Hıdrellez ist ein traditioneller Feiertag, der in der gesamten türkischen Welt seit Jahrhunderten sehr beliebt ist und ausgelassen gefeiert wird. Der Legende nach ist dies der Tag, an dem sich die Propheten Hızır und Ilyas treffen, und so leitet sich auch der Name des Festes aus der Kombination ihrer Namen ab. Dieser Feiertag, auch Ruz-i Hızır genannt, symbolisiert die Wiederbelebung und das Ergrünen der Natur, ihr neues Leben und den kontinuierlichen Übergang des Universums vom Tod zum Leben. Aus diesem Grund wird Hıdrellez im Grünen, an Orten mit Bäumen und Wasser gefeiert, an denen es oft auch einen Schrein gibt oder die eine Verbindung zu einem verehrten Heiligen haben. Der Glaube besagt, dass Hızır Wohlstand und Fruchtbarkeit an alle Orte bringt, die er in der Nacht vor diesem Tag beschreitet. Die Tradition des Hıdrellez ist eines der wichtigsten und bekanntesten traditionellen Feste, das von der alevitisch-bektaschitischen Gemeinschaft in Bulgarien ausgelassen gefeiert wird. Es ist sowohl Ausdruck des Hızır-Kults als auch des alten türkischen Festkalenders und der Begehung traditioneller Rituale. Der vorliegende Beitrag betrachtet einige spezifische Aspekte des Hızır-Kults der Gemeinschaft in Bulgarien im historischen Kontext. Gleichzeitig geht der Artikel auf einige der Bräuche und Rituale ein, die am Hıdrellez in den von Aleviten und Bektaschiten bewohnten Dörfern im Oblast Rasgrad – Bisertsi, Madrevo und Sevar – begangen werden, und beschäftigt sich mit den symbolischen Elementen der beim Hıdrellez getanzten Tänze. In diesem Zusammenhang werden Praktiken wie alaylar, beşikli, bezirgan und nişan çıkarma untersucht. Dabei wird auch auf die Parallelen zu der Hıdrellez-Tradition der in der Türkei lebenden Aleviten und Bektaschiten eingegangen. Weiter möchte diese Arbeit aufzeigen, dass das traditionelle Hıdrellez-Ritualsystem in Bulgarien in den letzten 10-15 Jahren wiederaufgelebt ist, sich geografisch ausgedehnt hat und neue Merkmale dazugewonnen hat. Dabei wird hervorgehoben, dass die Hıdrellez-Tradition nach dem demokratischen Wandel im Land ab 1990 eine wichtige Rolle bei der Wiederbelebung und Bewahrung der alevitisch-bektaschitischen Identität gespielt hat. An den Hıdrellez-Ritualen in Bulgarien nehmen vor allem Frauen teil. Dies ist Indikator und Symbol der Rolle und des Platzes von Frauen in der alevitisch-bektaschitischen Gemeinschaft. Trotz Zeitenwandels Modernisierungsdrucks bewahren die Frauen die Hıdrellez-Tradition. Darüber hinaus zeigen die Hıdrellez-Rituale, wie sehr Türken Wasser, Natur, Bäume, Pflanzen, Feuer und Erde würdigen. Dies ist auch am Beispiel Bulgariens zu beobachten und erklärt die Universalität des Hıdrellez-Festes.Hidrellez is a traditional holiday that has been very popular and actively celebrated all over the Turkic World for centuries. According to legend, this is the day on which the prophets Al-Khidr (Hizir) and Elijah (Ilyas) met, and the name of the holiday is a compound of their names. This holiday, also called Ruz-i Hizir, is the symbol of the nature’s revival, its new life and the continuous transition of the universe from death to life. Therefore, Hidrellez is celebrated in green areas, places where there are trees and water, and often in places associated with a tomb or a respected saint. It is believed that Khidr brings prosperity and fruitfulness to the place where he set his foot a night before Hidrellez. The Hidrellez tradition is one of the most respected and famous traditional holidays actively celebrated by the Alevi-Bektashi community in Bulgaria. It is both a manifestation of the cult of Khidr and a representation of the ancient Turkish holiday calendar and the practices of traditional rituals. Our paper focuses on some specific aspects of the cult of Khidr among the representatives of this community in Bulgaria, in a historical context. At the same time, it mentions some traditions and rituals performed during Hidrellez in the villages inhabited by Alevi-Bektashis in the Razgrad region (Bisertsi, Midrevo and Sevar), touches upon the symbolic elements of the games: Alaylar, Beşikli, Bezirgan, and analyses practices, such as Nişan çıkarma. The paper will also address the fact that these practices are carried out in parallel with the Hidrellez traditions of Alevi-Bektashis living in Turkey.An important point of this study is drawing attention to the revival of the traditional Hidrellez ritual system in Bulgaria for the last 10-15 years, expanding of its geographical scope, and as a result, gaining new features. The paper emphasis the role of the Hidrellez tradition in the revival and preservation of the Alevi-Bektashi identity in the period since 1990, after the democratic changes in the country. In Bulgaria, women, in particular, take part in the Hidrellez rituals. This fact shows and symbolizes the role and place of women within the Alevi-Bektashi community. Despite the changes of time and the pressure of modernization, women preserve the Hidrellez tradition with vigor. At the same time, Hidrellez rituals show how strong is the Turks’ respect for water, nature, trees, plants, fire and soil. We also witness this in the case of Bulgaria. This situation explains the universal dimensions of the holiday in question.Hıdırellez, asırlar boyunca tüm Türk dünyasında çok popüler olan ve canlı şekilde kutlanan bir geleneksel bayramdır. Efsaneye göre bugün Hızır ve İlyas peygamberlerin, buluştuğu gündür ve şölenin adı da onların isimlerinin birleşmesinden gelmektedir. Ruz-i Hızır olarak da adlandırılan bu bayram, doğanın yeniden canlanmasını ve yeşillenmesini, onun yeni yaşamının ve evrenin sürekli ölümden hayata geçmesinin simgesidir. Bu nedenle Hıdırellez yeşil alanlarda, ağaçlar ve su bulunan yerlerde ve çoğu zaman bir türbenin ya da saygın bir azizle ilişkili yerlerde kutlanmaktadır. İnanca göre Hızır, o günden önceki gecede nereye ayak bastıysa oraya refah ve bereket getirmektedir. Hıdırellez geleneği Bulgaristan’da yaşayan Alevi-Bektaşi topluluğunun canlı bir şekilde kutladığı en saygın ve ünlü geleneksel bayramlarındandır. O hem Hızır kültünün bir tezahürüdür hem de eski Türk bayram takviminin, geleneksel ritüellerin uygulamalarının bir ifadesidir. Çalışmamız, bu topluluğun Bulgaristan’daki temsilcileri arasında Hızır kültünün bazı belli boyutlarına tarihsel bağlamda odaklanmaktadır. Aynı zamanda Hıdırellez’de Razgrad bölgesinde Alevi-Bektaşilerin yaşadığı köylerde -Bisertsi (Kasçılar), Mıdrevo (Mesimmahlesi) ve Sevar (Ceferler)- icra edilen bazı geleneklerden ve ritüellerden bahsedilmektedir ve oyunların sembolik unsurlarına değinilmektedir: Alaylar, Beşikli, Bezirgan, Nişan çıkarma gibi pratikler incelenmektedir. Bu pratiklerin Türkiye’de yaşayan Alevi-Bektaşilerin Hıdırellez gelenekleriyle paralellikler gösterdiğine de değinilecektir. Bu çalışmanın önemli bir noktası da Bulgaristan’da son 10-15 yıldan beri geleneksel Hıdırellez ritüel sisteminin yeniden canlanmasına ve coğrafi kapsamının genişletilmesine ve bunun yeni özellikleri de kazanmasına dikkat çekilmektedir. 1990 yılından beri ülkedeki demokratik değişimlerden sonraki dönemde Alevi-Bektaşi kimliğinin yeniden canlandırılmasında ve korunmasında Hıdırellez geleneğinin rolüne vurgu yapılmaktadır. Bulgaristan’da Hıdırellez ritüellerinde özellikle kadınlar yer almaktadır. Bu da Alevi-Bektaşi topluluğunda kadınların rolünü ve yerini göstermektedir ve simgelemektedir. Zamanın değişimlerine ve modernleşme baskısına rağmen kadınlar Hıdırellez geleneğini canlılıkla korumaktadır. Bununla beraber Hıdırellez ritüelleri Türklerin suya, doğaya, ağaçlara, bitkilere, ateşe, yere saygılarının ne kadar güçlü olduğunu göstermektedir. Bunu Bulgaristan örneğinde de görmekteyiz. Bu husus söz konusu bayramın evrensel boyutlarını açıklamaktadır
