Branka Kukuljica

Kukuljica, Branka

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia

samoupravi j an j e osnovni društveni od­nos i oblik čovjekove oslobođene akci­je. Dok je težnja k samoupravnosti je­dan od ciljeva pokreta mladih u kapi­talističkim zemljama, dotle je samou­pravljanje stvarnost života i rada mla­dih u našem, jugoslavenskom društvu. Ismet Dizdarević piše o »Utjecaju sa­moaktiviteta učenika na razvoj njegove socijalne inteligencije« i ističe značaj samoupravljanja kao preduvjeta samo- aktiviteta, te ulogu odraslih u poticanju samoaktiviteta mladih. »Izgrađivanje samoupravljačke kulture učenika« pri­log je Nikole Filipovića koji raspravljao mogućnosti samoupravljanja u nasta­vi, dok Petar Mandiić detaljno obrađu­je »Funkciju nastavnika u đačkoj samo­upravi«.Muhamed Muradbegović autor je ra­da o »Motivaciji za učešće pionira u sa­moupravljanju«, u kojem ističe da pio­nirsko samoupravljanje svojim oblicima rada pods tiče razvijanje novih društve­nih vrednota, usvajanje novih socijalnih pojmova te razvijanje kognitivne spo­sobnosti i socijalne inteligencije mla­dih. Nalazeći se u stalnom aktivnom (sa­moupravnom) odnosu, mladi dobivaju mogućnost da u tim novim društvenim odnosima ostvaruju svoje individual­ne i društvene vrednote. Stoga on sma­tra pionirsko samoupravljanje procesom u kojem se ostvaruje društveno biće dje­teta.»Principi pionirskog (učeničkog) sa­moupravljanja u nastavnom planu i programu osnovne škole« prilog je Stan­ka Perazića, »Neki modeli grupnih dis­kusija u procesima samoodlučivanja« Branka Rakića, »Refleksije o učeničkom samoupravljanju u osnovnim školama« Đure Svrdlina, a »Pravno reguliranje u- čeničkih (pionirskih) samoupravljanja« Vladimira Sultanovića. Arif Zanović, pi­šući o »Ličnosti kao vrijednosti«, ističe da je samoupravljanje nerazdvojivo od samoobrazovanja, da su te dvije aktiv­nosti međusobno uvjetovane kako u od­goj no-obrazovnoj tako i u radno-profe- sionalnoj dimenziji našeg samoupravnog društva.U rubrici Dijalozi čitamo diskusije: »Sadržaj i forme rada u pionirskim ko­lektivima« (šemsudin Topuzović), »Sa­moupravljanje nije pridika« (Manojlo Bročić), »Moral u socijalizmu ne odumi­re« (Arif Tanović), »Humanizacija rad- no-pedagoškog odnosa« (Divna Mirković- -Lebl), »Odnos samoupravljanja kao eg­zistencije i samoupravljanja kao kultu­132re« (Muhamed Muradbegović), »Mladi­ma treba i pomoć« (Đuro Svrdlin), »A- firmacija samoaktiviteta mladih« (Mar­ko Ljubičić), »Radnička klasa traži da se mladi i samoupravno obrazuju« (Mi- lorad Toljagić), »Proces će naći modele« (Ismet Dizdarević), »Samouprava — dio našeg življenja« (Husnija čengić), »Tri osnovne pretpostavke samoupravljanja mladih« (Marija Popović), »Porodica: pr­vi samoupravni proces« (Radivoje Ivko- vić), »Mladi imaju potrebu za samou­pravljanjem« (Mladen Bevanda), »Ukla­njanje verbalnih pristupa« (Emil Para- vina) i »Kroz samoupravljanje za sa- moupravjlanje« (šemsudin Topuzović).Ruža First-DilićStipe SuvarIZMEĐU ZASEOKA I MEGALOPOLISAZagreb: Centar za sociologiju sela In­stituta za društvena istraživanja Sveu­čilišta u Zagrebu, 1973.Šuvareva knjiga je prva publikacija što izlazi u okviru »Biblioteke sociolo­gije sela«, pokrenute u sklopu Centra za sociologiju sela Instituta za društve­na istraživanja Sveučilišta u Zagrebu. Tako ova naučna oblast dobiva još je­dnu tribinu, pored časopisa »Sociologi­ja sela« koji ove godine slavi desetogo- dišnjicu kontinuiranog izlaženja. Pokre­tanjem ove biblioteke ruralna se socio­logija potvrđuje kao jedna od vitalnih pt^ručja jugoslavenske nauke o druš­tvu.Sama šuvareva knjiga sadrži 16 nje­govih rasprava, nastalih u toku jednog decenija njegova intenzivnog bavljenja sociologijom sela i grada. Iako su ove rasprave uglavnom već tiskane u časo­pisima i zbornincima, objavljivanjem ove knjige imamo priliku prčitati na jedno­me mjestu najuspjeliji izbor, što ga je izvršio sam autor.Knjiga sadrži tri dijela: Selo i proble­mi razvoja sela, Odnosi sela i grada i Problemi grada i uređenja prostora. 