'Afyon Kocatepe Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakultesi Dergisi'
Abstract
The compounds of alkylphenolpolyethoxylates (APEs), one of the
ubiquitous estrogenic environmental endocrine disrupters, are widely used
as non-ionic surfactants or antioxidants in detergents, pesticides,
herbicides, emulsifiers, paints, cosmetics, plasticwares and even in jet fuel.
It has been reported that APEs and their derivatives called alkylphenols
(APs) exert adverse effects on both aquatic and terrestrial organism.
Moreover, they have been shown to have toxic, estrogenic and
carcinogenic effects. Therefore, the occurrence of APEs and their
derivatives in the environment as well as their structures, biodegradation,
bioaccumulation, metabolic fate and their adverse effects on living
organisms including human were reviewed from a complex literature to
understand their potential danger to human being. From this review of
literature, it is concluded that the pollution level of APEs or their
derivatives in the environment are not lethal to the most organisms.
However, the sub-lethal levels of these substances exert estrogenic and
carcinogenic effects in almost all organisms including human being.Alkilfenol bileşikleri (AFEO) iyonic olmayan yüzey aktif maddesi olarak
deterjanlarda, ot ve böcek ilaçlarında, kozmeiklerde, plastik eşyalarda
emülsifikatörlerde, boyalarda ve hatta uçak yakıtlarında çok yaygın kullanılan östrojenik endokrin sistem bozuculardır. Alkilfenol adı verilen AFEO
bilişiklerinin türevlerinin hem suda hem de karada yaşayan canlılara zararlı
etkileri olduğu rapor edilmiştir. Ayrıca, bunların hem östrojenik, hem
toksik hem de karinojenik etkileri olduğu ortaya konmuştur. Bu nedenle,
AFEO bileşikleriri ve türevlerinin doğadaki varoluşları, yapıları, biyolojik
bozunumları, biyolojik birikimleri, metbolize edilme yolları ve insan dahil
bütün canlı organizmalara olan zararlı etkileri karmaşık literatür taranarak
potnsiyel zararlı etkileri anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu literatür taraması ile
doğada bulunan AFEO bileşikleri ve türevlerinin miktarlarının öldürücü
dozlarda olmadığı anlaşılmıştır. Fakat, bu bileşiklerin ve türevlerinin öldürücü olmayan dozlarının da insan dahil bütün canlı organizmalarda hem
östrojenik hem de karsinojenik etkilerinin olduğu ortaya konmuştur