Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

 137 Religious and Sacred Poetry:  An International Quarterly  of Religion, Culture and Education No. 1 (1) January-February-March 2013 pages 137 - 140 MAREK MARIUSZ TYTKO (Cracow, Poland) e-mail: marek.mariusz.tytko@uj.edu.pl  [Rev.:] Poetika Mìstičnogo. Kolektivna monografìâ, uporâdk. Ol’gi Červìns’koї, Černìvec’kij Nacìonal’nij unìversitet, Černìvcì 2011, 319, [2] s.   W 2011 roku ukazała się na Ukrainie w Czerniowcach książka zbiorowa pod redakcją Olgi Czerwińskiej na temat kategorii poetyki Tajemnicy (poetyki mistyczności, poetyki sacrum). Książka ukazuje bogaty dorobek ukraińskich uczonych z różnych ośrodków uniwersytec-kich. Można współcześnie mówić o ukraińskiej szkole sakrologicznej, a to za sprawą grupy naukowców, w tym głównie m.in. rosyjskiego profe-sora Anatolija Evgen’eviča Nâmcu z Narodowego Uniwersytetu w Czer-niowcach na Ukrainie oraz dwóch uczonych profesorek z Uniwersytetu w Tarnopolu – Mar’âny Lanovik (Łanowik) i Zorâny Lanovik (Łano-wik). Zorâna Bogdanìvna Lanovik i Mar’âna Bogdanìvna Lanovik także są współautorkami prezentowanej tu książki. Ukraińska szkoła sakrolo-giczna, badająca relacje pomiędzy Biblią a literaturą piękną rozwija w sposób istotny zakres wiedzy na temat literackiej kultury religijnej nie tylko na Ukrainie, lecz w odniesieniu do literatury powszechnej. W innych krajach środkowoeuropejskich i państwach Zachodniej Europy lub Ameryki – ukraińska szkoła sakrologiczna jest w zasadzie nieznana.  Książka składa się z odredakcyjnego wstępu (Introdukcìâ) i ogól-nego tekstu wprowadzającego, napisanego przez redaktorkę tomu Olgę Czerwińską (Ol’ga V’âčeslavìvna Červìns’ka), która stawia problem mistyczności (tajemnicy, sacrum) w kontekście współczesnej nauki (Pitannâ Mìstičnogo v sučasnomu vìtčiznânomu naukowomu kontekstì [vid uporâdnika]), ponadto w skład książki wchodzą dwie części z tek-stami różnych naukowców i końcowe podsumowanie.  W części pierwszej, poświęconej mistyczności (tajemnicy, sa-crum) jako kategorii poetyki (Mìstične âk kategorìâ poetiki) znajdują się cztery następujące artykuły: 1) Ol’ga V’âčeslavìvna Červìns’ka – Rizi-kovanì konturi ta paradoksi mìstičnogo (s.13-46) – tekst dotyczący zary-su granicy i paradoksu kategorii ‘mistyczności’ (tajemnicy, sacrum); 2) Roman Volodimirovič Mnih – Dekìl’ka zauvažen’ pro kategorìû mìst-ičnogo u lìteraturì (s.47-58) – rozdział z uwagami na temat kategorii  138‘mistyczności’ w literaturze (sacrum); 3) Igor Josipovič Nabitovič – Bìblìjnij glokalizm u hudožnìj lìteraturì versus lìteraturna tradicìâ ta ìntertekstual’nìst’: nazad u majbutnê (s.59-79) – studium na temat biblij-nego tzw. ‘glokalizmu’ (połączenia regionalnego stylu z trendem uniwer-salnym) w artystycznej literaturze w przeciwieństwie do tradycji literackiej oraz intertekstualności (tzw. ‘powrót w przyszłość’ [sic!]), 4) Zorâna Bogdanìvna Lanovik i Mar’âna Bogdanìvna Lanovik – Simbol u poeticì mìstičnogo (s.80-114) – rozprawa dotycząca symbolu w poetyce mistyczności (poetyce mistycznego, poetyce tajemnicy, poetyce sacrum).  