Ivan Cifrić

Cifrić, Ivan

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia

PRIKAZImože postići spoznaju koja prekoračuje realnu svijest svih društvenih klasa vre­mena u kojem on živi. Ukazujući na ograničenost ovakvih shvaćanja, autor ukratko ocrtava i druge relevantne as­pekte odnosa Mannheimove misli i mark­sizma, te neke paralele između Lukacse- va i Goldmannova tretiranja klasne svi­jesti i društvenih klasa. U trećem dijelu knjige pod naslovom »Društvena rele- vantnost ideja« naznačuje se značenje ideja za društvenu stvarnost; u vidokru­gu takvog zadatka govori se o Lenji- novom djelu i relaciji »ideje i zbilje« sa stanovišta revolucionarne akcije Oktobra, o sociologijskoj interpretaciji političkih ideja, političkoj kulturi i dru­štvenom napretku te o socijalističkom društvu i humanističkom obrazovanju.Aktualnim i zanimljivim čine se Ma- rušićeve zamjedbe o socijalističkom dru­štvu i obrazovanju; on ističe da je do sada zahtjev za humanističkim obrazo­vanjem istican uglavnom s dva različita stajališta: funkcionalno proizvodnog, ko­jemu je glavni motiv ekonomska efika­snost, i tradicionalističko aristokratskog, koji humanističko obrazovanje svodi na klasičnu kulturu i humanističke discipli­ne s naglaskom na jednu »izvanpovije- snu i romantičarsku kritiku modernog svijeta tehničke civilizacije«.Zalažući se za kreiranje i shvaćanje humanističkog obrazovanja kao »obra­zovanja za društvene promjene«, on na­glašava da se takovo shvaćeno obrazo­vanje iskazuje kao način formiranja svi­jeta i stava, sposobnost da se sagleda totalitet situacije u kojoj se čovjek na­lazi, kako bi se ljudska akcija temeljila na viziji novoga svijeta.Na kraju, par riječi o karakteru cije­le knjige: radovi ovdje sakupljeni objav­ljivani su većinom u raznim časopisima unazad jednog desetljeća; iako pate od kvalitativne neujednačenosti i povelike disperzije misli (teze sociologije znanja razmatraju se paralelno sa ili kroz po­kušaje vrednovanja cjelokupnog opusa glavnih utemeljitelja sociologije znanja, što često razvodnjuje osnovnih misli), oni ipak nadmašuju uobičajeni priruč- nički karakter instruktivni su za dub­lje proučavanje bilo sociologije znanja, kao zasebne discipline, bilo same rela­cije naznačene naslovom knjige.Drago ČengićPetar MarkovićRAZVOJ SEOSKE INFRASTRUKTURE U JUGOSLAVIJINiš, Ekonomika, 1977, 147 -f 54 stranicaČasopis Ekonomika u posebnoj biblio­teci objavljuje uglavnom ekonomske stu­dije, ali interesantne i za sociologe. Po­sebno je zanimljiva peta po redu edici­ja u toj biblioteci, a to je studija Petra Markovića Razvoj seoske infrastrukture u Jugoslaviji. U njoj je autor, nastavlja­jući svoja ranija istraživanja, analizirao razvoj jugoslavenskog sela i njegovih in­stitucija, opisujući uvjete stanovanja, pu­tove, objekte itd., zahvatajući jedan či­tav kompleks problema koji je neoprav­dano bio zaobiđen u dosadašnjim znan­stvenim analizama. Razlog tome nije sa­mo složenost problematike, već i činje­nica da još uvijek nemamo ozbiljniji pri­stup u sistematizaciji i sakupljanju ta­ko dragocjenih podataka i činjenica, kao svjedočanstva koja će uskoro nestati iz svijeta realnosti. Statistika koje bi tre­bala pratiti i suptilnije kvantificirati po­jedine strukture u tome je zakazala, a osjeća se i nedostatak jedinstvene me­todologije praćenja, na što ukazuje i autor (str. 28).Pored autorova predgovora i predgo­vora S. Livade, studija sadrži još petna­est poglavlja, a na kraju uz literaturu nalaze se i dva priloga — prilog o ne­kim elementima urbanizacije sela, i tabe­larni prilog. Osnovna poglavlja su sli­jedeća: 1. Uvod, 2. Specifičnosti izgrad­nje seoske infrastrukture, 3. Društveno- -ekonomski uslovi razvoja seoske infra­strukture u 19. i prve četiri decenije 20. stoljeća, 4. Selo u prošlosti: agromera- cija poljoprivrednog stanovništva, 5. Uti- caj razvoja privrede na promene u eko­nomskoj strukturi stanovnika i razvoj seoske infrastrukture, 6. Društveno-eko- nomski značaj izgradnje seoske infra­strukture, 7. Zgrade u selu, 8. Opremlje­nost stanova na selu, 9. Školstvo, pro­svjeta i kultura u selu, 10. Zdravstvo u selu, 11. Zadruge kao dio seoske infra­strukture, 12. Poljoprivredno-industrijski kombinati i njihov uticaj na razvoj seo­ske infrastrukture, 13. Prometno-trgovin- ske organizacije u selu, 14. Putevi u selu, i 15. Zaključna razmatranja.Ovdje je bitno istaknuti da au­tor ne shvaća infrastrukturu kao jedno­dimenzionalnu, prolaznu ili samo mate­rijalnu strukturu jedne generacije za133 revija za sociologijuPRIKAZInjezine potrebe, već je doživljava kao svojevrsnu historijsku i generacijsku konstantu, kao živo, nezaobilazno dru­štveno tkivo satkano od materijalnog i duhovnog sadržaja, izraslog iz napora generacija koje su, nasljeđujući određe­ne društvene tekovine, neimarski stva­rale i za buduće generacije. Ona je sto­ga vrlo složen produkt rada, a također i osnova sadašnjeg i budućeg načina ži­vljenja mnogih generacija; čak bi se mo­glo reći da se po odnosu prema njoj mo­že u velikoj mjeri ocijeniti odnos i od­govornost čovjeka prema sebi i društvu.U zaključnim razmatranjima autor konstatira otprilike slijedeće: Većina sta­novništva u nas živi još uvijek u selu, čija se infrastruktura u zadnjih nekoli­ko decenija snažno razvija. Na razvoj se­la u Jugoslaviji utjecali su historijsko- -kulturm momenti, osobito razvoj poljo­privrede i agrarni odnosi, koji su utje­cali na postojanje nekoliko zona među­sobno specifičnih (npr. sjeverno od Sa­ve i Dunava, južno od Save i Dunava, Vojna krajina i si.), a značajno je utje­cao i ekonomski položaj poljoprivrede u ukupnoj privredi. Sistematizirajući sa­znanja o dinamici i sadržaju izgradnje seoske infrastrukture, autor zaključuje da postoji nekoliko faza njezina razvo­ja: podizanje stambenih i gospodarskih zgrada; modernizacija domaćinstva; iz­gradnja zajedničkih komunalnih objeka­ta u selu; izgradnja objekata od šireg društvenog značenja (domovi kulture, zdravstveni objekti i slično). Marković smatra da se najveći broj sela u nas na­lazi upravo u ovoj zadnjoj fazi izgrad­nje seoske infrastrukture. Na žalost ta je izgradnja prepuštena »uglavnom ini­cijativi pojedinaca«, što znači da »cjelo­kupan, veoma buran razvoj seoske in­frastrukture nije kanalisan planskim us- meravanjem izgradnje, razmeštaja i po­vezivanja sa gradskom privredom« (str. 147).Ukoliko bismo željeli istaći nekoliko ocjena, tada bismo se pridružili mišlje­nju S. Livade koji kaže slijedeće: »Pio­nirski pothvat autora da sabere i inter­pretira neke važnije činjenice o infra­strukturnim osnovama promjena u selu značajan su prilog za one koji će se pro­mjenama u cjelini ili njihovim dijelovi­ma htjeti ili moći dublje pozabaviti. Ovim je bez pretjerivanja uzorana prva dublja brazda ... Svojom stvaralačkom »akribijom« autor je pionirskim pothva­tom u domeni sabiranja faktografskih činjenica o infrastrukturnim promjena­ma u selu i njihovoj interpretaciji uda­rio solidan temelj za daljnje znanstve­ne i društvene analize ... Utoliko više autorov napor zaslužuje društveno pri­znanje, jer nam je stavio na dispoziciju solidne materijalne činjenice kao neza­obilazne pretpostavke za daljnju anali­zu ovih problema« (str. 25).Ivan CifrićMate SuićANTIČKI GRAD NA ISTOČNOM JADRANUZagreb, Liber, 1916, 264 + 64 stranicaU suvremenoj literaturi iz sociologije naselja nemoguće je zaobići knjigu Ma­te Suića Antički grad na istočnom Ja­dranu, unatoč tome što se u njoj obra­đuje arheološka, urbanistička i arhitek­tonska problematika iz antičkog razdob­lja; možda upravo to što autor ne osta­je zarobljen jednom disciplinom, već problematici pristupa teorijski šire i praktički dublje ponire u socijalne i dru­štvene uvjete nastanka i razvitka antič­kog grada, čini ovu knjigu još intere­santnijom.Knjiga je rezultat autorova opsežnog naučnoistraživačkog rada, a rezultirala je iz bogato sakupljene građe, minucioz­no sistematizirane i uobličene u jedin­stvenu cjelinu. Posebno je značajno što autor mnoštvo činjeničnog materijala korisno upotrebljava u komparativnim izučavanjima. U spoznajama do kojih dolazi on je vrlo oprezan, posebno ako postoje moguće indikacije za drugačije zaključivanje, što ga oslobađa shemati­zam i omogućava mu hipotetički način razmišljanja. Značajno je istaknuti i či­njenicu da se Suić ne pridržava uobiča­jenog načina u primjeni metode, već primjereno upotrebljava konkretnu di­jalektičku metodu u historijskim prou­čavanjima.Osnovni moto njegova proučavanja jest urbani razvoj kroz historiju, na kon­kretnim primjerima, promatram u kon­tinuitetu od autohtonog sela do autohto­nog grada, a sociologijski mu je način mišljenja i pristup na zavidnoj visini. Pri tome njegova zapažanja nadilaze vre­menske granice. On dolazi do širih i op­ćenitijih konstatacija, značajnih u da­našnjim kako metodologijskim tako i teorijsko-hipotetičkim pristupima izuča­revija za sociologiju 134

Petar Marković, Razvoj seoske infrastrukture u Jugoslaviji

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia