Wywiad z Różą Puzynowską. Przeprowadził Witold Wachowski

Róża Puzynowska

Witold Wachowski

Directory of Open Access Journals

A Laboratory of Spring  364  AVANT, Special Issue, Vol. IV, No. 3/2013 www.avant.edu.pl/en  365  AVANT, wol. IV, nr 3/2013 ISSN: 2082-6710 avant.edu.pl DOI: 10.12849/40302013.1012.0010   Wybrana Wywiad z Różą Puzynowską Zrealizowano: 19 grudnia 2013; opublikowano: zima 2013/2014.  Le Sacre Akt Pierwszy  Witold Wachowski: Którędy Strawiński z Niżyńskim wkradli się do Pani malarstwa? Drogą zamówienia, propozycji – czy może pierwotnie pomysł należał do Pani? Róża Puzynowska: Przez trzy lata współpracowałam z Malarnią Kostiumów stołecznego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej jako pomocnik, wykonawca elementów wzorów kostiumów scenicznych. W trakcie jednego z sezonów w naszej pracowni pojawiła się ogromna sterta 270 par baletek i około 360 sztuk taśm do pomalowania. Było to „Święto wio-sny” Niżyńskiego/Strawińskiego w rekonstrukcji Millicent Hodson i Kennetha Archera – światowej sławy rekonstruktorów baletów. Wspominam  te  kosmiczne  ilości  nie  bez  przyczyny.  Proszę  podzielić  to wszystko na trzy osoby i wyobrazić sobie, że ma się zaledwie parę miesięcy na pomalowanie  absolutnie  każdego  elementu.  Ręcznie!  Gdzie  każda  linia  jest innego koloru. Gdzie wszystko ma swoje proporcje. Po codziennej pracy przy tych samych elementach owe góry baletek i okalają-cych je taśm zaczęły mi się śnić. Treść baletu zawładnęła dodatkowo moim umysłem i tak oto w oparach snu uciekałam przed lawiną próbujących mnie stratować  baletek.  U  Niżyńskiego  Wybrana  niewiasta  zatańcowuje  się  na śmierć. Mnie zadeptywały buty. Stwierdziłam,  że  jedynym  wyjściem,  by  oswobodzić  się,  jest  rozprawić  się z tematem w sposób mi najbliższy. Najbardziej osobisty. Najszczerszy. Namalować.  A Laboratory of Spring  366  Traf chciał, że w następnym sezonie teatr zlecił Malarni wykonanie całych kostiumów (wcześniej były to tylko baletki). Jako należąca do trzyosobowego zespołu, spędziłam ponad miesiąc na rozgryzaniu wzorów do odtworzenia na tunikach, spodniach, czapach i opaskach. Opisywałam zdjęcia realizacji ko-stiumów,  porównywałam  polską  wersję  z  angielską  i  nadawałam  numery używanym kolorom. Kolejne dwa bodajże miesiące zajęło mi samo odtworze-nie  wspomnianych  kolorów  ze  136-cio  barwnej  palety!!  Potem  –  miesiące ręcznego malowania na kostiumach. Naprawdę mrówcza praca. W kwietniu 2012 roku napisałam maila z opisem propozycji mojego cyklu ob-razów. Zarówno rekonstruktorzy baletu, jak i dyrektor Polskiego Baletu Naro-dowego, Krzysztof Pastor odpowiedzieli bardzo entuzjastycznie. Przyszła pora na wybór tancerzy-modeli. 100 procent zgody. ...no i się zaczęło. Obrazy są wynikiem wewnętrznej, palącej potrzeby. Moja inicjatywa, moja miłość.   Praca w Teatrze  Sto  lat  temu  premiera  Święta  Wiosny  wywołała  kulturalne  trzęsienie ziemi, mniejsze lub większe. To zjawisko właściwe naszej naturze (i kul-turze), że oryginalne a jednocześnie precyzyjne, przemyślane dzieło bywa na  wstępie  odbierane  jako  kakofonia,  bezmyślna  kpina  z  odbiorcy. A z drugiej strony – świat sztuki popularnej rządzi się regułą: „ludzie po-lubią to, co już lubią”. Jaki był odbiór Pani obrazów z tej serii, wystawio-nych w – bądź co bądź – w szacownych murach wystawienniczych? AVANT, Special Issue, Vol. IV, No. 3/2013 www.avant.edu.pl/en  367  Ogólnie odbiór był bardzo, bardzo pozytywny, lecz podobnie jak sam balet podczas prapremiery wywołał poruszenie i w moim przypadku nie obyło się bez emocji. Nawet z uśmiechem na ustach wspominam jedną z negatywnych opinii,  gdy  powiedziano mi,  iż  pomysł jest wtórny,  a  wykonanie  kiczowate oraz słabe. Mnie cieszą także takie wypowiedzi. Gdy zarówno pozytywne, jak i negatywne reakcje są silne, musi to oznaczać sukces. Jeśli coś jest rzeczywi-ście nijakie oraz mierne – łatwo się to zapomina, gdzieś ulatuje i w efekcie nie męczy nas do tego stopnia, by silić się na jakikolwiek  komentarz. W moim przypadku największym trzęsieniem był fakt namalowania tancerzy w suge-rowanym akcie. Dla mnie – jedyny właściwy sposób.    Praca w Teatrze  Uwieczniła  Pani  rzeczywistych  tancerzy  Polskiego  Baletu  Narodowego. Jak wyglądała praca z nimi? Ile czasu zajęło Pani całe to przedsięwzięcie, biorąc pod uwagę liczbę tych względnie dużych obrazów? Tak,  obrazy  te  to  często  zmultiplikowane,  w  proporcji  niemal  1:1  portrety trzynastu tancerzy PBN w pozach zaczerpniętych z oryginalnej choreografii Wacława Niżyńskiego. W marcu 2012 roku sformułowałam listę swoich „wybranych” tancerzy. Były maile, telefony, spotkania, sesje zdjęciowe, selekcja materiału fotograficznego, propozycje  kompozycji  i  wreszcie  samo  malowanie.  Intensywnie...  Ogólnie ponad rok spania po 3–4 godziny na dobę. Prawdziwy maraton, ale jaki pięk-ny! Myślę, że dla większości z nas balet jest naprawdę niesamowitym światem. Dla mnie – światem nadludzi. Postaci nierealnych, których niemal nie da się dotknąć. Dzięki pracy nad projektem miałam niezwykłą okazję poznania jego ludzkiego aspektu. Z przysłowiowym potem i krwią, obawami i autentycznie niesamowitą siłą charakteru. Każdy z moich „wybranych” z grona PBN jest wyjątkowy. Każdy przyciąga wzrok oglądającego i nie pozwala mu mrugnąć. To jest dopiero siła! Pięknym doświadczeniem było porozmawiać z nimi na kanapie, wypić herbatę i mimo reprezentowania dość różnych światów po-śmiać się z podobnych problemów. A Laboratory of Spring  368   Pracownia  Jaką techniką zostały wykonane te obrazy? Czy może Pani przybliżyć te i inne detale swojego warsztatu? Maluję w oleju, laserunkowo – czyli nanoszę kilka warstw bardziej lub mniej przezroczystej farby i spoiwa na siebie. Zaczynam od wstępnego rozrysowa-nia kompozycji, którą zawsze już wcześniej mam zamkniętą w głowie. Nigdzie tu nie ma przypadku. W związku z tematem tego cyklu i bezsprzecznie dekoracyjnym charakterem oryginalnego „Święta wiosny” zdecydowałam się tu użyć także płatków praw-dziwego srebra i złota. Ich „współpraca” ze światłem i ruchem przemieszcza-jącego się oglądającego zastępuje mi ruch sceniczny.   Praca w Teatrze / Pracownia  Zatem po dookreśleniu kompozycji kładę wspomniane płatki, poleruję i za-bezpieczam. Po takim przygotowaniu zaczynam malowanie reszty. Najpierw decyzja, co ma prześwitywać spod głównej powierzchni koloru i czym ma się ona jeszcze mienić. Następnie stopniowe zakrywanie płótna kolejnymi kolo-rami. Jeden na drugi, przy zachowaniu ich własnej przezroczystości – to po-woduje końcowy efekt mięsistości bryły i głębi. Na przykład brąz: nie jest brą-zową farbą z tubki. Jest warstwą czerwieni, błękitów, oranżów, czasem ochry. AVANT, Special Issue, Vol. IV, No. 3/2013 www.avant.edu.pl/en  369  Wszystko jeszcze zależy od temperatury docelowej powierzchni. Jeden obraz może mieć w różnych miejscach po dwie do 20–30 warstw. Nie ma tu miejsca na błąd. Jeśli coś „zasmaruję” i zabiję tym samym głębię – jedynym ratunkiem jest zamalowanie bielą i ponowne rozpoczęcie. W związku ze stosowaną techniką namalowanie jednego obrazu może zająć od jednego do trzech miesięcy. Schnięcia nie da się przyspieszyć bez szkody dla malatury. Pozostaje czekanie między kolejnymi warstwami. Dlatego malu-ję zawsze po 3–5 obrazów naraz. Jeden schnie, więc przeskakuję do następne-go i tak dalej.  W jednym z wywiadów mówi Pani o swoim stosunku do realizmu w ma-larstwie współczesnym. Wydaje się, że realizm bywa powodem do zarzu-tów czy wstydu. Czy jest tak źle w świecie sztuki? „Realistyczne” to auto-matycznie „niewspółczesne”?   racownia  Nie wiem, czy „realistyczne” równa się „niewspółczesne”. Tak to niestety wy-gląda z mojej perspektywy. Często słyszałam, że realizm jest tani i taki niepo-lski obecnie. Zbyt dosłowny, literacki i dekoracyjny... o niczym. Nieprawda, bo czy tego samego nie można powiedzieć o przysłowiowej kropce na płótnie, czy czarnej dziurze na gołym blejtramie, malowanej palcami? Tylko czy to jest sztuka? I czym w ogóle ta „sztuka” jest właściwie? Rzemiosłem czy pomysłem? A czemu nie symbiozą obydwu? A Laboratory of Spring  370  Słyszałam opinie, że nie ma po co malować jak ja, bo od tego jest o niebo szyb-szy Photoshop i podobnie jak moje prace przesłodzony wydruk na płótnie. Ja niczego się nie wstydzę. Ani swoich tematów, ani estetyki. Jestem szczera w tym, co i jak robię. Należy jednak pamiętać, że nie zawsze szczerość emocji łączyć się musi z dosłownym autobiografizmem. Innymi słowy to, że kiedyś namalowałam  siebie  z  męskim  przyrodzeniem,  nie  znaczy,  że  sama  takie mam. W moim przypadku realizm jest narzędziem do stworzenia wrażenia ponad-czasowości  oraz  intymności, którą  trudno  inaczej  wywołać. Dodatkowo  po-maga  akt,  skala,  kolorystyka  i  odrealniające  światło.  Pole  interpretacji  jest spore. A do tego jakie wyzwanie przy realizacji! Każdy nowy obraz to próba wiary  obu  stron, modela  i mojej.  Maluję przecież  postacie  rzeczywiste,  nie fantazję.  Niesamowitym uczuciem jest  owe  zaufanie  osoby  skądinąd  obcej. Uwielbiam to! Dodaje euforii i chęci na więcej obrazów.   Pracownia / z Millicent Hodson i Kennethem Archerem  Figuratywność tych prac w niczym nie umniejsza ich ekspresji oraz tego, że obrazy te raczej unoszą widza wysoko nad ziemią lub wciągają w nie-zwykłe przestrzenie – niż realistycznie przytwierdzają do ziemi, podłogi. Dynamiczne postacie przeszyte są światłem; światło to niekiedy wręcz ich partner. To budzi pytanie o Pani inspiracje, ulubionych malarzy. Cieszy mnie Pana zdanie! Inspiracją jest wszystko. Zarówno inna sztuka, jak i świat otaczający: słońce kłujące w zaspane powieki, kolejka w sklepie, ktoś śpiewający na przystanku czy uśmiech nieznajomego w metrze. Może to także być jakieś uczucie lub oderwane  słowo,  przypadkowo  zasłyszana  rozmowa,  poruszający  artykuł, książka, film, moda, natura i tym podobne. Przez parę ostatnich miesięcy byłam w Nowym Jorku. Spędzałam około trzech godzin dziennie w pociągu. Zawsze brałam ze sobą książkę, ale otoczenie nie pozwalało mi się na niej skupić. Chłonęłam dosłownie wszystko z taką samą siłą jak Wielkich Mistrzów w Metropolitan Museum. Niemniej, gdziekolwiek AVANT, Special Issue, Vol. IV, No. 3/2013 www.avant.edu.pl/en  371  nie pojadę, zawsze odwiedzam dzieła Holbeina, Vermeera, Rembrandta, Klim-ta,  Caravaggio,  De  la  Toura,  da  Vinci,  Courbeta,  Goya,  Velasqueza,  Boscha, Memlinga, Weydena, Bruegela, Moneta, Mondriana, Pollocka i Fridy. Jak Pan widzi, mam dość spory zbiór tych „ulubionych”. Każdy z nich dużo mnie uczy. Każdego cenię.  