The influence of morphological characteristics of intracranial aneurysms in rupture risk assessment using three dimensional digital subtraction angiography
Intrakranijalne aneurizme su lokalna proširenja moždanih arterija i prema podacima iz literature 2-5% populacije ima aneurizmu na nekom od intrakranijalnih krvnih sudova. Procenjuje se da će u toku života prokrvariti 15-20% ovih aneurizmi. Oko 30-40% bolesnika umire neposredno po rupturi, a od onih koji prežive i budu tretirani u specijalizovanoj neurohirurškoj ustanovi, samo trećina se potpuno oporavi, trećina ostane sa lakšim ili težim posledicama, a kod preostale trećine pacijenata lečenje se ipak završi letalnim ishodom. Rizik za rerupturu netretirane aneurizme iznosi 50% u prvih šest meseci, a potom do 3% godišnje.
Do sada je nekoliko socio-demografskih, kliničkih, ali i morfoloških parametara pokazano kao povezano sa rupturom intrakranijalnih aneurizmi. Razvojem savremenih dijagnostičkih procedura i njihovom većom dostupnošću, analiza morfoloških karakteristika intrakranijalnih aneurizmi radi procene rizika od rupture se sve češće koristi. U dosadašnjim većim studijama pokazano je da su veličina aneurizme i lokalizacija aneurizme najčešće povezane sa rizikom za rupturu. Ove dve karakteristike se tako najšire koriste u proceni rizika za rupturu intrakranijalnih aneurizmi. Pokazano je da aneurizme manje od 5 mm ređe rupturiraju, a da je rizik za rupturu najveći kod aneurizmi veličine preko 7 mm. Aneurizme lokalizovane na račvama velikih intrakranijalnih krvnih sudova, naročito srednje velikomoždane arterije, prednje komunikantne arterije i bazilarne arterije, su češće povezivane sa većim rizikom za rupturu. Ipak, nekoliko kompleksnijih izvedenih morfoloških parametara koji uzimaju u obzir odnos veličine aneurizme i vrata aneurizme, odnos veličine aneurizme i matičnog krvnog suda, kao i uticaj smera toka krvne struje, su se pokazali kao mnogo značajniji i precizniji u proceni rizika od rupture u odnosu na samo veličinu i lokalizaciju aneurizme.
Određivanje morfoloških karakteristika intrakranijalnih aneurizmi kao prediktora rupture je od izuzetnog značaja, kako sa dijagnostičkog, tako i sa terapijskog stanovišta. Ova saznanja bi imala veliku praktičnu vrednost jer bi se na taj način odredila upravo ona grupa pacijenata kojima je potreban sveobuhvatan pristup. Protokoli bazirani na dobroj kliničkoj praksi i referentnim studijama mogu značajno da doprinesu adekvatnom lečenju i savetovanju ovih pacijenata.
MATERIJAL I METODE
Ovo je studija slučajeva i kontrola kojom su obuhvaćeni svi pacijenti kojima je u petogodišnjem periodu, od januara 2016. godine do decembra 2020. godine, urađena trodimenzionalna digitalna suptrakciona angiografija na Odseku invazivne i interventne neuroradiologije Univerzitetskog Kliničkog centra Srbije i tom prilikom dijagnostikovana ili potvrđena intrakranijalna aneurizma. Pacijenti su podeljeni u dve grupe: pacijenti sa krvarećim i pacijenti sa nekrvarećim aneurizmama. Nakon primene kriterijuma studije, 604 pacijenata (316 sa krvarećim aneurizmama i 288 sa nekrvarećim aneurizmama) sa 818 aneurizmi (318 rupturiranih i 500 nerupturiranih) je uključeno u studiju. Iz medicinskih istorija bolesti analizirane su demografske i kliničke karakteristike pacijenata, a morfološki parametri mereni na trodimenzionalnoj digitalnoj suptrakcionoj angiografiji uključuju 13 varijabli. Svi dobijeni podaci su potom statistički obrađeni i analizirani...Intracranial aneurysms are pathological dilatations of cerebral arteries. They are present in 2-5% of the general population, and it is estimated that 15-20% of them will rupture during lifetime. About 30-40% of patients die immediately after the rupture, and of those who survive and are treated in a specialized neurosurgical institution, only 1/3 recover completely, 1/3 remain with mild or severe deficits, and the remaining third of patients have a lethal outcome. The risk of a new rupture is 50% in the first six months followed by an increase of 3% for every year.
So far, several socio-demographic, clinical, and morphological parameters have shown to be associated with rupture of intracranial aneurysms. With the development of novel diagnostic procedures and their greater availability, the analysis of morphological characteristics of intracranial aneurysms in order to assess the risk of rupture is increasingly used. Studies showed that the size of the aneurysm and the location of the aneurysm are most often associated with the risk of rupture. These two characteristics are thus most widely used in assessing the risk of aneurysm rupture. Aneurysms smaller than 5 mm are less likely to rupture, and the risk of rupture is greatest with aneurysms larger than 7 mm. Aneurysms located at the bifurcations of large intracranial vessels, especially the middle cerebral artery, anterior communicating artery and basilar artery are most often associated with a higher risk of rupture. However, several more complex derived morphological parameters that take into account the aneurysm-to-neck size ratio, the aneurysm-to-parent vessel size ratio, and the influence of blood flow direction, have proven to be much more significant and accurate in rupture risk assessment than only the size and location of the aneurysm. Thus, knowledge of risk factors for rupture is crucial for counseling and managing patients with intracranial aneurysms. Protocols based on good clinical practice, knowledge and reference studies can significantly contribute to adequate treatment and management of these patients.
MATERIAL AND METHODS
This is a case-control study that included all patients who underwent three-dimensional digital subtraction angiography in the five-year period, from January 2016 to December 2020, at the Department of Interventional Neuroradiology of the University Clinical Center of Serbia, and were diagnosed with intracranial aneurysms. Patients were divided into two groups: patients with bleeding and patients with non-bleeding aneurysms. Following the application of the study criteria, 604 patients (316 with bleeding and 288 with non-bleeding aneurysms) with 818 aneurysms (318 ruptured and 500 non-ruptured) were included in the study. From the medical records, the demographic and clinical characteristics of the patients were analyzed. The morphological parameters were measured on three-dimensional digital subtraction angiography and included 13 variables. All obtained data were statistically processed and analyzed..