ناشر: مرکز آموزشی، پژوهشی، و درمانی سل و بيماريهای ريوی- بيمارستان دکتر مسيح دانشوری
Abstract
عوارض سیگار روی سلامتی، مخاطره ابتلا به سرطان و حتی ابتلای سرطان های ثانویه ثابت شده است. با این وجود تاثیر سابقه مصرف سیگار یا استعمال فعلی آن بر اثر بخشی درمان های کمکی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
پرتودرمانی با تابش پرتوهای یونیزان بر تومور نقش مهمی در درمان سرطان ایفا میکند. بدلیل سیگاری بودن تعداد زیادی از بیماران مبتلا به سرطان، ارزیابی تاثیر آن بر عوارض جانبی پرتودرمانی ضروری است. از آنجایی که اکسیژن از عوامل کلیدی تاثیرگذاری پرتوهای یونیزان می باشد، سیگار با ایجاد شرایط هایپوکسیک منجر به اثر بخشی محدود پرتودرمانی می شود. دود سیگار با افزایش غلضت کربوکسی هموگلوبین خون و تغییر منحنی هموگلوبین- اکسیژن باعث هایپوکسی نسبی بافت شده و درنتیجه در آثار وابسته به اکسیژن پرتو مداخله می کند. همچنین با تولید رادیکالهای آزاد و مونواکسید کربن موجب استرس اکسیداتیو و التهاب میشود و هایپوکسی بافت ایجادشده منجر به افت رشد عروق خونی داخل زخم و کاهش پاسخهای ایمنی بدن گشته و لذا موجب تاخیر در ترمیم سلولها و بهبود زخم میشود؛ که تابش گیری این تاخیر را تشدید می کند.
درماتیت پرتویی از شایع ترین اثرات جانبی پرتودرمانی است و اهميت جلوگیری یا کاهش درماتیت در این است که بروز درجات شدید آن با افزایش احتمال عفونت ممکن است منجر به آسیبهای پوستی شدید و توقف پرتودرمانی شده و محدودیت در ارائه دز بهینه یا اختلال در زمانبندی تابش و در نهایت کاهش نتیجه مؤثر درمان حاصل گردد. گزارش های متعددی از تاثیر سیگار بر افزایش درماتیت پرتویی حاد و حتی مزمن پس از پرتودرمانی ارائه شده است. بسیاری از نتایج نشاندهنده عوارض پوستی بدتر افراد سیگاری است بطوریکه به میزان بیشتری در معرض ابتلا به پوستهپوسته شدن مرطوب، ادم، تلانژکتازی، پیگمنتاسیون و افزایش میزان درد و حساس شدن بافت در مقایسه با غیر سیگاری ها قرار دارند. لذا بیماران بایستی از خطر بالقوه سیگار در افزایش شانس ابتلا به سرطان جدید و نیز عوارض پرتودرمانی نظیر درماتیت پرتویی مطلع باشند؛ که در این راستا متخصصان بهداشت-درمان می توانند با اعمال استراتژیهای جدی نظیر برگزاری کلاسهای ترک سیگار حین درمان و ارائه دانش مرتبط با مضرات سیگار نقش مهمی ایفا کنند