W części drugiej, poświęconej mistyczności (sacrum) w projek-cjach literackiego doświadczenia (Mìstične v proekcìâh lìteraturnogo dosvìdu) znajduje się osiem następujących artykułów: 1) Boris Borisovič Šalagìnov – Nìmeckij romantizm ì mìstične (s.117-161) – obszerna roz-prawa poświęcona niemieckiemu romantyzmowi i mistyczności (m.in. analiza punktów wspólnych w literaturze pięknej), 2) Koiti Itokava [Ito-kawa] z Japonii – Rozumìnnâ mìstičnogo v sučasnìj âpons’kìj lìteraturì (s.162-167) – autor przedstawia rozumienie mistyczności (tajemnicy, sacrum) we współczesnej japońskiej literaturze, 3) Petro Vasil’ovič Rihlo – Mìstičnì motivi êvrejs’koj kabalìstiki u zbìrcì Paulâ Celana „Troânda nìkomu” (s.168-186) – tekst dotyczący mistycznych (sakralnych) moty-wów żydowskiej kabalistyki w zbiorze Paula Celana pt. Róża (dla) Niko-go, czyli swoistego, buntowniczego, poetyckiego antykomentarza do Psalmów na cześć Boga w Biblii (pochwały Nikogo przez nic, swoista ‘teologia negatywna’, ‘teologia apofatyczna’), 4) Svìtlana Pavlìvna Ma-cenka – Mona Lìza – „Žìnka bez vlastivostej”: ekspresìonìsts’ka proek-cìâ mìstičnogo dosvìdu v novelì Georga Gajma „Zlodìj”(s.187-208) – tekst na temat Mony Lizy jako „kobiety bez właściwości“ w ekspresjoni-stycznej projekcji doświadczenia mistycznego (doświadczenia mistycz-ności, tajemnicy, sacrum) w noweli niemieckiego (dolnośląskiego) ekspresjonisty Georga Heyma (1887-1912) pt Złodziej, 5) Natalìâ Olek-sandrìvna Vysoc’ka – Mìstične âk prijom: postmodernì primari Haj-gejts’kogo cvintarâ (s.209-225) – tekst dotyczący problemu mistyczności (mistycznego, tajemnicy, sacrum) jako recepcji w postmodernistycznym duchu stylu cmentarza Highgate (w Londynie), 6) Al’ona Anatolìїvna Matìjčak – Mìstika i mìstifikacìâ âk kontrapunkt hudožn’ogo tekstu Ajrìs Merdok (s.226-263) – rozprawa dotycząca mistyki i mistyfikacji jako kontrapunktu artystycznego tekstu w utworach autorstwa angielskiej pisarki i filozofki Jean Iris Murdoch (1919-1999), 7) Roman Anatolìjovič Dzik – Transgresìâ mìstičnoї real’nostì F.Dostoêvs’kogo u praktiku pis’ma Žorža Bernanosa (s.264-285) – artykuł dotyczący przekroczenia (transgresji) mistycznej rzeczywistości (realności) Fiodora Dostojew- 139 skiego w praktyce pisarskiej katolickiego pisarza francuskiego Georgesa Bernanosa (1988-1948), 8) Alla Volodimirìvna Sažina – Modus mìstičn-ogo v novìtnìh reklamnih zrazkah (s.286-301) – artykuł dotyczący sposo-bu wyrażania mistyczności (mistycznego, tajemnicy, sacrum) w najnowszych spotach reklamowych (materiałach promocyjnych, rekla-mach).  W zakończeniu-podsumowaniu (Koda) zamieszczono jeden tekst, którego autorem jest Oleksandr Oleksandrovič Korabl’ov, pt. „Vìd ekzal’tacìj do rozdratuvannâ”: ŝo povinna skazati pro mìstiku fìlologìâ? (s.302-311) – tekst poruszający kwestię (tj. zagadnienie „wizji egzalta-cji”): co filologia powinna orzekać na temat mistyki? W sumie tom prezentuje teksty czternastu autorów – w tym trzynastu uczonych z róż-nych uniwersytetów na Ukrainie i jednego uczonego z Japonii. Książka posiada indeks osobowy (Ìmennij pokažčik), tj. alfabetyczny wykaz nazwisk (s.312-317) bez imion, tylko z inicjałami, w porządku alfabetu ukraińskiego (cyrylicą), osobno zestawienie alfabetyczne nazwisk w porządku łacińskim (angielskim) zapisane tzw. latinką.  Książkę zamyka spis treści (s.318-319) oraz osobny wykaz wszystkich czternastu autorów z pełnymi imionami i otczestwami (Na-ukove vidannâ, s.320). Publikacja została zredagowana przez zespół naukowców w języku ukraińskim. Formalnie rzecz biorąc, w edycji nie ma abstraktów (streszczeń) poszczególnych rozdziałów (artykułów) w języku angielskim oraz słów kluczy po angielsku (key-words), co ułatwi-łoby klasyfikację artykułu odbiorcy zachodniemu, nie znającemu języka ukraińskiego. Formalnie brakuje także alfabetycznego zestawienia (albo alfabetycznych zestawień) literatury przedmiotu (przy poszczególnych rozdziałach albo sumarycznie na końcu książki monograficznej – jeden wspólny alfabetyczny wykaz bibliograficzny dla całości książki). Mono-grafia posiada przypisy dolne do tekstu na każdej stronie, ale rozpoczy-nające się zwyczajem wschodnim numeracją od liczby jeden (tj. brak numeracji ciągłej w ramach jednego rozdziału). Książka ma wybitne walory poznawcze w zakresie literaturo-znawstwa i sakrologii. Moim zdaniem, podstawowy, istotny ukraiński termin „mistyczne” (‘to mistyczne’) ma swój odpowiednik w języku polskim: „mistyczność”, ‘tajemnica’ (tajemniczość transcendentna), w języku łacińskim ‘sacrum’, w języku angielskim ‘mysticality’ (mistycz-ność).  The title in English:  Poetics of Mysticality. A Collective Monography  140 Abstract (Summary)  A book in Ukrainian language entitled Poetics of Mysticality. A Collective Monography edited by Ol’ga Červìns’ka concerns the prob-lems of so called sacrology. Fourteen authors focus on issue of sacred and literature. There are thirteen scientists from Ukraine and one from Japan. The book is divided into two parts. In the first part there are arti-cles about ‘sacred’ (mysticality) as a category in poetics. Here authors describe paradoxes and borders of mysticality (Ol’ga V’âčeslavìvna Červìns’ka), mysticality in literature (Roman Volodimirovič Mnih), the Biblical glocalism and artistic literature (Igor Josipovič Nabitovič), sym-bol in poetics of ‘sacred’ (mysticality) (Zorâna Bogdanìvna Lanovik and Mar’âna Bogdanìvna Lanovik)  In the second part of the book there are articles about ‘sacred’ in the projects of literary experience. Here eight authors describe the next problems: German romanticism and ‘sacred’ (Boris Borisovič Šalagìnov), understanding of ‘sacred’ in contemporary Japan literature (Koiti Itokava [Itokawa] from Japan), sacred motives of Jewish cabalism in a book by Paul Celan A Rose for Nobody (Petro Vasil’ovič Rihlo), Mona Lisa and expressionistic project of sacred experience in a novel A Thief by Georg Heym (Svìtlana Pavlìvna Macenka), ‘sacred’ in postmod-ern reception in the cemetery Highgate in London (Natalìâ Oleksandrìvna Vysoc’ka), mysticality and mystification as a counterpoint of an artistic text by Jean Iris Murdoch (Al’ona Anatolìїvna Matìjčak), transgression of Dostoevskij’s mystical reality in literary practice of Georges Bernanos (Roman Anatolìjovič Dzik), the ways of expression of mysticism (mys-tery, sacred) in recent promotional materials (Alla Volodimirìvna Sažina). There is one article in the summary of the book, where Olek-sandr Oleksandrovič Korabl’ov describes the problem what philology should say about mistique?  Key words:   sacred, mistique, the Bible and literature, Christian literature, European literature, sacrology, the Ukrainian research school of sacrology,  Bibliografia / Bibliography:  Poetika Mìstičnogo. Kolektivna monografìâ, uporâdk. Ol’gi Červìns’koї, Černìvec’kij Nacìonal’nij unìversitet, Černìvcì 2011, 319, [2] s. 

Poetika Mìstičnogo : kolektivna monografìâ

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository