Zdzisław Golan

Studia Ecologiae et Bioethicae

Golan, Zdzisław

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Psychological attitudes towards environmental protection

Directory of Open Access Journals

Studia 
Ecologiae et Bioethicae 
2/2004
Zdzisław  GO LAN '
Postawy psychologiczne wobec ochrony środowiska
Konferencja została zorganizowana przez Instytut Psychologii Stoso­
wanej Uniwersytetu Jagiellońskiego i Stowarzyszenie Ekopsychologia 
przy Uniwersytecie Jagiellońskim.
Instytut Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego pro­
wadzi działalność dydaktyczną, naukowo-badawczą oraz ekspercką. 
Działalność badawcza pracowników Instytutu Psychologii Stosowanej UJ 
dotyczy możliwości wykorzystania i zastosowania dorobku psycholo­
gicznego do rozwiązywania aktualnych problemów ludzi, zarówno w 
skali indywidualnej jak i społecznej. Oprócz badań dotyczących warun­
ków sprzyjających rozwojowi jednostek, wspomagania wychowania i na­
uczania oraz podnoszenia jakości życia ludzi w dobie przemian społecz­
no-ekonomicznych, ważne miejsce zajmują prace naukowe podejmujące 
problemy psychologii zarządzania i komunikacji, psychologii organizacji, 
doradztwa personalnego, psychologii oraz etyki reklamy i środków ma­
sowego przekazu, psychologii środowiskowej oraz transportu.
Natomiast Stowarzyszenie Ekopsychologia, składa się z osób, które 
w ekologii widzą jedną z lepszych dróg rozwoju dla pokolenia swojego 
oraz przyszłych pokoleń. Stowarzyszenie chce zdobywać wiedzę i do­
świadczenie, a następnie służyć społeczeństwu. Stowarzyszenie jest alter­
natywą wobec dotychczasowych działań ruchów ekologicznych, całkowi­
cie lub w większości pomijających w swej działalności perspektywę na­
szej rzeczywistości i społeczności w niej żyjącej. Chce ono, współpracując 
z różnymi branżami i organizacjami, zainteresowanymi zadbaniem o nie­
wykorzystane jeszcze dobra środowiskowe, wypracować wspólne kon­
cepcje i zasady działania, uwzględniające zarówno racje biznesowe jak i 
ekologiczne.
Stowarzyszenie tworzą w większości studenci ostatniego roku Psy­
chologii Stosowanej, jednakże Ekopsychologia zdobywa sobie coraz wię­
cej sympatyków pośród ludzi zupełnie niezwiązanych z działalnością na­
ukową i studentów innych kierunków. Stowarzyszenie Ekopsychologia 
zostało założone przez grupę studentów psychologii stosowanej. Styl 
życia współczesnego człowieka sprawia, iż stres oraz pośpiech są inte-
Instytut Psychologii U KSW  w Warszawie.
gralną jego częścią. Zapominamy o sobie, o naszym zdrowiu, o ducho­
wości, czy równowadze pomiędzy życiem zawodowym a osobistym. Ta 
choroba cywilizacyjna dotknęła wiele grup społecznych, a nawet wiele 
narodów.
Czym zatem jest Ekopsychologia? Odpowiedź nie jest łatwa. Definicji 
Ekopsychologii można przytoczyć kilka, ale najważniejsza jest ta, która 
daje nam opis tego, co sprawia, że niektórzy ludzie podnoszą śmieci i 
wrzucają je do kosza lub kupując jakiś produkt zwracają uwagę na opa­
kowanie (czy jest ekologiczne). Dlaczego jedni robią to sami od siebie, a 
innym potrzeba gratyfikacji finansowej? Tego klucza szuka Ekopsycholo­
gia -  klucza do motywacji, do działań proekologicznych, do kształtowa­
nia świadomości ekologicznej i do świadomości, że nasze życie zależy od 
losu Ziemi.