0- vako objedinjena, ova tri pristupa ne­kako potvrđuju već poznate tenden­cije pokušaja »stapanja« sociologije grada i sociologije sela u jednu za­jedničku disciplinu. Ove tendencije sa­mo su odraz stvarnih tokova razvoja, gdje grad i selo pomalo prerastaju u tzv. ruralno-urbani koninuum, pa ni­je čudo što se autor odlučio da na jednom mjestu ipruži iscrpnu analizu tog kontinuiteta počev od zaseoka pa do megalopolisa. No, on zadržava određenuNo, on zadržava određenu distancu prema toj problematici, budući da je naše društvo tek na pragu takvih pro­mjena.U prvome dijelu knjige autor nam predočuje dijapazon tema vezanih uz sociologiju sela. Svi ovi radovi rezultat su istraživanja ili pak vlastitih autoro­vih razmišljanja o ovoj problematici. U- zmemo li u obzir činjenicu da je rural­na sociologija kod nas tek u počecima nastajanja, a postoji bogato naslijeđe i obimna građa za ovu granu sociologije, onda je posve sigurno da će pojava ove knjige obradovati svakoga tko se bavi pitanjima sociologije sela. Pitanja koja obrađuju selo i promjene u seoskom načinu života vezana su uz sve značaj­nije manifestaciij života ljudi u selu. Autor nas upoznaje s osnovnim deter­minantama seljačkog načina života, na­dalje razlikuje određene društveno-eko- nomske slojeve seoskog stanovništva, posebno obrađuje problem religije u se­oskoj sredini, probleme škole i omladi­ne, a naročito interesantno poglavlje ve­zano je uz manifestacije kulturnih pro­mjena u selima Jugoslavije. Intenzivan proces transformacije zahvatio je sve oblike življenja i rada u selu, pa čak i slobodno vrijeme stanovnika doživ­ljava značajne promjene. Na mjesto iz­nimne svakidašnjice, slobodno vrijeme poprima sve više urbaniziranih sadrža­ja i na određen način posta i e izraz kul­turne integracije sela u globahlno dru­štvo.U drugome dijelu knjige obrađeni su odnosi između sela i grada, koii su o- karakterizirani kao konfliktni. Iako su grad i selo postali međusobno ovisniji nego ikada ranije, ipak je očita tenden­cija podjele interesa dviju grupacija stanovništva koja obiitavaju u tim na­seljima. »Stanovnici sela ne pokazuju in­teres da pomažu izgradnju gradova, dok s druge strane susrećemo težnju grado­va da svoj prosperitet što više osigura­ju potiskivanjem aspiracija dominantne seoske populacije da se i sama urbani­zira.« Evidentni su i drugi vidovi kon­flikata (u ekonomici, kulturi, politici), a da bi se ovakvo stanje izbjeglo autor pretpostavlja mnoštvo uvjeta koje bi društvo trebalo ostvariti.Na kraju, dr Stipe šuvar se pozaba­vio pitanjima vezanim uz probleme gra­da i uređenja prostora. Na prvome mje­stu istaknuti su ljudski problemi u ve­likome gradu. S tim u vezi naročito je ugrođen i degradiran ekološki sistem, degradirani su uvjeti stanovanja, pove­ćava se zagušenost, stješnjenost i pre- natrpanost, a sve ovo na socijalnom pla­nu izaziva alijeniranost i frustracije ur­banih ljudi. Bježanjem u predgrađe, mo­derni urbanit dospjeva u jednoličnu i ispražnjenu sredinu, a iz ove nikakav bijeg više nije moguć.Sve ove negativne pojave industrijali­zacije i urbanizacije malo po malo po­staju prisutne i u našem društvu. »Ono što danas tišti velike metropole sutra će se javiti i u razvoju Zagreba, ako ne bude preduhitreno društvenom politi­kom.« Upravo zbog toga autor naglaša­va potrebu prostornog planiranja bez koje je nezamisliv budući normalan tok razvoja. Sociologija prostornog planira­nja treba biti humanistička svijest o prostoru, a kao takvoj, ovoj grani socio­logije predstoje veliki zadaci. Da li i kako rekonstruirati zatečene prostorne sisteme, samo je jedan od problema što stoje pred ovom novom disciplinom.Knjiga »Između zaseoka i megalopo­lisa« pružit će svakome tko se pobliže zanima za suvremene probleme sela, grada i prostornog planiranja, a pose­bno studentima urbanizma i sociologije, mnoštvo novih podataka, autorovih predviđanja i zaključaka do kojih je došao dugotrajnim radom na ovoj pro­blematici. Knjiga je svakako doprinos i pomoć u sagledavanju problema koji su se još jučer činili beznačajnim, a već sutra mogu postati opasnost za čovje­kovu egzistenciju.Branka KukuljicaBronislav MalinovskiMAGIJA, NAUKA I RELIGIJA (DRUGE STUDIJE)Beograd: »Prosveta«, 1971.Antropološki institucionalizam i funk- cionalizam predstavlja prema riječima samog autora osnovu po kojoj će uče­njak, istraživač-antropolog, imati važan kriterij za utvrđivanje istine i činjeni­ca. Taj teorijsko-metodološki pristup iz­ložio je B. Malinovski već ranije u knji­133

Stipe Šuvar, Između zaseoka i megalopolisa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia