شناسایی مولفه‌های فرهنگ حاکم در شبکه اجتماعی اینستاگرام

Abstract

هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه‌های فرهنگ حاکم بر شبکه اجتماعی اینستاگرام بوده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام‌شده است. نمونه تحقیق، مشارکت‌کنندگان بالقوه از اساتید و صاحب‌نظران، مدیران ستادی و مدیران اجرایی رسانه‌های فعال در سطح تهران بودند. با در نظر گرفتن اهمیت حداکثر تنوع در نمونه تحقیق و محدودیت‌های موجود برای انجام مصاحبه، ملاک‌هایی برای انتخاب چارچوب نمونه در نظر گرفته شد. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند (بر مبنای معیارهای انتخاب) و نظری بعد از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 14 نمونه متخصص، اشباع مضمونی حاصل‌شده است. با توجه به شیوع کرونا و محدودیت‌های ناشی از آن، شیوه‌های متنوعی برای مصاحبه استفاده شد (حضوری/ تلفنی/ مجازی (واتساپ و اسکایپ). پروتکل مصاحبه نیمه ساختارمند بر مبنای مرور ادبیات پژوهش و مبانی تجربی تدوین و مورداستفاده قرار گرفت. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از فرآیند 6 مرحله‌ای کلارک و برون[1] (2017) در حوزه تحلیل تماتیک، به‌صورت رفت و برگشتی مستمر بین داده و کدگذاری‌های تحلیل‌شده حاصل 6 مرحله، آشنایی با داده، ایجاد کدهای اولیه، جستجوی کدهای گزینشی، ساخت تم‌های فرعی، تعریف تم‌های اصلی و تهیه گزارش پایانی انجام‌شده که دراین‌بین 119 مفهوم کلیدی، 38 واحد معنایی فشرده، 11 مضمون فرعی و 5 مضمون اصلی به دست آمد. یافته‌ها نشان داد که فرهنگ حاکم بر شبکه اینستاگرام را می‌توان در 5 مضمون کلی: «توهم دانایی»، «گفتمان ضدفرهنگی»، «فردگرایی شبکه‍ای»، «فرهنگ سلبریتی» و «کنشگری/ مقاومت نامرئی» ارائه داد