Stowarzyszenie nie chce rozstrzygać, czy ekologia jest w służbie psy­
chologii, czy raczej psychologia jest w służbie ekologii. Takie rozstrzyga­
nie jednak prowadzi do teoretycznych dywagacji, a nie do działania. Sto­
warzyszenie chce połączyć te dwie dziedziny nauki, aby wspólnie wal­
czyły o równowagę człowieka i środowiska naturalnego. Ekologia po­
trzebuje psychologii, a psychologia potrzebuje ekologii.
Konferencja rozpoczęła się dnia 20.10.2004 r. oficjalnym przywita­
niem gości przez Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecz­
nej Uniwersytetu Jagiellońskiego, dra hab. Michała du Vail, prof. UJ oraz 
dra hab. Zbigniewa Witkowskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie 
Środowiska, Głównego Konserwatora Przyrody, a także przez Prezes 
Stowarzyszenia Ekopsychologia Paulinę Kołosowską.
Pierwszy dzień Konferencji to Sesja Ś rod ow isko w a . W trakcie tej se­
sji wygłoszone zostały następujące referaty: „Zielone Karpat]/" jako obiekt 
funkcjonalny, prof, dr hab. Zygmunt Wnuk; Karpacki obszar funkcjonalny w 
świadomości samorządów terytorialnych, prof, dr hab. Stefan Kozłowski; Jak 
trujemy siebie trując środowisko -  zarys zniszczeń, dr Zbigniew Hałat; Histo­
ryczne i ekologiczne aspekty transportu leśnego w Ukraińskich Karpatach, prof, 
dr hab. Nestor Byblyuk, dr Yaroslaw Groński; Stan środowiska na terenie 
obszaru funkcjonalnego „Zielone Karpaty", Ewa Kozak; Local Exchange Trade 
System jako proekologiczny instrument walki z bezrobociem, Agnieszka Gaweł; 
Stosunek ludzi do środowiska architektonicznego, Lidia Oryszczyn; Transforma­
cje antropiczne szaty roślinnej Karpat Ukraińskich i problem racjonalnego wyko­
rzystania ich potencjału ekologicznego, prof, dr hab. Michał Hołubiec, doc. 
dr Oksana Maryskevych; Próba zachowania tradycji budownictwa w Bieszcza­
dach, dr hab. inż. arch. Piotr Patoczka; System bezpieczeństwa zdrowotnego 
HACCP w branży opakowań do kontaktu z żywnością a aspekt ekologii, Jerzy 
Luberda; „Aktywna Małopolska" -  promocja turystyki w krajach nordyckich, 
Janusz Kahl oraz Ochrona przyrody a turystyka, prof, dr hab. Zygmunt 
Wnuk.
Na zakończenie Sesji Środowiskowej uczestnicy Konferencji brali 
udział w wybranych przez siebie równolegle realizowanych warsztatach, 
które dotyczyły następującej problematyki: Pozyskiwanie funduszy na dzia­
łania związane z ochroną środowiska z polskich oraz zagranicznych instytucji 
finansujących, dr inż. Leszek Katkowski, Departament Projektów Struk­
turalnych oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki 
Wodnej; Jak trujemy siebie trując środowisko -  zarys zniszczeń, dr Zbigniew 
Hałat; Zrównoważona polityka energetyczna -  strategie na rzecz efektywności 
energetycznej i odnawialnych źródłach energii w państwach członkowskich UE, 
Volker Mund, doradca akcesyjny projektu, Jan Andersen, ekspert projek­
tu ZPE, Gunter Wessels, ekspert projektu ZPE i doradca akcesyjny pro­
jektu bliźniaczego „Statystyka w energetyce" w Czechach; Konwencja Kar­
packa -  perspektywy międzynarodowej współpracy?, Pam McCarthy, UNEP; 
Yurij Wasidlow, Prezes Stowarzyszenia Nasz Dom; System bezpieczeństwa 
zdrowotnego HACCP w branży opakowań do kontaktu z żywnością a aspekt 
ekologii, Jerzy Luberda, MCDO „Krakus" oraz Psychologiczne podstawy ne­
gocjowania zagadnień ekologicznych, dr Zbigniew Zarczyński, Instytut Psy­
chologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Drugi dzień Konferencji 21.10.2004 r. poświęcony został w części I 
Sesji In sty tu cjon aln o -  P raw nej. W trakcie tej sesji zaprezentowane zo­
stały następujące referaty: Polski system finansowania polityki ekologicznej 
jako wsparcie proekologicznej polityki przedsiębiorstw, Ryszard Ochwat, Naro­
dowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; Robert Ku- 
zianik -  Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, dr Bożena 
Kotońska -  Małopolski Urząd Wojewódzki oraz Nowe form y współpracy w 
ramach Euroregionu Karpackiego, Dawid Lasek.
Część II to S esja  T echnologiczno -  Energetyczna, w której poruszono 
następujące problemy: Biomasa w terenach rolniczych, Włodzimierz Mielus; 
Doświadczenia duńskie го dziedzinie zastosowania energii odnawialnych, Janusz 
Kahl; Pompy ciepła oraz źródła geotermalne -  wykorzystanie ciepła ziemi, Jaro­
sław Kotyza; Sterowanie klimatem akustycznym -  przykład miasta Krakowa, 
prof. Jan Adamczyk i prof. Andrzej Gołaś; Zawansowane technologie w sys­
temach osłony meteorologicznej i zarządzania ruchem jako przykład kontroli kli­
matu, mgr inż. Krzysztof Ząbczyk; Organizacja zintegrowanego systemu se- 
lektywnej zbiórki odpadów w gminie na przykładzie zbiórki opakowań szklanych. 
• ródła finansowania systemu, Tomasz Chruszczów; Doświadczenia wspólnoto­
we w zakresie polityki w dziedzinie efektywności energetycznej i odnawialnych 
źródeł energii w Europie: Wkład projektu bliźniaczego, Volker Mund; Jak wzmoc­
nić politykę w zakresie odnawialnych źródeł energii, Gunter Wessels; Jak wzmoc­
nić politykę w zakresie efektywności energetycznej, Karen Nielsen oraz Wspar­
cie z Funduszy Strukturalnych na zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł 
odnawialnych τυ budynkach użyteczności publicznej na przykładzie szkoły w 
Berlinie, Volker Mund.
Na zakończenie drugiego dnia uczestnicy Konferencji brali udział w 
wybranych przez siebie równolegle realizowanych warsztatach, które 
dotyczyły następującej problematyki: Zielona Firma -  magia ISO 14001 i 
HACCP, Adrian Cierpiol, konsultant w zakresie ISO 9001:2000, ISO 14001, 
HACCP, TÜV Consulting; Pozyskiwanie funduszy UE na działania związane z 
ochronę środowiska, Szymon Tumielewicz, Departament Integracji Europej­
skiej, Ministerstwo Środowiska; Strategia polityki w zakresie efektywności 
energetycznej i odnawialnych źródeł energii го Polsce oraz możliwości wykorzysta­
nia Funduszy Strukturalnych przez gminy i przedsiębiorstwa, prof. T. Skocz- 
kowski, КАРЕ S.A., A. Butz -  ekspert z Niemiec, Volker Mund; Praktycz­
ne projekty ochrony Karpat, grupa robocza prowadzona przez prof, dr hab. 
Stefana Kozłowskiego, Przewodniczącego Komitetu Naukowego przy 
Prezydium PAN „Człowiek i Środowisko" i Pompy ciepła oraz źródła geoter­
malne -  wykorzystanie ciepła ziemi, Jarosław Kotyza, firma VATRA.
Trzeci dzień K onferencji 22.10.2004 r. poświęcony został Sesji P sy ­
cho log iczn ej. W czasie tej sesji poruszona została następująca problema­
tyka w wygłoszonych referatach: Transakcje środowiskowe -  człowiek го oto­
czeniu przyrody czy w сугоШ гаф?, prof. dr hab. Zbigniew Nęcki; Psycholo­
gia гооЪес гоуггоап stylu życia i zagrożeń środoioiska го XXI, prof. dr hab. 
