Francisco Fernández Rei

Fernández Rei, Francisco

Hemeroteca Cientifica Catalana

— Novos académicos numerarios. En diversos plenarios do ano 2005 a RAG elixiunovos numerarios para cubrir recentes vacantes: o dramaturgo Euloxio Rodríguez Ruibalocupará a cadeira do historiador Antonio Meixide Pardo e o poeta e narrador Darío XohánCabana Yáñez a do poeta Manuel María Fernández Teixeiro, mentres que o historiador Ra-món Villarez Paz cubrirá a vacante do xurista e bibliófilo Xulio Francisco Ogando Vázquez.[F. F. R.]Actividades e publicacións do Instituto da Lingua Galega (ILG). — Nova direccióndo ILG. O 25 de xaneiro do 2005 Rosario Álvarez Blanco foi nomeada directora do ILG, des-pois de ser elixida polo Consello Científico do Instituto. Catedrática en Lingua Galega daUSC, é membro da Comisión de Lingua do Consello da Cultura Galega e membro fundadordo Instituto Rodrigues Lapa. Dende 1973 realiza o labor de investigación no ILG, compaxi-nándoo coo de profesora na Facultade de Filoloxía de Compostela.Forma parte do equipo que desde 1974 elabora o Atlas Lingüístico Galego e participa nou-tros proxectos de investigación no eido da lingüística do idioma galego, sobre todo en proxec-tos de gramática. Coautora da Gramática da lingua galega (Galaxia 2002) e autora dun grancorpus de artigos sobre gramática e lingüística galega en revistas especializadas, particular-mente en Verba da USC e Cadernos de lingua da RAG.— Simposio ILG: emerxencia do galego. Do 2 de novembro ó 2 de decembro do 2005 oILG e a Sección de Lingua do Consello da Cultura Galega organizan o Simposio Na nosa lyn-goage galega. A emerxencia do galego como lingua escrita da Idade Media no que se vai so-meter a estudo o proceso de incorporación do romance á escrita medieval.O contido das conferencias xira arredor destes eixes: 1) o encadramento xeral no procesoen Europa, en relación coa renovación xurídica que propiciou o paso á escrita das linguas vul-gares; 2) o paso do latín ó romance no noso contexto xeográfico, ollando para o acontecidonoutras áreas lingüisticas e políticas da Península Ibérica: Aragón-Cataluña, León-Castela,Portugal; 3) a historia da Galicia do momento; 4) os primeiros alentos escritos do romance ga-lego: na literatura (verso e prosa) e na documentación; e 5) o estado da lingua galega no mo-mento da súa emerxencia escrita: planos gráfico, morfolóxico, léxico, onomástico, da varia-ción dialectal, etc.— Publicacións do ILG. Rosario ÁLVAREZ BLANCO, Francisco FERNÁNDEZ REI, Antón SAN-TAMARINA (eds.): A lingua galega: Historia e actualidade. Actas do I Congreso Internacional16-20 de setembro de 1996. Santiago de Compostela, vol. II. Santiago de Compostela: Conse-llo da Cultura Galega. Instituto da Lingua Galega, 2004, 712 p.Este volume II ábrese cos textos das conferencias plenarias de X. Alonso Montero (“O es-critor galego e o problema da lingua”), C. García (“De Rosalía a Dieste. Reflexións sobre oléxico dos escritores”) e Z . Muljacic´ (“Ex compluribus paucae. Fenomeni di ‘accorpamento’e di ‘scorporo’ nella storia delle ‘piccole’ lingue romanze”).A seguir figuran 10 relatorios da sección 11 Planificación Lingüística (Status) da autoríade D. Asorey, M. Bermúdez e S. García Conde, I. Galanes e M. Souto, E. Mariño e R. Noya,S. Mayo e I. Vaquero, H. Monteagudo, M. C. Núñez Singala, I. M. Roca, L. Rodríguez e D. Ro-mero e X. M. Santos; e 14 relatorios da sección 12 Planificación Lingüística (Corpus) da au-toría de X. Cociña, L. Daviña Facal, C. Díaz Abraira, X. A. L. Dobao, F. Fernández Rei, M.García Ares, X. García Cancela, X. Graña, C. Hermida, J. Kabatek, P. Pérez Faxil, X. R. Pi-chel, X. A. Rodríguez Río e Mª X. Rodríguez Valcárcel.CRÒNICA 577Da sección 13 Didáctica da Lingua hai 9 relatorios da autoría de D. Castro e R. Goullón,E. Fernández Rei, X. C. Fraga, I. García Piqueras, C. Mejía, F. Peliquín, F. Peliquín e outros,Mª F. F. Tavares e E. T. Zamora; e da sección 15 Proxectos e Traballos en Curso figuran 12traballos, obra de R. Álvarez e outros, C. Ares e outros, A. I. Boullón, C. Fernández Gonzá-lez, M. González González, M. A. Kuchenreuther, R. Mª Losada, Mª T. Sanmarco, X. Sousa, F.X. Varela e R. R. Vega. Prevese a publicación do vol. III destas Actas a finais do 2005.— Ana Isabel BOULLÓN AGRELO (ed.): Novi te ex nomine. Estudos filolóxicos ofrecidos aoProf. Dr. Dieter Kremer. [A Coruña]: Fundación Pedro Barrié de la Maza, Biblioteca Filoló-xica Instituto da Lingua Galega, 2004, 763 p.Contén case 60 traballos distribuídos en áreas temáticas, que reflicten practicamente as li-ñas de investigación de D. Kremer. Encabezan a obra dúas contribucións sobre a súa biogra-fía, da autoría de R. Lorenzo e de M. Bascoy e N. Grischkat. A seguir aparecen 11 traballos delexicografía (R. Álvarez, E. Caffarelli, S. A. Marcelino Cardoso, Mª F. Carrera, C. García Ga-llarín, Mª D. Gordón, T. Labrador, A. Monjour, J. L. Ramírez, G. Navaza e M. Sala); 13 tra-ballos de antroponimia (V. G. Ferreira, D. Tomescu, E. D. Lawson, P.-H. Billy, A. Mª Cano,I. Castro, J. Germain, M. Mulon, M. Pfister, E. Piquer, H. Solin, N. Wagner e H. J. Wolf); 12traballos de toponimia (J. de Alarcão, I. Bily, J. Bolòs, C. Búa, T. Buesa, E. Casanova, X. Ll.García Arias, A. Lapierre, O. Lurati, W. Müller, S. Ruhstaller e J. Untermann); 4 traballos deonomástica literaria (A. Iglesias, N. Nunes, A. Palacio e B. Porcelli); 4 de historia da lingua(M. Ariza, G. Holtus e J. Kramer, G. Taverdet e X. Viejo); 3 de sociolingüística (U. Mühlsch-legel, M. Regueiro e L. M. Calvo); 5 de literatura (P. de Lemos, H. González Fernández, MªX. Lama, L. Pozo Garza e H. Siepman); e unha miscelánea de catro traballos (L. Méndez, W.Thielemann, R. Marquilhas e I. Torrente).O 18 de xaneiro do 2005 presentouse este volume na Faculdade de Filoloxía da USC nunsolemne acto que presidiu o Reitor da Universidade Senén Barro e no que, ademais do profe-sor homenaxeado con motivo do seu 60 aniversario, participaron, os catedráticos da USC Ra-món Lorenzo e A. Santamarina, o Decano da Facultade X. E. González Seoane, Marta Rei(responsable de publicación da Fundación Barrié) e a editora do volume Ana I. Boullón.— Rosario ÁLVAREZ e Antón SANTAMARINA (eds.): (Dis)cursos da escrita. Estudos de filo-loxía galega ofrecidos en memoria de Fernando R. Tato Plaza. [A Coruña]: Fundación PedroBarrié de la Maza, Biblioteca Filolóxica Instituto da Lingua Galega, 2004, 770 p.Contén traballos de A. S. Alonso (sufixación diminutiva non verbal nun corpus medieval),R. Álvarez e X. Xove (unha carta do séc. XVIII), X. B. Arias (importancia do manuscrito), I.Castro (autógrafos e xénese textual na literatura galega), X. H. Costas (historia e toponimia doval do Ellas), X. L.Couceiro (cantiga do beato de Valcavado), X. Mª Dobarro (poema inéditode Alberto Camino), F. Dubert (orixes da fragmentación diatópica do galego), F. FernándezRei, C. Hermida e A. R. Tato (historias de vida e léxico do Castiñeiriño-Santiago de Compos-tela), B. Fernández Salgado (uso das linguas na publicidade da TVG), X. A. Fernández Salga-do (citas de autor no dicionario de Valladares), X. Ferro (o nome castelán de Galicia), C. Fol-gar (uso de dezir no Libro de buen amor), R. Mª Franco (microtoponimia e estudo de víasromanas), D. Kremer (‘xenealoxías’ da Galicia medieval), X. Mª Lema (onomástica de Ber-doias nos séc. XVII-XVIII), R. Lorenzo (problemas de abreviaturas na edición de documentosmedievais), D. Mackenzie (un documento galego-castelán do séc. XV), R. Marquilhas (trazosdistintivos, góticos e electrónicos), A. Mª Martins (emerxencia do portugués escrito na 2ª me-tade do séc. XII), X. Maure (notarios de Baiona: Lourenço Martíns), L. Méndez (onomásticapersoal en Galicia no 2001), H. Monteagudo (Alba de groria/ A significación espiritual do díade Galicia), B. Moreira (“Diz-me que língua falas, dir-te-ei...”), Mª C. Noia (fontes do Contogallego), A. Palacio (unha imaxe de cetrería en Cunqueiro), C. Sáez (a maxia dos círculos), A.CRÒNICA578Santamarina (información comparativa e etimolóxica no dicionario de F. J. Rodríguez), X.Sousa (construcións causativas medievais con mandar), A. Tato (unidade de mercado e plura-lidade lingüística) e F. R. Tato e A. I. Boullón (fontes para o estudo da lingua medieval).O 18 de febreiro do 2005 presentouse na Faculdade de Filoloxía da USC esta homenaxe aFernando R. Tato quen fora profesor da facultade e investigador do ILG, que faleceu o 8 dexaneiro do 2000, cando aínda lle quedaban máis de 33 anos para se xubilar. No acto participa-ron a actual directora do ILG Rosario Álvarez e o ex-director Antón Santamarina (e editores dovolume), o profesor da mesma facultade Henrique Monteagudo e o Decano X. E. GonzálezSeoane. Tamén estivo na presidencia do acto Ana I. Boullón, viúva de Fernando R. Tato.— Rosario ÁLVAREZ e Henrique MONTEAGUDO (eds.): Norma lingüística e variación.Unha perspectiva desde o idioma galego. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Gale-ga. Instituto da Lingua Galega, 2005, 439 p.Esta obra contén os relatorios do Simposio ILG Prescrición e variación celebrado entre o13 de novembro e o 2 de decembro do 2003. V. Demonte, J. Solà e I. Duarte estudan a normaen español, catalán e portugués, respectivamente; e a seguir figuran traballos relativos á nor-ma e á variación en galego: R. Álvarez e outros (proxecto de Gramática da RAG), X.L. Re-gueira (estándar oral), E. Fernández Rei (estándar prosódico), C. Diéguez e outros (maiúscu-las e minúsculas), L. Cures e outros (acentuación das interrogativas indirectas), S. Alonso(variación e prescrición ortográfica e gramatical entre 1950 e 1982), P. Sánchez (codificaciónortográfica e gramatical entre 1980 e 2000), F. Dubert (vogal temática nos adxectivos en -nte),L. Santos (diminutivos), B. Silva (converxencia e diverxencia en estruturas morfosintácticas),I. Vaquero (cláusulas de relativo), X. Xove (verbo), F. Cidrás (sintaxe), R. Álvarez (estándarsintáctico) e H. Monteagudo (norma e uso).— A finais do 2005 prevese a publicación do vol. V do Atlas Lingüístico Galego. O serhumano (1), coordinado por Rosario Álvarez, Francisco X. Dubert e Xulio C. Sousa Fernán-dez; e da obra de Xulián Maure Para unha escriptoloxía do galego. Edición e estudo escrip-tolóxico do Tomo do Hospital dos Pobres de Tui (1436-1490), na Biblioteca Filolóxica ILG.Corpus da Lingua Galega. — A finais do 2004 presentáronse oficialmente dous corpusque desde había anos se viñan desenvolvendo no Instituto da Lingua Galega: o Tesouro Infor-matizado da Lingua Galega (TILG) http://www.ti.usc.es/tilg e o Tesouro Informatizado Me-dieval da Lingua Galega http://www.corpus.cirp.es/tmilg.— O equipo do TILG, dirixido por Antón Santamarina, fórmano investigadores, bolsei-ros e colaboradores da USC, que comezaron o seu labor en 1986. Trátase dunha base de datosque baleira textos do galego moderno desde o ano 1612 ata a actualidade (hai varios textos do2002). Procurouse unha representación equilibrada de todos os xéneros e rexistros, desde otexto oral ata a poesía máis requintada ou a prosa científica máis austera. En novembro do2004 a lista de claves de obras incluídas era e 1.464.Cada rexistro da base de datos contén unha palabra, cos seus contextos anterior e poste-rior, o lema que lle corresponde, a categoría gramatical e localización (autor, obra e ano). Con-tando tamén as palabras que non se lematizaron (gramaticais, frecuentes e nomes propios) onúmero de palabras procesadas achégase ós 20 millóns, das que se lematizaron 11.749.291. Onúmero de lemas diferentes pasa de 90.000, cifra considerable de termos en conta que todas asvariantes fonéticas dunha palabra foron reducidas a un lema único.Este corpus, de acceso libre, ideouse para a fabricación dun dicionario do galego moder-no, pero tamén pode valer para traballos de carácter filolóxico, tanto lingüísticos como litera-rios. Ademais, pode ser útil para a documentación en estudos históricos, antropolóxicos, xurí-dicos, políticos, musicais...CRÒNICA 579— O equipo do TMILG, dirixido por Xavier Varela, fórmano investigadores, bolseiros ecolaboradores da USC e da Universidade de Vigo, que desde 1993, e en coordinación co equi-po do TILG, vén enriquecendo permanentemente as súas bases textuais.En outubro do 2005 a base do TMILG contén a totalidade das obras non notariais publi-cadas da Galicia medieval (literarias, históricas, relixiosas, xurídicas e técnicas). Das obrasnotariais xa está incluída unha boa parte das publicadas (aproximadamente o 85%) e están moiavanzados os traballos para a carga das restantes, prevista para mediados do 2006. En númeroos documentos colectados son máis de 12.500, nun arco cronolóxico que vai do século XIII aprincipios do XVI (con rexistros romances desde o VIII). En número de palabras o TMILGpasa na actualidade dos nove millóns, que dan arredor de 170.000 formas gráficas distintas.A consulta do corpus é de acceso libre, previo rexistro como usuario. Fabricouse para aelaboración dunha gramática histórica. Ten utilidade en calquera rama lingüística e literaria dafiloloxía, así como en diversas disciplinas, como a historia, a paleografía, a xeografía, o derei-to e a política, a antropoloxía, as ciencias da saúde, etc.— Un equipo do ILG, dirixido por Ernesto X. González Seoane, redactou un Dicionariode dicionarios medieval, que na súa 1ª edición conterá 16 glosarios de obras medievais, ós quese irán incorporando outros en sucesivas edicións. En Portugal e Brasil fixéronse ou estanseelaborando compilacións semellantes, pero este proxecto do ILG, que ten como novidade oformato electrónico, presenta moito material galego novo. Prevese a publicación deste Dicio-nario a finais do 2005 como anexo da revista Verba da USC. [F. F. R.]Publicacións varias. — Galego antigo. Elvira FIDALGO (coord.): As Cantigas de Loor deSanta María (edición e comentario). Santiago de Compostela: Centro Ramón Piñeiro para aInvestigación en Humanidades, 2003, 432 p.— Francisco Javier PÉREZ RODRÍGUEZ: Os documentos do Tombo de Toxos Outos. Santia-go de Compostela: Consello da Cultura Galega. Sección de Patrimonio Histórico, 2004, 880 p.— Elvira FIDALGO / Milagros MUÍÑA: Cantigas de Santa María. Proposta de explotacióndidáctica. Santiago de Compostela: Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humani-dades, 2005, 325 p.— Mercedes BREA (coord.): Carolina Michäelis e o Cancioneiro de Ajuda, hoxe. Santia-go de Compostela: Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, 2005, 374 p.O volume consta de sete traballos cos que se quere conmemorar o primeiro centenario daaparición da edición crítica do Cancioneiro de Ajuda realizada pola filóloga luso-alemá C.Michäelis de Vasconcelos. Y. Frateschi ocúpase do papel desempeñado por Dona Carolina;Mariña Arbor estuda as características do códice e contrasta a bibliografía de referencia; X.Ron analiza os datos biográficos que se foron coñecendo a partir do magno estudo da editoraluso-alemá e achega informacións dalgúns trovadores; G. Pérez Barcala sistematiza o funcio-namento da rima nas cantigas transmitidas por ese Cancioneiro; M. Brea revisa a cuestión dosxéneros para confirmar en qué medida se pode considerar que as pezas compiladas son canti-gas de amor; E. Fidalgo ocúpase do motivo central do corpus, a coita e as súas manifestacións;e R. Mariño e X. Varela esmiúzan o uso dos grafemas <u> e <v> e establecen un método detraballo que poderá extrapolarse ós demais trazos lingüísticos.— Giuseppe TAVANI: “Unha Provenza hispánica: a Galicia medieval, forxa da poesía líri-ca peninsular”, A Trabe de Ouro. Publicación galega de pensamento crítico 62 (abril, maio,xuño 2005), 183-191.Trátase do discurso lido na sede da RAG, na Coruña, o 22 de maio do 2004, no acto da súarecepción como Académico de Honra.CRÒNICA580

Actividades e publicacións do Instituto da Lingua Galega (ILG)

Revistes Catalanes amb Accés Obert

http://revistes.iec.cat/index.php/ER/article/download/141643/140614

Actividades e publicacións do Instituto da Lingua Galega (ILG)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hemeroteca Cientifica Catalana

Revistes Catalanes amb Accés Obert