Na terenie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego istnieją liczne obszary występowania pozostałości
płytkiej podziemnej eksploatacji złóż. Należą do nich zarówno wyrobiska historyczne, często o dużej
wartości zabytkowej, jak i podziemne komory i chodniki lub ich fragmenty pozostałe po „rabunkowej”
eksploatacji, prowadzonej bez uwzględnienia zasad ochrony środowiska. Prowadzenie eksploatacji
górniczej pod zurbanizowanymi obszarami GZW wpłynęło na rozwój metod prognozowania
deformacji powierzchni terenu, w szczególności dla bieżącej, wielkopowierzchniowej eksploatacji
ścianowej. Obliczanie deformacji powierzchni terenu dla pojedynczych niewielkich wyrobisk może
opierać się między innymi na geometryczno-całkowej metodzie Budryka-Knothego. W artykule
przedstawiono zależności pozwalające na wyznaczanie parametrów deformacji powierzchni
terenu dla wyrobisk na głębokościach, dla których możliwe jest stosowanie równań teoretycznych
– w strefie występowania deformacji ciągłych. Następnie omówiono istniejące metody określania
wpływu podziemnych wyrobisk górniczych leżących w pobliżu powierzchni ziemi, w strefie, w której
ich zawał prowadzić może do występowania deformacji nieciągłych, w formie zapadlisk i innych
poważnych zaburzeń powierzchni terenu, stwarzających w skrajnej sytuacji, nawet katastrofalne
zagrożenie dla obiektów budowlanych i bezpieczeństwa ludności. Na przykładzie przykładowego
wyrobiska przedstawiono szereg wyników obliczeń związanych z wpływem głębokości wyrobiska na
rodzaj i skalę deformacji powstających na powierzchni ziemi w wyniku ich zawału.On the Area of Upper Silesia Coal Basin exist numerous areas of shallow underground
mining remnants. There are both historical workings, often of high monumental value
and underground rooms, gates or their parts, remained after “predatory” mining
operations, which was conducted unregard environmental protection measure. Mining
works under urbanised areas of USCB induced development of ground subsidence
modelling for current, longwall mining operations. Geometrical – integral methods
developed by Budryk and Knothe can be used for calculating of ground deformations
parameters for small workings.
The paper presents relations, which allow determination of subsidence parameters for
workings located on depths, for which theoretical equations can be used – it means area
of continuous subsidence. Next, for underground workings located close to the ground,
where their collapse may result in sinkholes and other significant ground disturbances
occurrence connected with hazards for building structures and public safety, methods
for their prediction have been discussed. On an example of an underground working,
a range of calculations results have been presented to show influence of its depth on
a type and range of ground deformations resulted from its collapsing