Augustyn Bańka; Znaczenie więzi człowieka z naturę. Zagadnienia z zakresu 
ekopsychologii, dr Zdzisław Golan; Postawy го1ткого indywidualnych гооЪес 
рггергэого o ochronie środoroiska, doc. dr hab. Tadeusz Rotter; Depresja sezo- 
погоа jako przykład oddziaływania środoгoiska naturalnego na stan psychiczny 
człowieka, prof. Leszek Pawłowski; Kultura organizacyjna jako znaczący czyn­
nik środowiska naturalnego, doc. PhDr. Milan Rymeś; Adaptacja osób starszych 
do przepisów środowiska drogoioego, doc. PhDr. Jiri Śtikar; Determinanty decy­
zji o roboczej i indywidualnej mobilności, PhDr. Pavel Uhlâr; Zadoïoolenie f i ­
zyczne a zachowanie konsumpcyjne u student ого szkół wyższych (prezentacja 
сеШо i faz  studm o), PhDr. Tamara Hrachovinowâ, Ladislav Csémy; Absur­
dalność го ekonomice i problematyka środoгoiska naturalnego, PhDr. Josef Stra- 
ka; Zmiany atmosferyczne i samobójshoo, prof. Barbara Pilecka; Formowanie 
się posteze гооЪес otoczenia -  od тегогепгу do nazcoy, prof, dr hab. Zbigniew 
Nęcki oraz Dostępność рогпагосга kategorii ekologicznych и гоуЬогсого i polity- 
кого lokalnych, dr Antoni Wontorczyk.
Na zakończenie Konferencji odbyły się równoległe warsztaty o nastę­
pującej problematyce: ΡοζτυοΙεηία zintegrowane -  ograniczenie negatyгonego 
горЬугои na środoгoisko го przedsiębiorstгоаch, dr hab. inż. Janusz Mikuła; Orga­
nizacja zintegroгoanego systemu selektyгonej zbiórki odpadóгo го gminie na przykła­
dzie zbiórki opakowań szklanych. Źródła finansowania systemu, Tomasz Chrusz­
czów, Dyrektor Forum Opakowań Szklanych, współorganizatorzy: Jakub 
Tyczkowski, Dyrektor d.s. Odzysku Rekopol; Zygmunt Lula, Dyrektor 
d.s. Rozbudowy Systemów Zbiórki Szkła Recykling Centrum; Banki Czasu 
-  recepta na doleglhoości trapiące społeczeństwo сугоШга^г przyspieszenia i гогго-
stu, Jadwiga Magnuszewska; Ekoturystyka-kultura ekologiczna turysty, Domi­
nika Zaręba, Fundacja Partnerstwo dla Środowiska oraz Praktyczne działa­
nia w zakresie ochrony środowiska w poszczególnych Krajach na obszarze Zielonych 
Karpat -  przeszłość i perspektywy, doc. dr Oksana Maryskevych, Wicedyrek­
tor Instytutu Ekologii Karpat, Akademia Nauk Elkrainy.
Przegląd tematów wygłoszonych referatów i zagadnień przeprowa­
dzonych warsztatów wskazuje na bardzo bogaty zakres problematyki 
ekologicznej poruszonej w czasie trzech dni pierwszej ekologiczno -  psy­
chologicznej międzynarodowej konferencji naukowej: Karpaty i inne Euro­
regiony -  postawy psychologiczne wobec ochrony środowiska. Dla udokumento­
wania zaprezentowanych wykładów i zagadnień poruszonych podczas 
warsztatów w czasie omawianego Sympozjum, organizatorzy wydali 
abstrakty omawianej problematyki w pozycji książkowej p.t.: Ekopsycho­
logia społeczna -  psychologiczne i środowiskowe uwarunkowania postaw. Pozycja 
ta liczy 176 stron i jest ciekawym studium problematyki poruszonej w 
trakcie powyższego międzynarodowego sympozjum. Książka ta wydana 
została w Krakowie w 2004 r. przez Stowarzyszenie Ekopsychologii przy 
Uniwersytecie Jagiellońskim.
