Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku, dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/2021.Uniwersytet w BiałymstokuDane udostępnione przez BPS Consultants Poland.Gatnar E., Wykorzystanie drzew klasyfikacyjnych w modelach scoringowych, [w:] Tarczyński W. (red.), Rynek kapitałowy, skuteczne inwestowanie, tom I, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2002.Materiały BIG Banku Gdańskiego S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opracowanie i publikacja BIG Banku Gdańskiego S.A., Gdańsk 2002.Materiały ING Banku Śląskiego S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opracowanie i publikacja ING Bank Śląski S.A., Katowice 2002.Materiały Pekao S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opracowanie i publikacja Pekao S.A., Warszawa 2002.Materiały PKO BP S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opracowanie i publikacja PKO BP S.A.. Warszawa 2001.Wysocki M., Poradnik inspektora kredytowego, Biblioteka Bankowca, Twigger, Warszawa 1997.Żurawik B., Żurawik W., Marketing bankowy, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1995.2606

Niedźwiecki, Arkadiusz

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

1. Wstęp Kompleksowy rachunek bankowy jako narzędzie finansowania rozwoju małych i średnich firm Arkadiusz Niedźwiecki* Praktyka gospodarcza wskazuje, iż małe i średnie przedsiębiorstwa, finansu­jąc działalność, preferują doŚĆ proste produkty finansowe, które jednak mogą w pełni zaspokoić różne ich potrzeby. Banki, wychodząc naprzeciw tym wyma­ganiom, oferują im kompleksowe rachunki bankowe, realizujące nie tylko pod­stawowe funkcje rachunku bieżącego, ale też zapewniające dość łatwy dostęp do szerokiego pakietu usług finansowych. Konstrukcja kompleksowych rachunków bankowych opiera się na klasycznej marketingowej koncepcji wielowarstwowej struktury produktu. Na bazie rdzenia produktu, jakim jest rachunek bieżący niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, konstruuje się szereg usług depozytowych, kredytowych i płatni­czych, które wzbogacają w znacznym stopniu "klasyczny" rachunek służący głównie do rozliczeń finansowych [8, s. 29-33, 35-37]. Dzięki temu małe i śred­nie przedsiębiorstwa zyskują relatywnie proste narzędzie finansowania działal­ności bieżącej, a przede wszystkim rozwojowej, co jest szczególnie istotne w przypadku jednego z głównych problemów, z jakim się borykają - brakiem funduszy niezbędnych do finansowania długofalowych strategii zwiększających konkurencyjność. Jednocześnie zróżnicowanie produktu poszerzonego w ramach kompleksowego rachunku bankowego, a więc jego znaczna "elastyczność", z punktu widzenia konkretnej firmy umożliwia wykorzystanie tych jego ele­mentów, które są dla niej użyteczne, a niekorzystanie z pozostałych. Z kolei banki w warunkach znacznego natężenia konkurencji wewnątrzsekto­rowej, unowocześniając swoje oferty, dopasowują je do zmieniających się po­trzeb rynku, a jednocześnie obniżają ich ceny. Dzięki temu kompleksowe ra­chunki bankowe stają się produktami powszechnie wykorzystywanymi i coraz pełniej zaspokajającymi zróżnicowane potrzeby finansowe małych i średnich przedsiębiorstw. * Mgr Arkadiusz Niedźwiecki, Uniwersytet w Białymstoku. Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku,  dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/2021Kompleksowy rachunek bankowy jako narzędzie finansowania ... 61 2. Koncepcja kompleksowego rachunku bankowego Potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw w odniesieniu do produktów bankowych odpowiadają specyfice ich działalności. Z badań przeprowadzonych przez BPS Consultants Poland wynika, że naj popularniejszym produktem ban­kowym wykorzystywanym w działalności sektora MSP są rachunki bieżące. Oprócz nich firmy te wykorzystują inne usługi finansowe, jednak w relatywnie mniejszym zakresie (rysunek 1). Telefoniczne dyspozycje 10% Kredyt inwestycyjny 11% Bieżący rachunek walutowy 11% Kredyty platniczc 11% Rozliczenie SWIFT 12% Transfer środków bieżących Kredyt obrotowy f--------'-� 15% Kredyt w rachunku bieżącym f.-----_._--.-� 20% Rachunek pomocniczy � ____ . __ •. _ ...... _ _ ._._.....J 31 % Telefoniczne sprawdzanie konta __ . _______ _______ ._J48% 99% Rachunek bieżący ·�:::=::;:====:::::=···=-··l'=·· =- :=-=·-·-._:;::-=· -=·-:::-:-:;,-=·-·===::;:-::--=-=� .. �=,=- =.-=-�,..=-- =.=-_r;:::-::-.-=- -::' ...... 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Rys. 1. Popularność usług bankowych w sektorze MSP Źródło: [I]. W związku z zapotrzebowaniem rynkowym w ostatnich latach polskie banki zintensyfikowały działania mające na celu pozyskanie jak największej liczby małych i średnich firm poprzez oferowanie im rachunków bieżących. Udział poszczególnych banków w tym dynamicznie rozwijającym się segmencie rynku usług finansowych przedstawiono na rysunku 2. Wynika z niego, że liderami, jeżeli chodzi o obsługę MSP, są przede wszystkim jedne z największych pol­skich instytucji finansowych: PKO BP S.A. oraz Pekao S.A., które łącznie ob­sługują blisko połowę rachunków bieżących małych i średnich przedsiębiorstw. Oprócz nich znaczącą pozycję w obsłudze MSP odgrywąją ING Bank Śląski S.A., BPH S.A., Bank Zachodni WBK S.A., BIG Bank Gdański S.A. oraz Bank Gospodarki Żywnościowej. Jednak ich łączny udział w tym segmencie jest zbli­żony do wielkości wypracowanych przez liderów rynku. Jeżeli chodzi o sprzedaż rachunków bieżących, banki intensyfikują w szcze­gólności sprzedaż rachunków kompleksowych. Dzięki temu mają możliwość zbytu również innych produktów, zwłaszcza depozytowych i kredytowych, które Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku,  dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/202162 Arkadiusz Niedźwiecki są użyteczne z punktu \vidzenia intensyfikacj i rozwoju przedsiębiorstwa (rysu­nek 3). Rachunki te są przeznaczone dla osób prowadzących działalność gospo­darczą lub zarobkową, niezależnie od formy, w jakiej realizują zobowiązania podatkowe. Kompleksowy rachunek bankowy może być wykorzystywany przez przedsiębiorstwa rozliczające się w formie karty podatkowej, zryczahowanego podatku od przychodów ewidencjonowanych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Jednocześnie obserwuje się tendencję do różnicowania dodatko­wych usług związanych z kompleksowym rachunkiem bankowym. Dzięki temu dopasowuje się go do potrzeb poszczególnych grup zawodowych prowadzących działalność na własny rachunek: rolników, lekarzy, czy handlowców [6] . • PKO BP t:J Pekao S.A. ING BŚ IIIIBPH Banki spółd.delcze LJBZ WBK i'lB IG-BG IlillIBGŻ [J Inne Rys. 2. Udział w rynku rachunków bieżących małych i średnich tirm Źródło: opracowanie własne na podstawie 16J. Kompleksowe rachunki bankowe umożliwiają dokonywanie wielu rodzajów operacji finansowych związanych z prowadzoną działalnością. Można do nich zaliczyć: polecenie przelewu, polecenie zapłaty, zlecenia stałe, zlecenia telefo­niczne, ustne dyspozycje wpłaty i wypłaty, otwieranie rachunków lokat termi­nowych, realizację czeków, a także korzystanie z kart bankowych, które posia­dają funkcje: bankomatową, płatniczą, depozytową, obciążeniową, a w niektó­rych przypadkach - również kredytową. Założenie kompleksowego rachunku jest dość proste. Najczęściej jego otwarcie to czynność nieodpłatna następująca po złożeniu wnioskul oraz podpi­sani u  umowy. Przy uruchamianiu kompleksowego rachunku bankowego insty­tucje finansowe powszechnie stosują zasadę, że do historii rachunku zalicza się dotychczasowy okres jego posiadania w innym banku, co jest szczególnie istotne w przypadku korzystania z produktów banku, które mogą być udostępnione klientowi po określonym czasie współpracy. Jeżeli natomiast przedsiębiorca posia­dał w danym banku tradycyjny rachunek bieżący może być on bezpłatnie przekształcony w rachunek kompleksowy. l Polskie banki coraz powszechniej oferują możliwość przesłania wniosku o otwarcie rachun­ku nic tylko za pomocą poczty •. zwykłej", ale również elektronicznej. Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku,  dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/2021Kompleksowy rachunek bankowy jako narzędzie finansowania ... --Rozliczeniowe II rachunek bieżący ,.sensu stricte"- rdzeń produktu czek i  - karty bankowe -----Finansowe potrzeby przedsiębiorstwa Kredytowe II Depozytowe dopuszczalne saldo - lokaty typu cali debetowe - programy. kredyty w rachunku inwestycyjne bieżącym - inne lokaty kredyt na zakup pojazdów - zarządzanie wol-mechanicznych nymi środkami kredyty w rachunku kredytowym: obrotowe. inwestycyjne pożyczka 63 - bank informacji o tirmach Rys. 3. Konstrukcja kompleksowego rachunku bieżącego z punktu widzenia finanso­wych potrzeb małej lub średniej firmy Źródło: opracowanie własne na podstaw ie [3; 4: 5; 61. Dokumentami niezbędnymi do założenia kompleksowego rachunku banko­wego, oprócz wniosku, są przede wszystkim: karta wzorów podpisów, doku­menty określające status prawny wnioskodawcy (w tym zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, koncesja), zaświadczenie o numerach REGON i NIP, zaświadczenie z ZUS lub KRUS oraz urzędu skarbowego, a także dyplomy ukończenia szkół lub uczelni przedsiębiorcy. W pewnych oko­licznościach bank może zażądać innych dokumentów niezbędnych, jego zda­niem, do uruchomienia rachunku bieżącego oraz udostępnienia klientowi jego składowych zaliczanych z punktu widzenia teorii marketingu do elementów produktu poszerzonego. 3. Wybrane składowe produktu poszerzonego w kompleksowym rachunku bankowym Elementy produktu poszerzonego w ramach kompleksowego rachunku ban­kowego można podzielić na kilku grup (rysunek 3). Ze swojej istoty potrzeby, które zaspokąjają, sprowadzą;ą się do zapewnienia płynności finansowej oraz finansowania działalności inwestycyjnej firmy. Przy tym oba te wątki są istotne z punktu widzenia rozwoju przedsiębiorstwa: pierwszy - w horyzoncie krótko­terminowym, drugi - w dłuższej perspektywie. W tym kontekście, z punktu widzenia specyfiki działalności gospodarczej, najważniejsze usługi bazujące na "klasycznym" rachunku bieżącym są związane z udostępnieniem przedsiębior­stwu zwrotnych środków finansowych. Jako forma finansowania krótkoterminowego, wykorzystywana w przypadku konieczności regulowania pojawiąjących się incydentalnie relatywnie niewiel­kich zaburzeń płynności finansowej (np. zobowiązań wobec ZUS lub urzędu Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku,  dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/202164 Arkadiusz Niedźwiecki skarbowego) proponowane jest klientom dopuszczalne saldo debetowe. Ten instrument może też służyć do zaspokojenia zapotrzebowania na środki obroto­we niezbędne w działalności, czego przykładem jest zakup paliwa do samocho­dów służbowych. Jedna z pierwszoplanowych zalet wykorzystania dopuszczal­nego salda debetowego to utrzymanie płynności finansowej bez konsekwencj i w postaci nal iczania karnych odsetek. Z kolei kredyt w rachunku bieżącym może być udzielony posiadaczowi kompleksowego rachunku bankowego po pewnym czasie od momentu jego uru­chomienia, przy czym praktyka bankowa wskazuje, że za okres ten przyjmuje s ię przeważnie 3 miesiące. Dodatkowo często wymaga się, aby przedsiębiorca zanim uzyska środki finansowe z tytułu kredytu, prowadził udokumentowaną działalność przez co najmniej l rok2. Kredyt w rachunku bieżącym może być spłacany wg stałej albo zmiennej stopy procentowej. Na wniosek kredytobiorcy umowę kredytu przedłuża się poprzez aneks na kolejny okres bez konieczności jednoczesnej spłaty kredytu. Kredyt w rachunku b ieżącym jako forma zasilenia środkami finansowymi uznawana jest za wysoce funkcjonalną z punktu widzenia małych i średnich przedsiębiorstw. Wiąże się to m.in. z uproszczoną metodyką oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy i ryzyka kredytowego banku [2, s. 157-158; 7, s. 118-120]. Instrument ten umożliwia utrzymanie płynności finansowej w przypadku częstych i wysokich zobowiązat'1 płatniczych, np. płatności za faktury. Zaspokaja też powtarzalne, stosunkowo wysokie potrzeby w zakresie zasilenia w kapitał obrotowy przy jednoczesnej możliwości korzystania z innych ogólnodostępnych form finansowania. Jednym ze specyficznych instrumentów finansowych wykorzystywanych w ramach kompleksowego rachunku bankowego jest kredyt na zakup środków transportowych. Udziela się go na zakup pojazdów lub sprzętu technicznego, jednak wyłącznie na terytorium Polski. Jak wskazuje praktyka, te istotne z punktu widzenia małej przedsiębiorczości środki trwałe mogą zostać zakupione od: przedsiębiorcy, sprzedającego pojazd lub sprzęt techniczny w imieniu własnym, osoby fizycznej, będącej właścicielem pojazdu lub sprzętu technicznego, albo komisanta. W rachunku kredytowym, jednym z ważnych elementów kompleksowego rachunku bankowego wykorzystywanego przez podmioty gospodarcze, mogą być udzielone dwa podstawowe rodzaje kredytów finansujących ich działalność, a mianowicie: kredyt inwestycyjny i kredyt obrotowy. Jak wskazuje praktyka, pierwszy z nich udzielany jest najczęściej na okres do 5 lat, natomiast drugi - na krótszy czas - do 3 lat. Przy tym jedną z najpopularniejszych form kredytowania bieżących potrzeb finansowych małych i średnich firm są zaliczane do kategor i i  kredytów obrotowych - linie kredytowe. Powszechnie umowy dotyczące ich udostępnienia podpisywane są na 12 miesięcy, często z możliwością przedłuże-2 W przypadku pakietu MEDYK PARTNER PKO BP S.A., adresowanego do lekarzy prowa­dzących praktyki prywatne. okres prowadzenia dzialalności gospodarczej uprawniający do ubie­gania się o przyznanie kredytu w rachunku bieżącym jest krótszy i wynosi 6 miesięcy [6]. Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku,  dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/2021Kompleksowy rachunek bankowy jako narzędzie finansowania ... 65 nia bez konieczności jednoczesnej spłaty kredytu na kolejne 12, a nawet 36 mie­sięcy [3; 4; 5; 6]. Z punktu widzenia przedsiębiorstw zaliczanych do sektora MSP istotnym elementem współpracy z bankiem oferującym kompleksowe rachunki bankowe jest udzielanie karencji w spłacie rat kredytu na pewien czas (np. w przypadku PKO BP S.A. okres ten wynosi nie dłużej niż 6 miesięcy od daty zawarcia umowy kredytu [6]). Dzięki temu w okresie realizacji inwestycji, kiedy możliwe jest przejściowe zachwianie płynności finansowej, firmy te nie muszą spłacać swoich zobowiązail kredytowych, a środki finansowe mogą w pełni przeznaczać na cele rozwojowe. Oprócz tego, jeżeli umowa kredytowa tak stanowi, banki mogą prolongować pobieranie odsetek w okresie jego wykorzystywania, co również należy uznać za korzystne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Kolejny instrument finansowy składający się na kompleksowy rachunek bankowy, substytucyjny w stosunku do kredytu odnawialnego lub dopuszczal­nego salda debetowego, to pożyczka. Zapewnia ona relatywnie łatwy i szybki dostęp do funduszy pozwalających na natychmiastowe sfinansowanie incyden­talnych potrzeb przedsiębiorstwa. Jej maksymalna wartość uzależniona od czę­stotliwości i wysokości wpływów na rachunek może sięgać nawet 100 tys. zł, a środki te mogą być wypłacone w formie gotówkowej lub bezgotówkowej. Zasilenie finansowe w postaci pożyczki odbywa się bez konieczności okre­ślania celu, na jaki przeznaczane są środki finansowe, a także z uwzględnieniem uproszczonych form monitoringu wykorzystania funduszy. W związku z tym nie wszystkie firmy mogą korzystać z tej formy finansowania. Taki przywilej mają solidni i sprawdzeni klienci banków, spłacający terminowo swoje zobowiązania i posiadający kompleksowy rachunek bankowy już przez pewien okres (najczę­ściej 3 miesiące). Bank informacji o firmach oferowany przez PKO BP S.A. polega na kojarze­niu za pośrednictwem banku wiarygodnych firm w celu nawiązania kontaktów biznesowych. Usługa ta jest bezpłatna, a korzystać z niej mogą wszystkie firmy posiadąjące kompleksowy rachunek bankowy PKO BP S.A. Dzięki współpracy z pewnymi kontrahentami znajdującymi się w bazie danych małe i średnie firmy mają możliwość intensyfikacji swojej działalności, również dzięki wykorzystaniu kredytu kupieckiego. Dlatego też produkt ten, zaliczany do usług promocyjnych, zakwalifikować można również jako "quasikredytowy" [6J. 4. Podsumowanie Dzięki wykorzystaniu kompleksowego rachunku bankowego zbudowanego w oparciu o rachunek bieżący małe i średnie przedsiębiorstwa mają możliwość dość łatwego dostępu do zróżnicowanych produktów bankowych. Z punktu wi­dzenia ich działalności rozwojowej szczególnie ważne w tym przypadku są pro­dukty kredytowe, dzięki którym można finansować dwie sfery działalności: bieżącą oraz inwestycyjną. Ponadto, na podstawie analizy ofert produktowych Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku,  dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/202166 Arkadiusz Niedźwiecki największych polskich banków obsługujących sektor MSP, należy stwierdzić, że warunki kredytowania małych i średnich przedsiębiorstw w oparciu o komplek­sowe rachunki bankowe można ocenić jako dość liberalne. Dotyczy to m.in. procedur kredytowych, a także kosztów odsetkowych i pozaodsetkowych zwią­zanych z przyznaniem i obsługą spłaty zobowiązUJl kredytobiorców. Reasumu­jąc, kompleksowy rachunek bankowy należy zaliczyć do jednego z pierwszopla­nowych narzędzi finansowych, które powinny wykorzystywać małe i średnie przedsiębiorstwa. Literatura l. Dane udostępnione przez BPS Consultants Poland. 2. Gatnar E., Wykorzystanie drzew klasyfikac)ynych w modelach scoringowyclz, l w:] Tarczyński W. (red.), Rynek kapitalo�y, skuteczne inwestowanie, tom I, Wydaw­nictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2002. 3. Materiały BIG Banku Gdańskiego S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opraco­wanie i publikacja BIG Banku Gdańskiego S.A., Gdańsk 2002. 4. Materiały ING Banku Śląskiego S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opraco­wanie i publikacja ING Bank Śląski S.A., Katowice 2002. 5. Materiały Pekao S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opracowanie i publikacja Pekao S.A., Warszawa 2002. 6. Materiały PKO BP S.A. odnośnie oferty produktowej banku, opracowanie i publika­cja PKO BP S.A.. Warszawa 2001. 7. Wysocki M., Poradnik illSpektora kredytowego, Biblioteka Bankowca, Twigger, Warszawa 1997. 8. Żurawik 8., Żurawik W., Marketil/g bankowy, Państwowe Wydawnictwo Ekono­miczne, Warszawa 1995. Zdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku,  dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/2021

Kompleksowy rachunek bankowy jako narzędzie finansowania rozwoju małych i średnich firm

https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/14491/1/A_Niedzwiecki_Kompleksowy_rachunek_bankowy.pdf

Kompleksowy rachunek bankowy jako narzędzie finansowania rozwoju małych i średnich firm

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)