Background and Aim: The Timurid and Turkmans periods are among important periods in Iranian history and culture. By gathering scholars in Samarkand, Timur prepared the bed for scientific growth in his capital. His successors and Turkmen rulers emphasized on the prosperity of science, including medicine so that famous physicians emerged during this period. Although some have specialized in sciences other than medicine and have written some books, most of them have had a reputation in medicine and medical works. In their work, they discussed the disease and their treatment. Some of them migrated to Anatolia and worked there as physician or contributed to the development of Iranian medicine by writing works in medicine. The aim of this research is to identify Iranian doctors of this period and clarify the practice of medicine along with their scientific activities.
Materials and Methods: This study has been conducted by using a descriptive and analytical documents and historical references. Studying the works of Iranian physicians, the status of medicine and the activities of Iranian physicians during this period have been evaluated.
Findings: The findings show that by gathering medical information in the body of their government and supporting them, Timurid and Turkmans helped the emergence of some famous physicians such as Ghias Addin Mohammad Tabib, Fazlollah Tabrizi, Shams Addin Abdullah, Nizam Addin Abdulhai, Shokrollah Shirvani, Hakim Shah Mohammad Ibn Mubarak Qazvini and Moslehuddin Larry. Along with the practice of medicine, they also wrote some medical works. Sometimes due to the political reasons, some of the physicians immigrated to Anatolia.
Conclusion: By studying the works of Iranian medicine, it can be concluded that Iranian physicians had valuable methods in the practice and treatment of patients in the past and expressed their views in their works. Today, alongside the modern medicine, their theories can be used in the treatments.
Please cite this article as: Dinparast V. Medicine and Iranian Physicians in the Timurid and Turkmans Period (9th and Early 10th Centuries AH). Med Hist J 2019; 11(38): 33-42.
زمینه و هدف: دوره تیموریان و ترکمانان از دورههای مهم در تاریخ و فرهنگ ایران است. تیمور با وری علما در سمرقند امکان رشد علمی در پایتخت خود را فراهم کرد. جانشینانش و حاکمان ترکمن به رونق علم و دانش از جمله طب اهمیت دادند. پزشکان مشهوری در این دوره ظهور کردند، هرچند برخی از آنان به غیر از پزشکی در علوم دیگر نیز تبحری داشتند و آثاری تألیف نمودهاند، اما بیشتر شهرتشان در طب و تألیفات پزشکی بوده است. آنان در آثار خود در خصوص بیماریها و شیوه معالجه آن بحث کردهاند. برخی از این اطبا به آناتولی مهاجرت کرده و به عنوان طبیب فعالیت نموده و یا با نوشتن آثاری در طب نقش مؤثری در توسعه طب ایرانی داشتهاند. هدف این پژوهش شناسایی اطبای ایرانی این دوره و روشنساختن شیوه طبابت در کنار فعالیتهای علمی آنان میباشد.
مواد و روشها: این مطالعه با بهرهگیری از اسناد، منابع تاریخی به روش توصیفی و تحلیلی انجام پذیرفته است. با مطالعه آثار تألیف شده از سوی اطبای ایرانی، وضعیت طب و فعالیت اطبای ایرانی این دوره مورد بررسی قرار گرفته است.
یافتهها: یافتههای تحقیق نشان میدهد تیموریان و ترکمانان با گردآوری اطبا در مرکز حکومت خود و حمایت از آنان سبب ظهور اطبای حاذقی مانند غیاثالدین محمد طبیب، فضلالله تبریزی، شمسالدین عبدالله، نظامالدین عبدالحی، شکرالله شیروانی، حکیم شاهمحمد بن مبارک قزوینی و مصلحالدین لاری گردیدند. این اطبا در کنار طبابت و تربیت شاگردان از تألیف آثار طبی نیز غافل نبودند. گاهی به دلیل بروز ناملایمات سیاسی برخی از این اطبا به آناتولی مهاجرت کردند.
نتیجهگیری: با مطالعه منابع طب ایرانی میتوان نتیجه گرفت که اطبای ایرانی در ادوار گذشته شیوههای ارزندهای در طبابت و معالجه بیماران یافته و نظریات خود را در آثار تألیفی بیان کردهاند. امروز در کنار پزشکی نوین میتوان از نظریات آنان در روشهای درمانی استفاده نمود