Jeśli rozejrzeć się za innymi Pani pracami, można się… przy braku pew-nego wyrobienia nawet zaszokować. Okazuje się Pani twórcą kontrower-syjnym, zafascynowanym ludzką cielesnością aż do prób pewnego rodza-ju majstrowania przy niej. Tak. Cielesność jest piękna i ponadczasowa! Należy jednak pamiętać, że sama, bez duszy jest tylko wydmuszką. Taką też się staje, jeśli nadamy jej jakąkol-wiek  etykietkę.  Zaszufladkujemy.  A  robimy  to  wszyscy.  Często  bezwiednie i automatycznie. Fascynuje mnie nie sama cielesność, lecz w relacji z aspektem duchowym. Bo czym jesteśmy bez emocji, wiary, miłości czy pasji nami targającej? Samo opakowanie nie jest nigdy tak ważne jak jego zawartość, prawda?  Cztery lata temu powiedziała Pani, że przeciwstawia się sztuce o niczym. I nijakiemu odbiorowi sztuki – chciałoby się dodać. Lubię swoimi obrazami stawiać pytania, czy też po prostu popychać odbiorcę do postawienia ich samemu sobie. Zawsze to powtarzam, że dobra sztuka po-winna wypalić się znamieniem w odbiorcy i chodzić za nim. Rozmawiać. Po-móc poznawać samego siebie, a tym samym rozwijać wewnętrznie, wzboga-cać. Każda reakcja na sztukę jest dobra. Brak jakiejkolwiek jest określeniem nijakości. A z nią należy walczyć, niezależnie od tego, czy w sztuce, życiu oso-bistym, emocjonalnym czy relacjach międzyludzkich. Szczerość i jakość to dla mnie jedne z zasadniczych mierników rzeczywistości.   Le Sacre Akt Drugi    A Laboratory of Spring  372   RÓŻA PUZYNOWSKA – ROZA Ur. 1984 w Warszawie. Dyplomantka Międzynarodowej Szkoły Kostiumografii i Projektowania Ubioru (War-szawa). Dyplom z wyróżnieniem 2012 z Kostiumografii, zrealizowany pod okiem kostiumograf Zofii de Ines; pt. "Persona. Anioły i Demony". Absolwentka Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych (Warszawa). Dyplom 2009 z Malarstwa w pracowni profesora Krzysztofa Wachowiaka, pt. "Stereo-typy a Tożsamość" uzyskany z Wyróżnieniem Rektorskim. W 2007 studiowała na University College of Falmouth na kierunku BA Hons Fine Arts (Kornwalia, Wielka Brytania). Obecnie kursant National Academy w Nowym Jorku. Brała  udział  m.in.  w  Międzynarodowych  Warsztatach  Audiowizualnych  Moving  Di-stricts Budapest (festiwal EUShorts, Budapeszt), realizacjach kostiumograficznych do teledysków  i  spektakli  teatralnych  oraz licznych wystawach malarstwa,  wywiadach i dyskusjach o sztuce. W latach 2010-2013 współpacowała przy realizacji zleceń Malarni Kostiumów dla Tea-tru Wielkiego Opery Narodowej (Warszawa). W  2012  dołączyła  do  grona  wykładowców  Międzynarodowej  Szkoły  Kostiumografii i Projektowania Ubioru i została asystentką jednego z najbardziej interesujących pol-skich projektantów mody – Mariusza Przybylskiego. Jej obrazy można znaleźć w prywatnych kolekcjach na terenie kraju, Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych.  https://rozaartist.see.me http://www.roza.cc https://www.facebook.com/roza.artist        

Wybrana. Wywiad z Różą Puzynowską

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals