'Jesuit University Ignatianum - Ignatianum University Press'
Doi
Abstract
The purpose of the article is twofold. Firstly, it is to present M. Śmiglecki’s Logica, one of the most outstanding Polish works of the so-called “second scholasticism”, which is enjoying a great interest in Western Europe. Then, the circumstances of the book’s creation, related to the opinions of religious censorship in Rome are presented, as is its creator and the objectives that guided his work, which were fully accomplished. Secondly, the aim was to make a complete list of the Logica Martini Smiglecii copies held in Polish libraries, together with the fullest possible physical description and indication of their provenance.
This is why the research material was not limited to source content of the work itself and the archival documentation, but above all, copies of Logica, catalogs, and library inventories. Valuable clues and findings have also been provided by studies, in particular the work of Roman Darowski, S.J., and Franciszek Bargiel, S.J., titled Logica Marcina Śmigleckiego. Wprowadzenie, przegląd zagadnień, antologia tekstów (2016), on top of publications by Ludwik Nowak, Kazimierz Drzymała, as well as historical and historical-philosophical literature from the 19th and early 20th centuries.
The study method, apart from the analysis of sources and studies, was, naturally, the library query. The resources of digital libraries, taking of photographs or scans, which allowed for longer working times on the research material and considerable optical enlargement, were a considerable help.
It has been established that Polish libraries possess at least 3 out of 4 editions of Logica. There are many more complete or incomplete copies of the book than indicated in the Old Prints Central Catalog of the National Library and they are found in 22 institutions. As a result of provenance research, some of the work’s former owners have been identified, including important Jesuit colleges in Łomża and Kalisz.Cel artykułu jest dwojaki. Po pierwsze, ma on zaprezentować dzieło Marcina Śmigleckiego pt. Logica – jedną z najwybitniejszych prac polskich nurtu tzw. „drugiej scholastyki”, cieszącą się dużym zainteresowaniem w Europie zachodniej. Ma przybliżyć okoliczności powstania dzieła – głównie te związane z pracami zakonnej cenzury w Rzymie – oraz przypomnieć samą postać Śmigleckiego oraz motywy, które przyświecały jego pracy. Po drugie, chodziło o sporządzenie pełnej listy egzemplarzy Logica Martini Smiglecii, przechowywanych w polskich bibliotekach, wraz z możliwie najpełniejszym ich opisem fizycznym, a także ze wskazaniem ich proweniencji. Materiałem badawczym były więc nie tylko treści źródłowe, zawarte w samym dziele i w archiwalnej dokumentacji, ale nade wszystko egzemplarze dzieła Śmigleckiego, katalogi i inwentarze biblioteczne. Cennych wskazówek i ustaleń dostarczyły także opracowania, w szczególności praca księży Romana Darowskiego SJ i Franciszka Bargieła SJ pt. Logica Marcina Śmigleckiego. Wprowadzenie, przegląd zagadnień, antologia tekstów (2016), publikacje Ludwika Nowaka, Kazimierza Drzymały, a także literatura historyczna i historyczno-filozoficzna z XIX i początków XX w.
Metodami pracy, poza analizą źródeł i opracowań, co naturalnie w tym przypadku, była kwerenda biblioteczna. Znaczną pomocą w tym względzie okazały się zasoby zgromadzone w bibliotekach cyfrowych, co otworzyło możliwość wykonania zdjęć lub skanów, pozwalających na dłuższą i wnikliwszą pracę nad materiałem badawczym oraz na jego znaczne powiększanie optyczne.
Ustalono, że polskie biblioteki posiadają co najmniej egzemplarze 3 z 4 wydań Logiki Egzemplarzy pełnych lub niekompletnych dzieła jest znacznie więcej niż wskazuje Centralny katalog starych druków Biblioteki Narodowej i znajdują się one w 22 placówkach. W wyniku badań proweniencyjnych ustalono niektórych dawnych posiadaczy dzieła, m. in. liczące się w Rzeczypospolitej kolegia jezuickie w Łomży i Kaliszu
