The Mathnawi as a tasawwufical classic and its Bosnian annotators: Sudi al-Bosnawi, Ali Dada al-Bosnawi and Abdullah al-Bosnawi

Abstract

MakaleHz. Mevlânâ’nın Mesnevî’si yazıldığı günden itibaren tasavvufî ve ilmî muhitte ilgi ile karşılanmış, okunmuş ve üzerine şerhler yazılmıştır. Klasik eserlerde görülen; esere olan ilginin, belirli bir çevre veya bölge ile sınırlı olmaması Mesnevî için de geçerlidir. İşte bu ilginin tezahürlerinden birisi olarak Bosna asıllı sûfî ve edîbler, Mesnevî üzerine çeşitli şerhler yazmışlardır. Bunlardan, Fars klasiklerine yazdığı şerhlerle bilinen Sûdî-i Bosnevî (v. 1007/1599?), Mesnevî’yi de şerh etmiştir. Ancak muteber bir nüshasına ulaşılamamıştır. Şerh atfedilen bir isim de, Halvetî şeyhi Ali Dede el-Bosnevî’dir (1007/1598). Çeşitli eserleri olan Ali Dede’nin, Mesnevî’nin dîbâcesi üzerine de şerh yazdığı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı kataloğunda görünmektedir. Ancak şerhin ona ait olmadığı tespit edilmiştir. Diğer bir müellif ise Abdullah Bosnevî’dir (v. 1054/1644). Bosna asıllı önemli isimlerinden olan Abdullah Bosnevî’nin altmış civarındaki eseri arasında, Mesnevî üzerine biri kayıp olmak üzere üç ayrı şerhi bulunmaktadır. Biz bu makalemizde, bir klasik olarak Mesnevî’yi ele alıp onun üzerine Bosna asıllı üç isim tarafından yapıldığı belirtilen şerhlerin aidiyetini tespit ve özelliklerini tahlil etmeye çalışacağız.Jalaladdin Rumi’s Mathnawi has been regarded as an important work in the mystical and scholarly circle since the day it was written. This work was read and commentaries were written on it. This attention is not restricted to a specific environment or a region. Therefore, it will be correct to define the Mathnawi as a guidebook for all sufi orders. On the other hand, we see that Bosnian scholars and mystics have a special attention to the Mathnawi. Among them, Sudi al-Bosnawi (d. 1007/1599?) who had been known with his commentaries on Persian classical books, has written a commentary on the Mathnawi too. Another important name is Ali Dada al-Bosnawi (v. 1007/1599) who was a sheikh of the Halwati order. Ali Dada al-Bosnawi who has various works, has also an annotation on the dibaja (introduction) of the Mathnawi. We encountered a copy of this previously unknown work in the Ataturk Library of Istanbul Metropolitan Municipality and we will introduce this work in detail. Yet another annotator is Abdullah al-Bosnawi. He is one of the prominent names of Bosnian Sufi scholars. He has about 60 works and among them are three commentaries on the Mathnawi. Unfortunately, one of these three commentaries is still lost. In this article, we will try to introduce Mathnawi as a classical book and analyze the commentaries on the it written by Bosnian scholars