrultusunda
peyzaj biyografilerinden yararlanılarak koruma-kullanma, yeniden işlevlendirme
stratejileri geliştirilmiştir
